ئەمڕۆ نرخی نەوت بەرز بوویەوە، ئەوەش بەهۆی گرژییەكانی ناوچەی كەنداوەوەیە، كە لەنێوان ئێران و وڵاتانی خۆرئاوا بەرپا بووە.

چەند رۆژ لەمەوبەر ئێران دەستی گرت بەسەر كەشتییەكی نەوت گوێزەرەوەی بەریتانیدا گرت، ئەوەش بووە مایەی گرژتر بوونی ناوچەكە لەلایەن ئێران و خۆرئاوا.

بۆ ئەو مەبەستە ئەمڕۆ نرخی بەرمیلێك نەوتی برێنت بە (63.47) دۆلارو نرخی بەرمیلێك نەوتی خاویش بە (55.78) دۆلار مامەڵەی پێوەكراوە.

 

 

جێگری سەرۆكی ئەمریكا ڕایگەیاند، دروستكردنی كەپسولی بۆشایی ئاسمانی ئۆریۆن كە پرۆژەی ئاژانسی ناسایە تایبەت بە ئەركی ئەرتمیس كۆتایی هاتووە.

ئەركی ئەرتمیس ناردنی كەپسولی ئۆریۆنە بۆ سەر مانگ بەبۆنەی تێپەڕینی (50) ساڵ بەرسەر دابەزینی كەپسولی ئەپۆڵۆ 11 لەسەر مانگ.

ئاژانسی ناسا دەڵێت، ئەرتمیس كەپسولی ئۆریۆن مووشەكی سیستەمی هەڵدانی بۆشایی لە خوڵگەی مانگ دادەنێت بۆ تاقیكردنەوەو ڕێگە خۆشكردن لەبەردەم نیشتنەوەی یەكەم ئافرەت و دووەم پیاو لەسەر خاكی مانگ، لە 5 ساڵی داهاتوودا، سەرباری ئەركی زیاتر بۆ هەسارەی بارام.

 

لەیارییەكانی دۆستانە و ئامادەكاری بۆ وەرزی نوێی خولەكانی ئەوروپا یانەی تۆتنهام بە ئەنجامی(3 – 2) لە یانەی یوڤینتۆسی بردەوە".

یەكێك لە گۆڵەكانی تۆتنهام كە گۆڵی سێیەم و سەركەوتن بوو ، هاری كین بەشێوەیەكی زۆر نایاب تۆماریكرد".

 

 

 

لەگەڵ نزیك بوونەوەی مانگی هەشت، تاكو ئێستا حكومەت نەیتوانیوە مووچەی مانگی چوار دابەش بكات.

دواكەوتنی مووچە هەر جارێك بە پاساوێك بەردەوامە، ئەمجارەش باس لەوەدەكرێت، كە وەزیری دارایی كە كوردە واژووی لەسەر ڕەوانەكردنی پارە نەكردووە لەبەغداوە بۆ هەرێمی كوردستان.

تاكو ئێستا چەندین وەزارەت مووچەی مانگی چواریان وەرنەگرتووە، ئەوەش بۆتە مایەی نیگەرانی هاوڵاتیان و بۆ ئەو مەبەستەش دەنگۆی ئەوە هەیە كە مووچە خۆران هەڵوێست وەربگرن.

بۆ ئەو مەبەستە ئەمڕۆ تەنها مووچەی مانگی چواری وەزارەتی ئەوقاف دابەش دەكرێت و تەنها سبەینێش ماوە بۆ ئەو وادەیەی كە حكومەت بۆ كۆتایی هێنان بە دابەش كردنی مووچەی مانگانە دیاریكردبوو.

 

 

 

هەندێك زانا بەنیازن پشكنین بۆ خاكی بەردینی هەسارەی مانگ بكەن، بۆ دۆزینەوەی نهێنی هەسارەی زەوی كە لەدوای یەكەم دابەزین لەسەر مانگ بەر لە نیو سەدە لای زاناكان بۆتە مەتەڵێك و هاوكاتە لەگەڵ هەنگاوەكانی لەوڵاتانەوە دەنرێت بۆ گەیشتن بەسەر مانگ و دانانی بنكە لەسەری.

بیردۆزی زاناكان لەسەر مانگ دەڵێت، قەبارەی مانگ (¼) ی قەبارەی زەویە، كێشی (80) ئەوەندە كەمترە لەكێشی زەوی، بەر لە نزیكەی (4.5) ملیار ساڵ لەپاشماوەی بە بەریەكداكەوتنی زەوی و تەنێكی شێوەی هەسارە بەقەبارەی هەسارەی (بارام) ناسراو بە مەریخ دروستبووە، ئەو پاشماوەیە بەدوری زەویدا خولاوەتەوە بەر لەوەی لەگەڵ مانگدا یەكبگرێت و مانگی ئیستای لێدەرچێت.

بەڵام كۆنترین بەرد لەسەر زەوی دۆزراوەتەوە تەمەنی دەگریتەوە بۆ (4) ملیار ساڵ لەمەوبەر، ئەمەش سەروەختێكی نادیار دەخاتە بەردەم زاناكان كە (500) ملیۆن ساڵە بەگرنگترین لەتەمەنی درووستبوونی زەوی دادەنرێت.

(بێڵ پۆتكی) لەبەشی زانستی بۆشایی لە پەیمانگەی توێژینەوە لەباشوری ڕۆژئاوای بۆلدێر دەڵێت، دەربارەی ئەو نیو ملیار ساڵەی زانیاری زۆر لەسەری نیە، بەشێوەیەك دەبێت لەسەر مانگ هەبێت.

هەروەها پۆتكی دەڵێت، بەردی كۆنی خاكەكەیی و بەردی بەسەر مانگدا كەوتووە دەكرێت وەك زانیاری لەسەر كات بەكاربێت بۆ زانینی چۆنێتی دروستبوونی هەسارەكانی نزیك لەئێمە لە كۆمەڵەی خۆردا.

سەرباری ئەمەش دەڵێت، ئەمە دەرفەتێكمان دەداتێ، لەڕێگەی تێگەیشتنمان لە مانگ، لەهەموو جیهانەكان و هەسارەكانی ‌دی تێبگەین، بەردبارانی بەسەر مانگی یەكەمدا ڕوویداوە، بەدڵنیاییەوە بەسەر هەموو هەسارەكاندا ڕوویداوە.

تیمی زانكۆی كارنیجی ملۆن لە پیتسبرگ پلان دادەنێت بۆ ڕوپێوی تۆڕی تونێلەكانی ژێرخاكی مانگ كە بەهۆی گڕكانەوە دروستبووە ئەوەی لەژێر خاكەكەیەوە هاتوونەتە دەرەوە، ئەوانە بەڵگە هەڵدەگرن لەسەر سەردەمە سەرەتاییەكانی درووستبوونی مانگ و هەسارەكانی ‌كە.

توێژەرەوە (ولیام وایتیكر) لە زانكۆی كارنیجی میلۆن دەڵێت، تونێلەكانی لەئاكامی گڕكانەكان درووست بووە، لەوانەیە بەڵگەی سەرەتای دروستبوونی مانگ لەخۆ بگرن.

سەرباری ئەمەش دەڵێت، هێشتا زووە باس لە نهێنییەكان بەڵگەكان بكرێت ئەوەی پەیوەندیدارە بە سەرەتای دروستبوونی مانگەوە.

 

 

فڕۆكەیەكی بێ فڕۆكەوانی سوپای توركیا لەلایەن سوپای لیبیاوە لە تەرابلوس خرایە خوارەوە.

ئەمڕۆ سوپای لیبیا لەڕاگەیەندراوێكدا ڕایگەیاند، فڕۆكەیەكی بێ فڕۆكەوانی سوپای توركیان لە ناوچەی (عەین زارع) ی سەر بە تەرابلوس خستۆتە خوارەوە.

هاوكات ئەمڕۆش سەرچاوە سەربازییەكانی لیبیا ڕایانگەیاندووە، لە تەرابلوس هەشت سەربازی سوپای نیشتمانی لیبیا لە هێرشێكی ئاسمانی سوپای توركیادا كوژراون.

 

 

 

یەكێك لە چەكدارەكانی داعش، كە ماوەیەك لەمەوبەر لە شوێنێكی شاراوەی باغۆز لە ئۆپەراسیۆنێكی یەپەگە – قەسەدەدا دەستگیركرا ناوی (دانیال د.) یە، كە بە مەترسیدارترین تیرۆریستی سویسرا ناسراوە.

(دانیال د.) خەڵكی سویسرایەو پۆلیسی ئینتەرپۆل لە هەموو جیهاندا بە دوایدا دەگەڕێت، لەناو چەكدارەكانی داعشدا بە (عەبدولڵا فۆنسۆ ئەل سویسری) ناسراوە، لە مانگی نیسانی (2014) چۆتە سوریاو بەشداری ناو ڕێزی چەكدارەكانی داعش بووە، (دانیال د.) خەڵكی جنێڤی سویسرایەو پێش ئەوەی بێتە ناو چەكدارەكانی داعش لە سویسراش تیرۆریستێكی بەناوبانگ بووە.

ئەو تیرۆریستە بە ناسنامەیەكی دیكەوە چۆتە توركیاو لەوێ دەستگیر كرابوو، دواتر ئازاد كراو چووە سوریاو چەكدارەكانی داعش، ئەندامەكانی دیكەی ئەو تیمە كە دانیالیشیان لەناودا بوو بریتیبوون لە (كەڤن ز، نیكۆلاس پ.) كە لە كانوونی دووەم، دوای هێرشی تیرۆریستییەكەی ئەسكەندەناڤیا لە هەرێمی فاس لە وڵاتی مەغریب دەستگیركرابوو.

لەمێژبوو ئاسایشی سویسرا بەدوای دانیالەوە بوون و نەیان دەدۆزییەوە، تاوەكو هێزەكانی یەپەگە – قەسەدە لە ناوەڕاستی حوزەیرانی ئەمساڵ لە ناوچەیەكی نزیك باغۆز لە ئۆپەراسیۆنێكدا دەستیان بەسەر پێگەیەكی داعشدا گرت و دانیال – یشیان لەوێ دەستگیر كرد.

هێزەكانی سوریای دیموكرات (قەسەدە) لە چوارچێوەی ئۆپەراسیۆنی كۆتایهێنان بە تیرۆر لە هەڵمەتی گەردەلولی جزیرەدا باغۆزی سوریا، كە لەژێر داگیركاری چەكدارەكانی داعشدا بوو، ڕزگاریان كردبوو و كۆتایی بە داعش هێنرا، چەكدارەكانی داعش پاشەكشەیان كردبوو بۆ ناوچەیەك بەناوی بادیەی شامی سەر سنووری عێراق، كە پێی دەوترێت بیابانی سوریا، بۆ كۆتایهێنانی پاشماوەی تیرۆریستەكان لەم ڕۆژانەی ڕابردوودا ئۆپەراسیۆن بۆ سەر ئەو هەرێمانە زیاتر بوون.

دوێنێ ڕاگەیاندنەكانی سویسرا ڕایانگەیاند، لە ئۆپەراسیۆنێكدا لەو ناوچەیە (بادیەی شام) یەكێك لەو چەتانە، كە دەستگیر كراوە چەتەیەكە بەناوی (دانیال د.) پەیامێنرانی ناوداری سویسری كورد پەلداو تیتۆس پلانتەر هەواڵێكیان ئامادە كردووەو لە هەواڵەكەدا بە بەرفراوانی باس لەوە دەكرێت، كە چۆن (دانیال د. سویسری) و چەتەكانی دیكە كاری ڕێكخستنی خۆیان ئەنجامداوەو لە توركیاوە پەڕیونەتەوە بۆ سوریا.

ئێستا سەرنجەكان لەسەر ئەوەن، كە ئاخۆ بەرپرسانی سویسرا داوای (دانیال د.) و ئەندامەكانی دیكەی چەتەكان دەكەنەوە یان نا، كە لە گرتووخانەكانی ڕۆژئاوای كوردستان دەستبەسەرن. (دانیال د.) و دوو ئەندامی دیكەی چەكدارەكان ئێستا لە دەست هێزەكانی یەپەگە – قەسەدە دان.

تا ئیستا زیاتر لە (3) هەزار ئەندامی چەكدارەكانی داعش لە ئۆپەراسیۆنەكانی یەپەگە – قەسەدە لە باكوری سوریا دەستگیركراون، نزیكەی هەزار كەسیان خەڵكی وڵاتانی ڕۆژئاوایین و بە گشتیش هەموویان خەڵكی (46) وڵاتن، بەڵام تا ئێستا تەنها فەڕەنسا، ئەندەنوسیا، ڕووسیا، فاس (مەغریب) و سودان داوای هاوڵاتییەكانی خۆیان لە خۆبەڕێوەبەری ڕۆژئاوا كردۆتەوە، كە ڕادەستیان بكەن.

 

ئەمرۆ یەكشەممە لەكۆنفرانسێكی‌ رۆژنامەوانیدا دوو مامۆستا لەزانكۆی‌ ئەمەریكی‌ لە سلێمانی‌ ڕایانگەیاند كە داوای‌ یاساییان دژی‌ سەرۆكی‌ زانكۆكە تۆماركردووە لەبەر ئەوەی سەرۆكایەتی زانكۆی بێ ئەزموونە و پێی وایە كە دەتوانێت لە سەرووی هەموو یاسایەك و، بە پێچەوانەی رێنمایی و داوای دەستە گرنگەكانی زانكۆكە كار بكات.

 

پێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ یەكشەممە د. ئالان مومتاز نوری‌ و د. جواناپان ئۆتۆ پۆل ئاماژەیان بۆ ئەوە كرد كە ئەوان هەریەكەیان سێ‌ ساڵ ماندوونەناسانە كاریان لەم زانكۆیەدا كردووە، لە پێناوی چارەسەركردنی كێشەكاندا، لەگەڵ سەرۆكایەتی زانكۆ، رێوشوێنی ناوخۆیی نەماوە نەیگرینە بەر بەڵام، بە نایاسایی مامەڵەی لەگەڵ دەستەی مامۆستایانی زانكۆكەدا دەكرد، بۆیە ناچار بووین رۆژی پێنج شەممەی رابوردوو داوای یاسایی لە دژی سەرۆكی زانكۆ بە شەخسی خۆی و لە بریكارەكەی تۆمار بكەین.



لەڕاگەیاندراوەكەدا ئاماژە بۆ كێشەكان كراوە كە لە سەروو هەموویانەوە نەبوونی بەشداریی كارای مامۆستا و خوێندكارانە لە جومگە سەرەكییەكانی بڕیارداندا، بەشێوەیەك كە هەیكەلی ئیداریی ئەو زانكۆیەی كە دەبێت پێشەنگ و نموونەی زانكۆی هاوچەرخ بێت لە راستیدا لەو بوارەدا لە دوای زۆربەی هەرە زۆری زانكۆكانی كوردستان و عێراق دێت ئەمەش بۆ خۆی نیشانەی بێ سەرپەرشتیارییان و كەمتەرخەمیی وەزارەتی خوێندنی باڵا لە ئاستی جێبەجێكردنی ئەركی چاودێری كردن و پابەند كردنی زانكۆكە بە یاسا و رێنماییەكانەوەیە.

 

هەروەها ئاماژەیان بەوەدا: لەرێگەی‌ ئەم هەڵوێستەیانەوە دەیانەوێت ببنە پێشەنگ بۆ گشت ئەوانەی كە كەمتەرخەمیی وەزارەت و، كولتووری باو بەرامبەر پێشێلكاریی كەرتی تایبەت، بێدەنگی كردوون لە ئاستی پێشێلكاریی مافە پیشەییەكانیان، دەمانەوێت ئەوان بزانن كە لە كێشەكانیاندا و لە خەباتی مەدەنی و پیشەییاندا تەنها نین.

 

شارەزایەكی سیاسی و سەربازی ئیسرائیل ئاشكرای دەكات، وڵاتەكەی رۆژی هەینی رابردوو بە فرۆكەی (F35)سەربازەگەیەكی حەشدی شەعبی لە پارێزگای سەلاحەدین بۆردومان كردوە .

باباك تەغافی لە تویتێكدا لەلاپەرەی تایبەتی خۆی لە تۆری كۆمەڵایەتی تویتەر ئاشكرای كردوە ، فرۆكە بێ فرۆكەوانەكانی ئیسرائیل لە جۆری (F35)سەربازگەیەكی حەشدی شەعبی لە پارێزگای سەلاحەدین بۆردومان كردوە و شەش پاسداری ئێرانی و ئەندامانی حزب اللە لوبنانی كوژراون .

تەغافی ئەوەشی ئاشكرا كردوە لە بۆردومانەكەدا چەند بنەكەیەكی موشەكی بالسیتی لە جۆری (فەتح -110) وێران كردوە .

لەلایەن خۆیەوە سەرۆك وەزیرانی عێراق و سەرۆكی هێزە چەكدارەكان لیژنەیەكی پێكهێناوە بۆدیاری كردنی راستی روداوەكە .

جێگەی ئاماژەیە سەربازگەكەی حەشدی شەعبی لەناوچەی ئامرلی بووە كە هێزی (16) حەشدی لێبوە بەیانی رۆژی هەینی لەلایەن فرۆكەی بێ فرۆكەوان بۆردومان كراوە ودواتر فرۆكەكان چارەنوسیان دیار نەماوە . 

سه‌باره‌ت به‌ هۆكاری دواكه‌وتنی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم په‌رله‌مانتارێكی عێراق رایده‌گه‌یه‌نێت دواكه‌وتنه‌كه‌ به‌ هۆكاری ئیدارییه‌.

به‌راود به‌ مانگه‌كانی ڕابردوو، ئه‌م مانگه‌ موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێمی كوردستان دابه‌شكردنی دواكه‌وتووه‌، له‌نێوان نه‌ناردنی موچه‌ له‌به‌غداوه‌ و هه‌ڵوێست وه‌رگرتنی حكومه‌تی عێراق به‌رامبه‌ر هه‌رێمی كوردستان چه‌ندین ده‌نگۆی جیاواز هه‌یه‌، به‌ڵام به‌وته‌ی غالب محه‌مه‌د، ئه‌ندامی په‌رله‌مانی عێراق رایده‌گه‌ینێت" هیچ بڕیارێكی سیاسی بۆ نه‌ناردنی موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم له‌ئارادانیه‌."

ئه‌و په‌رله‌مانتاره‌ بۆ شارپرێسی ڕونكرده‌وه‌"له‌چه‌ند ڕۆژی ڕابردوودا عادل عه‌بدولمه‌هدی، سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق جه‌ختیكردوه‌ته‌وه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی، تا ئه‌و له‌و پۆسته‌دا بێت كێشه‌ بۆ موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم دروستنابێت."

به‌وته‌ی غالب محه‌مه‌د، ڕێكاره‌ ئیدارییه‌كان هۆكاری دواكه‌وتنی ناردنی موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێمه‌ بۆ ئه‌م مانگه‌، كه‌ ئه‌و بابه‌ته‌ ڕاسته‌وخۆ په‌یوه‌سته‌ به‌ واژۆی وه‌زیری دارایی عێراق.

پەڕەى 4 لەکۆى 5075 پەڕەدا