به‌پێی گرته‌ ڤیدیۆییه‌ك كه‌ له‌ تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا بڵاوكراوه‌ته‌وه‌ له‌ فڕۆكه‌خانه‌ی سلێمانی جانتا و كه‌لوپه‌لی عومره‌كاران فڕێده‌درێت.

به‌پێ گرته‌ ڤیدیۆییه‌كه‌ له‌ ناو فڕۆكه‌خانه‌ی نێوده‌وڵه‌تی سلێمانی جانتا و كه‌لوپه‌لی عومره‌كاران له‌كاتی وه‌رگرتنه‌وه‌یاندا فڕێده‌دێنه‌ گۆڕه‌پانێكی ناو فڕۆكه‌خانه‌كه‌.

ئەم كارەش بووە جێگەی نارەزای عومرەكاران.

 

پڕۆژه‌ یاساكه‌ی قاسم جۆمه‌رت تۆكایێڤ سه‌رۆک كۆماری كازاخستان بۆ گۆڕینی ناوی پایته‌ختی وڵاته‌كه‌ی له‌ ئاستانا-ه‌وه‌ بۆ نوورسوڵتان ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر درا.

قاسم جۆمه‌رت تۆكایێڤ سه‌رۆک كۆماری كازاخستان، رایگه‌یاند،‌ پڕۆژه‌ یاسای په‌یوه‌ندیدار به‌ گۆڕینی ناوی پایته‌ختی وڵاته‌كه‌ی له‌ ئاستاناوه‌ بۆ نوورسوڵتان ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر دراوه‌.

دوای ئه‌وه‌ی ١٩ی ئه‌م مانگه‌ سه‌ركۆماری پێشووی ئه‌و وڵاته‌، نوورسوڵتان نازاربایێڤ ده‌ستی له‌كار كێشایه‌وه‌، سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌نی پیران تۆكایێڤ بوو به‌ سه‌رۆک كۆمار.

قاسم جۆمه‌رت تۆكایێڤ پێشنیازی كردبوو ناوی ئاستانا-ی پایته‌ختی بۆ ناوی یه‌كه‌می نوورسوڵتان نازاربایێڤ بگۆڕدرێت. په‌رله‌مانیش پشتگیری ئه‌و پێشنیازه‌ی كرد و پڕۆژه‌ یاساكه‌ی په‌سه‌ند كرد.

سەرۆكی سەنتەری زانیاری‌ و لێكۆڵینەوەی ستراتیژی كوردستان پێشبینی دەكات لەمساڵدا دوو مووچەی پاشەكەوتكراوی فەرمانبەران خەرج بكرێت و دەشڵێت: “لەگەڵ دەستبەكاربوونی كابینەی نوێی حكومەتی هەرێم بەشێكی قەرزی مووچەخۆران دەدرێتەوە”.

د. ئاراس قادر خۆشناو، سەرۆكی سەنتەری زانیاری ‌و لێكۆڵینەوەی ستراتیژی كوردستان، رایگەیاندوە : دوای بڕیاری لابردنی پاشەكەوتی مووچە بەگشتی چاوەڕوان دەكرێت بوژانەوەیەكی باشتر ڕوو لەهەرێمی كوردستان بكات، چونكە ئەو بڕە پارەیەی دەكەوێتە بازاڕ كاریگەری خۆی دەبێت.

وتیشی، “متمانە لەنێوان حكومەتی هەرێمی كوردستان و بەغدا دروست بووە، بۆیە پێشبینی دەكەم هەر لە مساڵدا لەگەڵ دەستبەكاربوونی كابینەی نوێی حكومەتی هەرێمی كوردستان بەشێك لەو قەرزانەی مووچەخۆران، كە لەلای حكومەتە بدرێتەوە ‌و ڕەنگە مانگێك یان دوو مانگی پاشەكەوت بۆ فەرمانبەران بگەڕێنرێتەوە ‌و خەرج بكرێت”.

خۆشناو ئاماژەی بەوەشكردووە، بابەتی بەهەژماركردنی بانكی بڕە پاشەكەوتی مووچەی فەرمانبەرانی كوردستان دەمێكە ئێمە پێشنیارمان كردووە بۆ حكومەت، چونكە پاشەكەوتی مووچەی فەرمانبەران بریتییە لەمافێكی دارایی ‌و یاسایی نە دەگۆڕێت‌ و نە كۆن دەبێت‌ و نە ئیلغا دەبێتەوە ‌و مافێكی فەرمانبەرانە لەسەر حكومەتی كوردستان جا ئەم حكومەتە بێت یان حكومەتێكی تر بێت، بۆیە هەر دەبێت بدرێتەوە.

جەختیشی كردۆتەوە، باشترین شت بەلای ئێمەوە ئەوەیە، كە هەژمارێكی بانكی بۆ فەرمانبەران بكرێتەوە ‌و فەرمانبەر لەڕێگەی هەژمارەكەوە قەرزەكانی حكومەتی پێ‌ بداتەوە لە نموونەی پێشینەكان‌ و خزمەتگوزارییەكان.

سەرۆكی سەنتەری زانیاری‌ و لێكۆڵینەوەی ستراتیژی كوردستان دڵنیایی ئەوەیدا، كە هەموو هەوڵێك دەدرێت بۆ ئەوەی قەرەبووی خۆڕاگری خەڵكی كوردستان بەگشتی ‌و مووچەخۆران بەتایبەتی بكرێتەوە لەلایەن حكومەتەوە.

بەڕێوەبەری كۆنترۆڵی كارەبای هەرێم ئاشکرای دەکات، پێدانی كارەبای نیشتمانی بۆ زیاتر لە 15كاتژمێر زیاد بووە.
 
ئومێد ئەحمەد، بەڕێوەبەری گشتی كۆنترۆڵی كارەبای هەرێمی كوردستان، لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا راگەیاند: " پێدانی کاتژمێرەكانی كارەبای نیشتیمانی زیادی كردوە، چونكە ئێستا خواست لەسەر كارەبای نیشتیمانی كەمبووەتەوە".
 
بەڕێوەبەری گشتی كۆنترۆڵی كارەبای هەرێمی كوردستان، لە درێژەی لێدوانەکەیدا دەشڵیت " پێشتر خواست لەسەر كارەبای نیشتیمانی گەیشتبووە دەوروبەری شەش هەزارو 500 مێگاوات، بەڵام لەم وەرزەدا دابەزیوە بۆ چوار هەزارو 400 مێگاوات".
 
بەڕێوەبەری كۆنتڕۆڵی كارەبای هەرێم رونیشیكردەوە، بە كەمكردنەوەی ئەو رێژە مێگاواتە كاتژمێرەكانی كارەبا بۆ 15 كاتژمێر بەرزبووەتەوە.
وەزارەتی دارایی بڕیار دەدات ئه‌و فه‌رمانبه‌رانه‌ی مۆڵه‌تی بێ‌ مووچه‌یان وه‌رگرتووه‌، سه‌رپشكن بۆ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی مۆڵه‌ته‌كانیان.

سه‌رچاوه‌یه‌ك له‌ وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوری حكومه‌تی هه‌رێم بەماڵپەڕی فەرمی یەکێتی ڕاگه‌یاندووه"‌: دوابه‌دوای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی بڕیاری سیستمی پاشه‌كه‌وتی مووچه‌، ئه‌و فه‌رمانبه‌رانه‌ی مۆڵه‌تی بێ‌ مووچه‌یان وه‌رگرتووه‌، ده‌توانن پێش كۆتایی مۆڵه‌ته‌كه‌یان، بگه‌ڕێنه‌وه‌ سه‌ركاره‌كانیان و مۆڵه‌ته‌كه‌یان بپچڕێنن".

سه‌رچاوه‌یه‌كیش له‌ وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ ئاشكرایكردووه‌، بڕیاره‌كه‌ ته‌نها مامۆستایان ناگرێته‌وه‌ له‌ ئێستادا، چونكه‌ به‌پێی رێنمایی، له‌ وه‌زری دووه‌می ساڵی خوێندندا، به‌هیچ شێوه‌یه‌ك مۆڵه‌ته‌كانی (دایكایه‌تی و بێ موچه‌) هه‌ڵناوه‌شێته‌وه‌.

لە سەردەمی سیستەمی پاشەکەوتی مووچەدا ژمارەیەکی بەرچاو لە فەرمانبەران لەبەر کەمی مووچە، مۆڵەتی بێ مووچەیان وەرگرت، کە ئێستا دۆخەکە ئاسایی بۆتەوە فەرمانبەران دەیانەوێت بگەڕێنەوە سەر کارەکانیان.

 

 

كۆرپەلەیەك لەدایك بووە لە عێراق كە لوتی پێوەنییەو تەنها دەتوانێت لەڕێگەی دەمییەوە هەناسە بدات.

بەپێی زانیارییەكان، كۆرپەلەكە لەدایك و باوكێكی خەڵكی فەلوجە لەدایك بووەو لوتی نییەو دەبێت تەنها لەڕێگەی دەمییەوە هەناسە بدات.

رۆژنامەی (دەیلی مێل) ی ئینگلیزی بڵاویكردۆتەوە، لەدایك بوونی ئەو كۆرپەلەیە لەجیهان لە (100) حاڵەت تێپەڕناكات و حاڵەتەكەش بە (ئەرهینیا) ناسراوە.

ئەمەو لەشەڕی عێراق، شارۆچكەی فەلوجە چەند جارێك بەچەكی فسفۆری و كیمیاوی بۆردومان كراوەو زۆرجار لەدایك بوونەكان بەشێواوی لەدایك دەبن، تەنانەت باس لەوەشكراوە، كە نزیكەی (15%) ی لەدایك بووەكان كێشەی شێواویان هەیە.

جێگەی باسكردنە خانەوادەی رەتیان كردۆتەوە، نەشتەرگەری بۆ بكەن بەمەبەستی چارەی هەناسەدانەوەی.

 

 

 

 

ولادة طفل بدون أنف في العراق

 

 

دوای هەڵوەشاندنەوەی بڕیاری پاشەكەوتی مووچە، ئەو فەرمانبەرانەی مۆڵەتی بێ‌ مووچەیان وەرگرتووە، سەرپشكن بۆ هەڵوەشاندنەوەی مۆڵەتەكانیان.

سەرچاوەیەك لە وەزارەتی دارایی و ئابوری حكومەتی هەرێم ڕایگەیاندووە: دوابەدوای هەڵوەشاندنەوەی بڕیاری سیستەمی پاشەكەوتی مووچە، ئەو فەرمانبەرانەی مۆڵەتی بێ‌ مووچەیان وەرگرتووە، دەتوانن پێش كۆتایی مۆڵەتەكەیان، بگەڕێنەوە سەركارەكانیان و مۆڵەتەكەیان بپچڕێنن.

سەرچاوەیەكیش لە وەزارەتی پەروەردە ئاشكرایكردووە، بڕیارەكە تەنها مامۆستایان ناگرێتەوە لە ئێستادا، چونكە بەپێی رێنمایی، لە وەزری دووەمی ساڵی خوێندندا، بەهیچ شێوەیەك مۆڵەتەكانی (دایكایەتی و بێ مووچە) هەڵناوەشێتەوە.

وتیشی: بۆ دابەشكردنی مووچەی مانگی یەكی (2019)، لە چاوەڕوانی بەغدادان، هەركات بەغدا پارەی ڕەوانەكرد راستەوخۆ دەست دەكرێت بە دابەشكردنەوەی مووچە، بەڵام تا ئێستا وادەی ڕەوانەكردنی پارەكە دیاری نەكراوە.

 

 

كۆمپانیاكانی هێڵی پەیوەندی ئاسیا سێل و زین، پەیوەندییەكانی خۆیان لەگەڵ كۆمپانیای كۆڕەك پچڕاند.

ئەو دوو كۆمپانیایە بڵاویانكردۆتەوە، پەیوەندییەكانی خۆیان لەگەڵ كۆمپانیای كۆڕەك پچڕاندووەو باسیشیان لەوەكردووە، كۆمپانیای كۆڕەك پێشێلی بڕیارەكانی دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عێراقی كردووە.

 

 

 

سەردەستەی داعش, (ئەبوبەكر بەغدادی) دەوڵەتی خەلافەتەكەی لەدەستداو یەكێكە داواكراوە هەرە گەورەكانی جیهان و لەسەری سەرەوەی لیستەكەیە كە كاتی خۆی خەلافەتەكەی هێندی رووبەڕووی بەریتانیای مەزن بوو ئێستاش سەركردەكەیان لە ئەشكەوتەكانی ناوچە بیابانییەكانی سوریا خۆی شاردۆتەوە، لەكاتێكدا ڕێكخراوەی داعش تەنها چەند خانەیەكی پەرتەوازەو نهێنیان ماوەتەوە.

داعش چارەنووسی (7) ملیۆن مرۆڤی لەژێر دەستدا بوو كە بە درێژایی ڕووبەرێكی گەورە لە خاكی سوریا كە دەیكردە سێ بەشی خاكی عێراق، ئێستاكە بەغدادی تەنها كۆمەڵێك چەكداری پەرتەوازەی لەگەڵدا ماوە كە خۆشیان نازانن سەرۆكەكەیان لەكوێیە.

ئەمریكا پاداشتێكی (25) ملیۆن دۆلاری تەرخانكردبوو بۆ هەر كەسێك زانیاری بدات یان بزانێت بەغدادی خەلیفەكەی داعش كە تەمەنی (47) ساڵە لەكوێیە، هەرچەندە لەساڵی (2014) ەوە كۆمەڵێك دەنگۆ هەبوو كە كوژراوە. 

ئەمڕۆ وادەردەكەوێت ڕزگاری بووبێت لەبۆردومانی فڕۆكەكانی هاوپەیمانان، وا پێدەچێت بە لایكەمەوە جارێك بریندار بووبێت ئەم پیاوە كە نەخۆشی شەكرەشی لەگەڵدایە هەوادارەكانی نازناوی مۆتەكە یان تارماییان بەسەردا بڕیوە.

یەكێك لەشارەزاكان لەبواری ڕیكخراوە جیهادییەكان بە ئاژانسی فرانس پرێسی راگەیاندووە، كە بەغدادی بە یاوەری سێ كەس هەڵهاتووە براكەی كە ناوی جومعەیە و شوفێرێك و پاسەوانێكی تایبەت كە ناوی (عەبدوللـەتیف جبوری) یە كە لەمنداڵییەوە دەیناسێت و نامە بەرەكەشی كە ناوی (سعود كوردی) ییە.

هاوكات ئامانجی هاوپەیمانان یەكەمین ئامانجیان شكستپێهێنانی خەلافەتەكەی داعش بوو نەوەك دەستگیركردنی ڕێبەری دەوڵەتی ئیسلامی داعش ئەبوبەكر بەغدادی.

پەڕەى 3 لەکۆى 4961 پەڕەدا