سه‌رۆكى فراكسیۆنى یه‌كگرتوو له‌ په‌رله‌مانى كوردستان به‌دواداچوون بۆ داواكارى دادوه‌ر و ئه‌ندامانى داواكارى گشتى گه‌رمیان ده‌كات كه‌ ماوه‌ى چه‌ند رۆژێكه‌ مانیانگرتووه‌.

د.شێركۆ جه‌وده‌ت، سه‌رۆكى فراكسیۆنى یه‌كگرتوو له‌ په‌رله‌مانى كوردستان به‌ ماڵپه‌ڕی (كوردیو)ی راگه‌یاند: سه‌باره‌ت به‌ مانگرتنى دادوه‌ر و ئه‌ندامانى داواكارى گشتى گه‌رمیان، گوێمان له‌ داواكارییه‌كانیان گرتووه‌، به‌ ئامانجى گه‌یاندن و جێبه‌جێكردنى داواكارییه‌كانیان.

وتیشى: وه‌كو فراكسیۆنى یه‌كگرتوو به‌رده‌وام له‌سه‌ر خه‌ت بووین، داواكاری و ساڵاكه‌یانمان گەیاندۆته‌ سەرۆکایەتی ھەرێم و سەرۆکایەتی پەرلەمانی کوردستان و جێگری سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کورستان و وەزیری دادی حکومەتی ھەرێم.

ئاماژه‌ى به‌وه‌شكرد: هه‌ر په‌یوه‌ست به‌ گوێگرتن له‌ داواكارییه‌كانیان و له‌ نزیكه‌وه‌ بینینیان کار بۆ پێکھێنانی لیژنەیه‌كى پەرلەمانی كوردستان دەکرێت.

سه‌باره‌ت به‌ یاساى داواکاری گشتی ھەرێمی کوردستان، سه‌رۆكى فراكسیۆنى یه‌كگرتوو به‌ (كوردیو)ی ڕاگه‌یاند : فراکسیۆنی یەکگرتوو رەشنووسی ھەموارکردنەوەی یاسای داواکاری گشتی ھەرێمی کوردستانی پێشژەشکردوەو خوێندنەوەی یەکەمی بۆکراوە تەنھا تاوتوێ و یەکلاکردنەوەی ماوەو زۆرینەی کێشەکانیان چارەسەر دەکات.

ماوه‌ى هه‌فته‌یه‌كه‌ دادوه‌ران و ئه‌ندامانى داواكارى گشتى گه‌رمیان، مانگرتنیان راگه‌یاندووه‌و دادوه‌ران ناچنه‌ هۆڵه‌كانى دادگا، ئه‌و دادوه‌رانه‌ ده‌ڵێن: بریارى مانگرتن و ده‌وامنه‌كردنیان له‌فه‌رمانگه‌ى داواكارى گشتى گه‌رمیان بۆ سه‌روه‌ر نه‌بوونى یاساو ده‌ستێوه‌ردانى حزب و به‌رپرسان له‌كاروبارى دادگاكان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌.

پۆلیسی رووسیا مێژووناسێكى پله‌باڵاى سه‌ربازیى وڵاته‌كه‌ى به‌تۆمه‌تى كوشتن ده‌ستگیركرد دوای ئه‌وه‌ى له‌ناو رووبارێكى به‌فرین هێنرایه‌ ده‌ره‌وه‌ و دوو قۆڵی بڕاوى له‌ناو جانتایه‌كدا هه‌ڵگرتبوو.

رۆژنامه‌ى ده‌یلی مه‌یلی بەریتانى بڵاویكرده‌وه‌: "پۆلیسی رووسیا سه‌رێك و جه‌سته‌ى مرۆڤێكیان له‌ شوقه‌ى پرۆفیسۆری سه‌ربازیى (ئرلیك سۆكۆلۆڤ) له‌ سان بترسبۆرگ دۆزیوه‌ته‌وه‌ كه‌ به‌ مشار بڕاوه‌ته‌وه‌ و دواتر قوربانییه‌كه‌ ناسراوه‌ته‌وه‌ كه‌ كچێكه‌ به‌ناوى (ئینستازیا یشینكۆ) و ته‌مه‌نى 24 ساڵه‌ و یه‌كێكه‌ له‌ خوێندكاره‌كانى ئه‌و پرۆفیسۆره‌".

میدیاكانى رووسیا ده‌ڵێن: "ئه‌و كچه‌ په‌یوه‌ندیى له‌گه‌ڵ پرۆفیسۆره‌كه‌دا هه‌بووه‌ كه‌ ته‌مه‌نى 63 ساڵه‌ و دوای ناكۆكی و ده‌مه‌قاڵێی نێوانیان به‌ هه‌ڵه‌ كوشتوویه‌تى".

پرۆفیسۆره‌كه‌ش كه‌ پسپۆرێكى دیارى سه‌ربازیى رووسییه‌ و مامۆستاى سان بترسبۆرگ-ه‌، دانى به‌ تاوانه‌كه‌یدا ناوه‌.

حكومەتی عێراق تاوتوێی دروستكردنی هێڵێكی نوێی بۆری نەوت دەكات بۆ توركیا، بەرپرسێكی وەزارەتی نەوتی عێراق دەڵێ هێڵە نوێیەكە نابێت بە كێشە بۆ هەرێمی كوردستان.


فەیاز نیعمە بریكاری وەزارەتی نەوتی عێراق لە لێدوانێكدا بۆ رۆژنامەیه‌كی توركی ئاشكرایكرد، عێراق تاوتوێی پلانێك دەكات بۆ راكێشانی هێڵێكی نوێی بۆری گواستنەوەی نەوت بۆ توركیاو لەوێشەوە بۆ بەندەری جەیهان.


ئێستا لەنێوان عێراق‌و توركیادا تەنیا یەك هێڵی گواستنەوەی نەوت هەیە، ئەویش ئەو هێڵەیە كە لە هەرێمی كوردستانەوە دەچێتە توركیا‌و نەوتی هەرێم دەگوازێتەوە بۆ بەندەری جەیهان، نەوتی كەركوكیش هەر لەڕێگەی ئەم هێڵەوە هەناردەی دەرەوە دەكرێت كە رۆژانە (100 هەزار) بەرمیلە، پێشتر كەركوك لەڕێگەی هێڵی كەركوك- جەیهانەوە هەناردەدەكرا، بەڵام ئێستا ئەو هێڵە لەكاركەتووە.


بریكارەكەی وەزارەتی نەوتی عێراق بە رۆژنامەی سه‌باح ی توركی وتووە:" ئەو پلانە نوێیەی كە ئێستا بۆ دروستكردنی هێڵێكی نوێ تاوتوێ دەكرێت، نابێتە كێشە بۆ بارودۆخی هەرێمی كوردستان كە لێكتێگەیشتنیان لەگەڵ توركیادا هەیە".
باسلەوەشدەكات، ئەگەر حكومەتی عێراق پلانی دروستكردنی بۆرییە نوێیەكە پەسەندبكات، توانای هەناردەی نەوت لەو هێڵەوە رۆژانە دەگاتە (یەك ملیۆن) بەرمیل.


عێراق لەدوای سعودیە دووەم گەورە هەناردەكاری نەوتە لەسەر ئاستی وڵاتانی ئەندامی رێكخراوی "ئۆپێك"، رۆژانە نزیكەی (4 ملیۆن‌و 500 هەزار بەرمیل) نەوت بەرهەمدەهێنێت، سەرچاوەی داهاتی عێراق بەرێژەی 97% پشتی بە فرۆشی نەوت بەستووە.

بەرێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێمی کوردستان ره‌وشی كه‌ش و هه‌وای ئه‌مرۆ 2019/11/11 و پێشبینی بۆ سبه‌ی سێشه‌ممه‌ بڵاو كرده‌وه‌:

 

ئه‌و تویته‌ى له‌ لایه‌ن "جینین هینیس – بلاسخارت "ى نوێنه‌رى نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان له‌ عێراق نوسرابوو ، بووه‌ هۆى توڕه‌بوونى عێراقییه‌كان ، چونكه‌ باسى زیانه‌ ماددیه‌كانى ده‌كرد له‌ عێراق ، وه‌ك ئه‌وه‌ى نوێنه‌رى نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان بێت بۆ دڵنیابوونه‌وه‌ له‌ سامانى "نه‌وت " ، به‌ بێ ئه‌وه‌ى باسى ئه‌و توندوتیژییه‌ بكات كه‌ رووبه‌ڕووى خۆپیشانده‌ران ده‌بێته‌وه‌ .


له‌ تویتێك له‌ تۆڕى كۆمه‌ڵایه‌تى تویته‌ر ، نوێنه‌رى نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان له‌ عێراق رایگه‌یاندبوو :" له‌كاركه‌وتنى ژێرخانى زیندوو جێگه‌ى دڵه‌ڕاوكێییه‌كى زۆره‌ " .


ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه‌شكردبوو " هه‌ڕه‌شه‌كان یان داخستنى رێگه‌كان كه‌ بۆ دامه‌زراوه‌ نه‌وتییه‌كان ده‌چن ، ده‌بێته‌ هۆى زیانى ملیاران دۆلار " ، ئه‌وه‌شى باسكردبوو " ئه‌م زیان به‌ ئابورى عێراق ده‌گه‌یه‌نێت " .


له‌به‌رامبه‌ردا توڕه‌یى عێراقییه‌كان دژى نوێنه‌رى نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان له‌ رێگه‌ى هه‌زاران وه‌ڵامى تویته‌كه‌ى بوو ، هه‌ندێكیش داواى ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌یان كرد ، ئاماژه‌یان بۆ ئه‌وه‌شكردووه‌ " رێكخراوه‌ جیهانییه‌كان و عه‌ڕه‌بییه‌كان هه‌موویان گه‌نده‌ڵن و پێویست به‌ بوونیان ناكات " .

سه‌رۆكایه‌تی كۆماری عێراق، پڕۆژه‌ی یاسای هه‌ڵبژاردنی پێشوه‌ختی ته‌واو كردووه‌ و ناوه‌رۆكه‌كه‌ی ئاشكرا ده‌كرێت.

به‌ پێی ناوه‌رۆكی پرۆژه‌ یاسایه‌كه‌ بێت گۆرانكاریه‌كان به‌م شێوه‌یه‌ده‌بێت:

- كۆمیسیۆنێكی سه‌ربه‌خۆ له‌ كه‌سانی تایبه‌تمه‌ند و دوور له‌ پشكپشكێنه‌ی حزبی دابمه‌زرێت.

- بچووككردنه‌وه‌ی بازنه‌ی هه‌ڵبژاردن بۆ قه‌زا، له‌ كاتێكدا پێشتر پارێزگا یه‌ك بازنه‌ی هه‌ڵبژاردن بوو.

- هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی یاسای لیست و نوێنه‌رایه‌تی رێژه‌یی. پشت به‌ستن به‌ سیستمی براوه‌ی یه‌كه‌م.

- كه‌مكردنه‌وه‌ی ژماره‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌ران له‌ 329 ئه‌ندامه‌وه‌ بۆ 213 ئه‌ندام.

- ره‌خساندنی ده‌رفه‌ت بۆ گه‌نجان بۆ ئه‌وه‌ی خۆیان كاندید بكه‌ن. ته‌مه‌نی كاندیدی كه‌مبكرێته‌وه‌ بۆ 25 ساڵ.

 

ئه‌ندامێكى فراكسیۆنى یه‌كگرتوو له‌په‌رله‌مانى كوردستان هۆشدارى ده‌دات، ئه‌گه‌ر حكومه‌تى هه‌رێم چاكسازى ئه‌نجام نه‌دات توره‌یى خه‌ڵك ده‌ته‌قێته‌وه‌.

د.ئیسماعیل سگێرى ئه‌ندامى فراكسیونى یه‌كگرتوو له‌په‌رله‌مانى كوردستان له‌میانه‌ى به‌شداریكردنى له‌به‌رنامه‌ى رۆژه‌ڤ له‌كه‌ناڵى سپێده‌ ڕایگه‌یاند: ئه‌و بێده‌نگییه‌ى خه‌ڵك رازیبوون نیه‌، به‌ڵكو  خه‌ڵكى هه‌رێمیش نارازییه‌، واش بۆى ده‌چوون كه‌خه‌ڵكى به‌غداش ڕازییه‌، تا ئه‌و كاته‌ى ته‌حه‌مولیان نه‌ما وئێدى ناره‌زایه‌تییه‌كانیان ته‌قییه‌وه‌.

د. ئیسماعیل سگێرى هۆشدارى ده‌دات، ئه‌گه‌ر چاكسازى له‌هه‌رێم نه‌كرێت ناڕه‌زایه‌تى خه‌ڵك ده‌ته‌قێت و هه‌موو شتێك له‌ده‌ست ده‌رده‌چێت.

ئێواره‌ی ئه‌مڕۆ زنجیره‌یه‌ك ته‌قینه‌وه‌ی یه‌ك له‌دوای یه‌ك له‌ ناوچه‌یه‌كی قه‌ره‌باڵغی شاری قامشلۆ روویاندا و زه‌ره‌ر و زیانی زۆریان به‌دوای خۆیاندا هێنا.

 3 ته‌قینه‌وه‌ له‌ 3 ناوچه‌ی جیاوازی شاری قامشلۆ روویاندا یه‌كێكیان له‌ شه‌قامی "سه‌به‌ع به‌حرات"ـی چوارگۆشه‌ی ئه‌منی ئه‌و شاره‌ بوو.

به‌گوێره‌ی زانیارییه‌كان هه‌رسێ ته‌قینه‌وه‌كان له‌ رێگه‌ی ئۆتۆمبێلی مینڕێژكراوه‌وه‌ ئه‌نجامدراون و ژماره‌یه‌كی زۆری هاووڵاتیان تێدا شه‌هید و بریندار بوونه‌.

تا ئێستا هیچ لایه‌نێك به‌رپرسیارێتی خۆی له‌ ته‌قینه‌وه‌كاندا رانه‌گه‌یاندووه‌ و ئاماری راسته‌قینه‌ی زیانه‌كانیش نه‌زانراوه‌.

سه‌رۆكى كۆمه‌ڵه‌ى فه‌له‌كناسانى كوردستان، ڕایگەیاند ئێوارەی ئەمڕۆ دیاردەیەکی گەردوونی لە ئاسمانی هەرێمی کوردستان ڕوودەدات.

ئه‌ژى چه‌تۆ سه‌رۆكى كۆمه‌ڵه‌ى فه‌له‌كناسانى كوردستان له‌ لێدوانیكی ڕؤژنامه‌وانیدا  ڕاگەیاند:" ئەمڕۆ دیاردەیەكی گەردوونی ڕوو دەدات و هاووڵاتییان دەتوانن سەیری بكەن، بەڵام بەبێ‌ فلتەر مەترسییدارە و لە عەسر تا مەغریب بەردەوام دەبێت، ئەو دیاردە گەردوونیە بریتیە لە تێپەڕینی هەسارەی عەتارد بەبەردەم خۆردا ، و ئەوەش دیاردەیەکی گەردونی ئاساییە و لەساڵی ٢٠١١دا هەسارەی زوهرە بەبەردەم خۆردا تێپەڕی."

وتیشی: "لە عێراق و هەرێمى كوردستان له‌ كاتژمێر 3:35ى ئه‌مڕۆ ده‌بیندرێت كه‌ وەك خاڵێكى بچووك دەتوانرێت بە تەلیسكۆب بەدى بكرێت بە بەكارهێنانى فلتەرى تایبەتى خۆر".

وتیشی، سەیرکردنی دیاردەکە بەشێوەیەکی هەڕەمەکی مەترسیدارە، تەنانەت ئەگەر بە تێلیسکۆپیش سەیر بکرێت هەر مەترسیدارە و ڕاستەوخۆ بە تێلیسکۆپ سەیرکردنی دەبێتە هۆی کوێربوون .

دەڵێت، بۆیە باشترە بە تیلیسکۆپێکەوە سەیری بکەی کە بەتەواوی بە فلتەرەوە بەسترابێ کەئەوەش لەهەرێمی کوردستان دەستناکەوێت ئەو جۆرە فلتەرە لەهەرێم نیە.

پەڕەى 1 لەکۆى 5456 پەڕەدا