كاربەدەستانی ئاسایشی عێراق دەڵێن، بە فڕۆكەیەكی درۆن هێرشكراوەتە سەر سەربازگەیەكی حەشدی شەعبی لە پارێزگای سەڵاحەددین.

میدیای ئاسایشی عێراق ناسراو بە خانەی راگەیاندنی جەنگی لەسەر فەیسبوكەكەی نووسیویەتی، دووجار بە فڕۆكەی درۆن نارنجۆكی دەستی بەردراوەتەوە سەر سەربازگەی شەهیدانی لیوای (16) ی حەشدی شەعبی لە ناوچەی ئامرلی و بۆتە هۆی كوژرانی چەكدارێكیان و برینداربوونی 3 ی تر، پاشان نووسیویەتی دواتر وردەكاریـیەكان ڕادەگەیەنن.

(عەلی حوسێنی) وتەبێژی حەشدی شەعبی لە كەركوك بەدەنگی ئەمریكای راگەیاندووە، وتویەتی لە ئێستادا سەرقاڵی لێكۆڵینەوەن.

لەلایەكی ترەوە (شان ڕۆبەرتسن) وتەبێژی وەزارەتی بەرگری ئەمریكا بە ئاژانسی دەنگ‌ و باسی ئەسۆشیەتد پـرێسی وتووە، هێزەكانی ئەمریكا دەستیان لە هێرشەكەدا نیـیە.

 

 

سوپای پاسدارانی ئێران دەڵێت، دەستیگرتووە بەسەر كەشتیـیەكی نەوتی بەریتانیا لە تەنگەی هورمز بەهۆی پابەند نەبوونی بە یاساو ڕێسا نێودەوڵەتیـیەكانەوە.

ئاژانسی دەنگ‌ و باسی تەسنیمی نزیك لە پاسداران دەڵێت، ئۆفیسی پەیوەندیـیە گشتیـیەكانی سوپای پاسداران لە بەیاننامەیەكدا وتویەتی، دوێنێ‌ كەشتی بەریتانی stena impero لەو دەمەی بە تەنگەی هورمز تێپەڕدەبوو، پابەندی یاساو ڕێساكانی هاتوچۆی دەریایی لە ئاوی نێودەوڵەتی نەبووە.

دەشڵێت، بۆیە لەسەر فەرمانی دەسەڵاتدارێتی بەندەرو ناوچە دەریایـیەكان لە پارێزگای هورمزگان، كەشتیـیەكە لەلایەن یەكەیەكی هێزی دەریایی ناوچەی یەكی ئێرانەوە دەستی‌ بەسەردا گیراو بەرەو كەنارەكانی ئێران براوە بە مەبەستی پشكنینی و گرتنەبەری ڕێوشوێنی یاسایی لە بەرامبەری.

كۆمپانیای هەڵسوڕێنەری كارەكانی كەشتیـیەكە دەڵێت، پەیوەندیـیەكانیان بە كەشتیـیەكەوە بڕاوە.

ئەم كردارەی ئێران پاش چەند كاتژمێرێك دێت لەوەی دادگای باڵا لە دەسەڵاتدارێتی چیای تاریق فەرمانی كرد ئەو كەشتیـیە نەوتەی ئێران كە لە 4 مانگی حەوتەوە لەلایەن دەسەڵاتدارێتیـیەكەیانەوە دەستی‌بەسەرداگیراوە، بۆ ماوەی 30 ڕۆژی دیكەش بەو شێوەیە بیهێڵنەوە هەتا لە 15 مانگی هەشت دادگا لە دانیشتنێكی دیكە بڕیاری لەسەر دەدات.

جێگەی ئاماژەیە (حەسەن ڕوحانی) سەرۆكی ئێران چوارشەممەی ڕابردوو هۆشداری دا كە بەریتانیا ڕەنگە ڕووبەڕووی ئاكامەكانی دەستگرتن بەسەر ئەو كەشتیـیە نەوتەی ئێراندا ببێتەوە.

 

 

بەرپرسی ڕاگەیاندنی پەكەكە دەنگۆی تێوەگلانی پارتەكەیان لە تیرۆری دیبلۆماتە توركییەكان ڕەت كردەوە.

وتەبێژی سەربازی پەكەكە ڕایگەیاند، ئەوان بە هیچ شێوەیەك دەستیان لە تیرۆرەكەی جێگری كۆنسوڵی توركیا نەبووە لەیەكێك لە چێشتخانەكانی ناو شاری هەولێر.

هاوكات لەمبارەیەوە (دیار دەنیز) ئەندامی دەستەی ڕاگەیاندنی پەكەكە ڕایگەیاندووە: پەكەكە هیچ زانیاریەكی لەبارەی هێرشەكەی هەولێرو تیرۆری ئەندامانی كۆنسوڵخانەی توركیا نییە.

لەدوو رۆژی رابردوودا لە شاری هەولێر، هێرشێكی چەكداری كرایە سەر رێستۆرانتێك كە دیبلۆماتكارانی كونسوڵخانەی توركیای تێدابوو بەو هۆیەوە دیبلۆماتكارێك و چەند كەسێكی تر كوژران و چەند كەسێكیش دیكەش برینداربوون.

 

 

 

 

لەسنوری پارێزگای دهۆك، كچ و كوڕێك كوژران و دواتر تەرمەكانیان ڕەوانەی پزیشكی دادوەری دهۆك كران.

ئەمڕۆ لە كۆمەڵگەی چڕەی سەر بە شارۆچكەی شێخانی سەر بە پارێزگای دهۆك، كچێكی تەمەن (18) ساڵ و كوڕێكی تەمەن (30) ساڵان كوژران، كوڕەكە خێزاندارە.

(هێمن سلێمان) وتەبێژی پۆلیسی پارێزگای دهۆك بۆ ڕۆژنیوز وتی: بنەماڵەی كچەكە، كچ و كوڕەكەیان پێكەوە كوشتوە، پۆلیس دەستی بە لێكوڵینەوە كردووە لە ڕووداوەكەو بكوژەكانیش دەستگیر نەكراون.

 

 

هەموو كەسێك دەیەوێت تەندروست بێت پێستێكی جوان و درەوشاوەی هەبێت، هەروەها لەشێكی تەندروستی هەبێت، قەیسی یەكێكە لەو میوانەی گەر ڕۆژانە بخورت دەتكات بەخاوەن پێستێكی جوان و لەشی تەندروست لەبەر ئەوەی چەندین سودی نایابی هەیە سەرچاوەیەكی باشی هەندێك لەڤیتامین و كانزا گرنگەكانە كەپێویستن بۆلەش.

لەگرنگترین سوودەكانی قەیسی بریتین لەمانەی خوارەوە ...

1. چرچی پێست ناهێڵێت: چەوری قەیسی و هەروەها ڤیتامین سی لەپێكهاتەكەیدا ڕێگر دەبن لەچرچ بوونی پێست.

2. خاڵی ڕەشی پێست ناهێڵێت لەبەر ئەوەی خانەی پێست زیندوو دەكاتەوە.

3. سەرچاوەیەكی باشی ڤیتامین A بەمەش یارمەتی زیادكرنی بینین دەدات‌.

4. دەوڵەمندە بەفایبەر بۆیە ئاسانە بۆ هەرسكردن و چاڵاك بوونی ڕیخۆڵە.

5. بەسوودە بۆدڵ لەبەر ئەوەی كۆنترۆڵی كولیسترۆڵی زیان بەخش دەكات.

6. دژە ئۆكسانەو لەش لەژەهر پاكدەكاتەوە هەروەها دژی ئەو ماددە زیانبەخشانەن كەخانەكانی لەش لەناودەبەن.

7. باشە بۆ خوێن: جۆرێك لەئاسنی تێدایە ڕێگری دەكات لە تووشبوون بە ئەنیمیا. 

8. ئێسك بەهێزدەكات دەوڵەمەندە بە ماددەكانی وەك كالیسیۆم و پۆتاسیۆم كەیارمەتی بەهێز بوونی ئێسك دەدەن.

 

 

 

ئەمە وێنەی سەر ڕووی شوێنێكی گۆی زەوی نیە، بەڵكو چاڵێك یان چەمێكی گەورەیە لەسەر ڕووی هەسارەی مەریخ كە بە Gale.Crater ناسراوە، وێنەكە بەم دواییە لەلایەن گالیسكەی گەڕۆكی Curiosity چركێنراوە كە لەوەتەی مانگی ئابی ساڵی 2012 تاوەكو ئێستا گەڕان و پشكنین دەكات لەسەر ڕووی هەسارەكە.

لە ئێستادا بەڵگەی تەواومان هەیە كە تاوەكو پێش پتر لە دوو ملیار ساڵ ئاوی شل و ڕۆیشتوو هەبووە لەسەر ڕووی هەسارەی مەریخ، ئەم شوێنەی لە وێنەكە دەیبینن ژێرەوەی دەریایەك بووە، ئەو تاشە بەردانەی كە دەیبینن لەو جۆرە بەردەیە كە تەنیا لەناو ئاودا دروست دەبێت بە تێپەڕبوونی كات لە لـمی نیشتوو.

هەروەها بوونی ئاوی شل و ڕۆیشتوو پێشتر لەسەر هەسارەكە ئەوەشمان پێدەڵێت، كە پلەكانی گەرما لەو كاتەدا زۆر بەرزتر بووە وەك ئەوەی هەیە لە ئێستادا، لەڕێگەی ئەو زانیاریانەی كۆمانكردۆتەوە لەسەر ڕووی زەوی دەزانین كە بوونی ئاو هەروەها پلەی گەرمی مامناوەند ئەگەری دروستبوونی ژیان زۆر زیاتر دەكات، لە ساڵی 2020 ئاژانسی ناسا گالیسكەیەك بەتایبەتی بۆ ئەوە دەنێرێت كە پشكنین بكات لە ئەگەری هەبوونی ژیانی یەكخانەیی یان سەرەتایی لە ئێستادا لە چینەكانی ژێرەوەی ڕووی مەریخ، یاخود ئەگەر پێشتر ژیان سەری هەڵدابێت و دوایی لەناوچووبێت.

بۆچی زۆر زۆر گرنگە بزانین ؟؟

زۆر زۆر گرنگ دەبێت بۆ ئێمە ئەگەر بۆمان دەربكەوێت ژیان بەشێوەی سەرەتایی هەیە یان پێشتر دروستبووەو دوایی لەناوچووە لەسەر ڕووی هەسارەی مەریخ، ئەویش لەبەر دوو هۆكار: یەكەم دڵنیا دەبین كە ژیان و دروستبوونی ژیان تەنیا تایبەت نیە بە گۆی زەوی و دەشێت لەهەر كونجێكی ئەم گەردوونە سەرهەڵبدات ئەگەر پێداویستیەكان و بارودۆخەكان بەرجەستە بن، دووەم ئەم دۆزینەوەیە ئەگەر ئەنجامبدرێت پێگەو گرنگی هەسارەی مەریخ زیاتر دەكات بۆ ئەوەی لە داهاتوو هەوڵی زیاتر بدرێت بكرێت بە ماڵی دووەم بۆ مرۆڤایەتی.

لوقمان حەوێز – تێكساس

 

 

 

كۆمەڵێك گەشتیاری باشوری كوردستان كە بۆ گەشتكردن چوونەتە توركیا لە شاری ترابزۆن ویستوویانە وێنەبگرن، یەكێك لە گەشتیارەكان ویستوویەتی بەئاڵای كوردستانەوە وێنەبگرێت، بەڵام لەلایەن ڕەگەز پەرستێكی توركەوە هێرشیان كراوەتە سەر.

بەگوێرەی هەواڵێكی ماڵپەڕی (Arti Gerçek) دیمەنێكی ڤیدیۆیی بڵاوكردۆتەوە لە شاری ترابزۆنی توركیا، چەند ڕەگەز پەرستێكی تورك هێرشیان كردۆتە سەر یەكێك لەو گەشتیارانەی باشوری كوردستان لەكاتێكدا ویستوویەتی بە ئاڵای كوردستانەوە وێنە بگرێت.

لەكاتی سەردانی ئەو گەشتیارانەی باشوری كوردستان بۆ شاری ترابزۆن یەكێك لە گەشتیارەكان دەیەوێت بە ئاڵای كوردستانەوە وێنە بگرێت، لەو كاتەدا لەلایەن ژمارەیەك لە رەگەز پەرستە توركەكان هێرشی دەكرێتە سەر، لەگەڵ ئەوەی لەو ناوچەیەدا جەندرمە بوونیان هەبووە، بەڵام وەك لەدیمەنەكاندا دەردەكەوێت ئەو گەشتیارە بۆ ماوەیەكی زۆر هێرشی دەكرێتە سەرو هاوار دەكات كەس ناچێت بە دەنگییەوەو دوای ماوەیەكی درەنگ جەندرمەكان دەچن بە دەنگییەوە.

ئەو كەسەشی دیمەنی هێرشكردنەكەی تۆمار كردووە سوكایەتی بەكورد دەكات و دەڵێت ئێوە كێن ئێوە بێ‌ مێژوون.

بەپێی زانیارییەكانیش ئێستا ئەو گەشتیارانە كە ژمارەیان نۆ كەس بووە لەلایەن پۆلیسی توركیاوە دەستگیركراون.

 

 

ئەمریكا تۆڕیك لە كۆمپانیا نێودەوڵەتییەكانی ئێرانی خستە لیستی گەمارۆكانییەوە لەبەر ئەوەی پەیوەندییان لەگەڵ بەرنامەی ئەتۆمی ئێران هەیە، هەروەها پێنج كەسی پەیوەندیدار بەو كۆمپانیایانەوە خستە لیستی گەمارۆكانەوە.

دوێنێ وەزارەتی خەزێنەی ئەمریكا لە ڕاگەیەندراوێكی فەرمیدا پێج كەس و چەندین كۆمپانیای پەیوەندیدار بە بەرنامە ئەتۆمییەكەی ئێرانی خستە لیستی گەمارۆكانی خۆیەوە كە بەشداربوون لە بەرنامەی ئەتۆمی ئێران.

لەناو ئەو لیستەدا ناوی كۆمپانیاكانی (باختەر رەعد سپاهان) و (دابینكردنی كاڵای سەوز)، دەبینرێن، كە وەزارەتی خەزێنەی ئەمریكا دەڵێت: ئەم دوو كۆمپانیایە لە ڕێگەی دەڵاڵەكانی خۆیانەوە لە وڵاتانی بەلجیكاو چین ئەلەمینیۆمیان بۆ كۆمپانیای سانتریفیوژەكانی ئێران كڕیوە، لەسەر ئەو پێنج كەسەش گەمارۆیان خراوەتە سەر وتراوە كە بەرپرسانی ئەو كۆمپانیانەن. 

بەپێ ڕاگەیەندراوەكەی وەزارەتی خەزێنەی ئەمریكا، ئەم كارە بۆ ئەوەیە، كە ئێران دەستی نەگات بە كەرەستەی پێویست بۆ بەرنامە ئەتۆمییەكەی.

 

 

 

وێڕای بەرتەسك كردنەوەی ئازادییەكان و دەستگیركردنی دەیان گەورە بانگخواز، جێگری سەرۆكی ئەمریكا ڕەخنەی توندی لە سعودییە گرت سەبارەت بە كۆتوبەند خستنەسەر ئازادی ئایینی و داوای لێكردووە (ڕائیف بەدەوی) نوسەر ئازاد بكات كە بەهۆی ڕەخنەگرتنەوە لە ئیسلام زیندانی كراوە.

(مایك پێنس) جێگری سەرۆكی ئەمریكا لە كۆنگرەیەكدا سەبارەت بە ئازادی ئایینی لە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا ئاماژەی بە دەستگیركردنی ئەو كەسانەدا كە ڕەخنە لە ئیسلام دەگرن لە هەریەك لە وڵاتەكانی مۆریتانیاو پاكستان و سعودییە.

پێنس وتی: سەرەڕای ئەو فشارە زۆرەی دەخرێتە سەریان، هەموو ئەوانە بە توندی بەرگرییان لە ئازادی ئایینی كردووە، گەلی ئەمریكا لە پاڵیانن، ئەمریكا داوا لە حكومەتەكانی ئەریتریاو مۆریتانیاو پاكستان و سعودییە دەكات ڕێز لە ئازادی بیروباوەڕی ئایینی بگرن و ئەو پیاوانە ئازاد بكەن.

ئەم لێدوانانەی پێنس سەبارەت بە بەدەوی هاوكاتە لەگەڵ هەوڵەكانی كۆنگرێسی ئەمریكا تاوەكو بەڕێوبەرایەتیەكەی ترامپ تۆمەتبار بكەن بەوەی هیچ هەنگاوێكی نەناوە دژی ڕابەرانی سعودییە دوای كوژرانی ڕۆژنامەنووسی سعودی (جەمال خاشقچی) لە ناو كونسوڵخانەی سعودیەدا لە ئیستەنبوڵ.

نوێنەرانی دیموكراتەكان و كۆمارییەكان لە ئەمریكا هەوڵەكانیان چڕكردەوە تاوەكو ڕێگە نەدەن ئەمریكا چەك بە سعودییە بفرۆشێت، ئەمەش بەهۆی ئەوەوە كە بەڵگەكان ئاماژە بەوە دەدەن شازادەی جێنشینی سعودیە (موحەمەد بن سەلـمان) دەستی هەبووە لە دۆسیەكەی خاشقچیدا، هەروەها هۆكارێكی دیكە بۆ ئەوە زیادبوونی كوژرانی هاوڵاتیانی مەدەنییە بەهۆی هێرشە ئاسمانییەكانی سعودییەو هاوپەیمانەكانی لە یەمەن.

بەرپرسانی سعودی لە ساڵی (2012) دا بەدەویان دەستگیركرد كە ماڵپەڕێكی ئەلیكترۆنی بە ناوی (تۆڕی لیبڕاڵی سعودی) ەوە دامەزراندو بەتۆمەتی ئەنجامدانی تاوانی ئەلیكترۆنی تۆمەتباركرا.

 

 

 

شەوی رابردوو لەنێو بازاڕی شارۆچكەی داقوق شەڕو دەمەقاڵێ دروست بوو لەنێوان هێزەكانی پۆلیسی ئیتیحادی و بەرپرسێكی حەشدی شەعبی بەدر بەناوی (نەجاح عەسابە).

رۆژنامەنووس (موحەمەد فائیق) بڵاویكردۆتەوە، دەمەقاڵێییەكە لەنێو بازاری شارۆچكەی داقوق نزیك فولكەكەو هەروەها ژمارەیەكی دیكەی چەكداری حەشد ویستیان هێرش بكەنە سەر پۆلیسەكان بۆیە ناچار بوون دەستڕێژی گولە بكەنە سەر چەكدارەكانی حەشدی شەعبی بۆ بڵاوە پێكردنیان و دوو فیشەك بەر ئۆتۆمبێلێكی جۆری كیای هاوڵاتییەكی كورد كەوت بەناوی (ئەحمەد عەباس)، شەڕەكە بەهۆی ئەوەوە بوو (نەجاح) ئۆتۆمبێلەكەی ڕاگرتبوو لەشوێنێكی قەدەغەكراوو هێزەكانی پۆلیسی فیدراڵی تابلۆی ئۆتۆمبێلەكەیان لێكردەوەو پاشان كۆتایی هات بەبێ هیچ زیانێكی گیانی.

 

 

پەڕەى 9 لەکۆى 5072 پەڕەدا