كوردیو – كۆیە

لەماوەی هەفتەیەكدا لەسنووری شاری كۆیە چەندین حاڵەتی خنكان و ئاگر كەوتنەوە لەگەڵ رووداوی هاتوچۆ تۆماركراون.
بەپێی ئامارێكی بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی كۆیە، ئەوە ئاشكرا كراوە كە لە سێ رووداوی جیاجیادا منداڵێكی تەمەن (13) ساڵان گیانی لەدەستداوەو چوار هاوڵاتی تریش برینداربوونە.
هەروەها دوو ڕووداوی تری خنكان لەئاودا لە ناحیەی تەقتەق روویانداوە كە تەرمی یەكێكیان سەرەڕای گەران بۆ ماوەی هەفتەیەك تاكو ئێستا نەدۆزراوەتەوە.
لەم بارەیەوە عەقید (شۆڕش كاكە) بەڕێوەبەری بەرگری شارستانی كۆیە بە كوردیوی راگەیاند، جگە لەو رووداوانە (10) حاڵەتی ئاگر كەوتنەوە روویانداوە كە جگە لە زیانی ماددی زیانی گیانی بە دواوە نەبووە.

 

ئـ . كـ

 

سەرۆك وەزیرانی‌ عیراق بریاری داوە بڕی  پێنج ترلیۆن دینار وەك قەرز تەرخان بكرێت بۆ هاوڵاتیانی عێراق و بڕیارە ئەو قەرزە هاوڵاتیانی هەرێمی كوردستانیش بگرێتەوە.
حەیدەر عبادی، سەرۆك وەزیرانی‌ عیراق  رۆژی ٩-٣-٢٠١٦، رەزامەندی دەربڕی بە پێدانی بری پێنج ترلیۆن دینار وەكو قەرز بە هاوڵاتیانی عێراق.

قەرزەكە ۸٠٪ ی بەپێی رێژەی دانیشتوان و ۲٠٪ ی بەپێی رێژەی هەژاری پارێزگاكانی عێراق بەسەر سەرجەم پارێزگاكاندا دابەشدەكرێت.

بەپێی ئەو راگەیاندراوەی بڵاوكراوەتەوە هاوڵاتیانی هەرێمی كوردستانیش دەتوانن سود لەم قەرزە وەربگرن.

بەگوێرەی‌ رێنماییەكان هەرهاوڵاتییەك بۆی هەیە بڕی (٥٠) ملیۆن دینار وەك قەرز وەربگرێت كە لە دوای ساڵی یەكەمەوە بۆ ماوەی (۱٠) ساڵ‌ دەدرێتەوە بە ڕێژەی سوودی  لەسەدا 2 كە بڕی قیستەكان یەكسان دەبن و بەدوو جار هاوڵاتی وەریدەگرێت و دەتوانیت خانوی پێدروست بكات یان شوقەی پێ بكڕێت یان ئەگەر خانوەكەی بەهۆی تیرۆرەوە رووخاوە پێی چاك بكاتەوە.

ر.ع

 

دەیان خێزانی ژێر چنگی گروپە چەكدارەكانی داعش گەیشتنە قەزای مەخمور، سوپای عێراقیش رایگەیاندووە، ئەوان ئەو خێزانانەیان ڕزگار كردووە.
ئاژانسی سكای نیوز بڵاویكردۆتەوە، هێزەكانی سوپای عێراق (153) خێزانی ژێر چنگی داعشیان ڕزگار كردووەو گەیاندووینەتە قەزای مەخمور.
بەپێی زانیارییەكان ئەو خێزانانە خەڵكی گوندەكانی كەر مردی و كودیلەو خرەبەردان و خەتاب بوونەو ژمارەشیان (595) كەس بووەو ئێستاش بەشێوەیەكی كاتی لەنێو كەمپێكی قەزای مەخموردان.
جێگەی باسكردنە ماوەی سێ‌ رۆژە هێزەكانی سوپای عێراق و چەكدارە شیعەكانی حەشدی شەعبی و پشتیوان بە بۆردومانكردنی فڕۆكە جەنگییەكانی سوپای هاوپەیمانان سەرقاڵی پێشڕەوین وەك قۆناغی یەكەمی ئۆپەراسیۆنی كۆنترۆڵ كردنەوەی شاری موسڵ.
 

 

ئـ . كـ

 

 

بەڕێوەبەری گشتی پەروەردەی سلێمانی ئاشكرایدەكات، ڕۆژانی یەكشەممە و دووشەممە، موچەی مامۆستایانی دەرەوە و ناوەوەی شار دابەش دەكرێت.

دڵشاد عومەر بەڕێوەبەری گشتی پەروەردەی سلێمانی، لە لێدوانێكیدا ڕایگەیاند "سبەی یەك شەممە دەستدەكرێـت بە دابەشكردنی موچەی مامۆستایان و فەرمانبەرانی پەروەردەكانی دەرەوەی شاری سلێمانی".

ناوبراو ئاماژەی داوە بەوەی، دوای مامۆستایانی دەرەوەی شار و ڕۆژی دووشەممە، مامۆستایانی ناو شار موچە وەردەگرن.

ئەمە لە كاتێكدایە بەڕێوبەری گەنجینەی سلێمانی ئەمڕۆ ڕایگەیاند، تا ئێستا فەرمانی دابەشكردنی مووچەی مامۆستایانیان پێنەگەیشتووە.


نەتەوە

 

ر.ع

 

لەشاری بەغدا هەریەكە لەسەرۆك كۆمارو سەرۆكی ئەنجوومەنی باڵای ئیسلامی لەعێراق كۆبوونەوەو باسیان لەپێشكهاتە ئەمنییەكان و سیاسییەكان كرد.
بەپێی بڵاوكراوەیەكی نووسینگەی سەرۆك كۆمار، (د. فوئاد مەعسوم) چاوی كەوتووە بە (عەمار حەكیم) ی سەرۆكی ئەنجوومەنی باڵای ئیسلامی و باسیان لەچەند پرسێكی هەنووكەیی كردووە.
راگەیەندراوەكە راشیگەیاندووە، پرسی چاكسازی و گۆڕانكارییەكانی نێو حكومەت و شەڕی نێوان هێزە عێراقییەكان و پێشمەرگەو گروپە چەكدارەكانی داعش كراوە.
ئەمەو دیداری نێوان سەرۆكی ئەنجوومەنی باڵای ئیسلامی و سەرۆك كۆمار پاش دیدارێكی نێوان سەرۆكی ئەنجوومەنی باڵای ئیسلامی و سەرۆك وەزیران بووە.
ئەمەو لەسەروبەندی گۆڕانكارییەكانی نێو حكومەت، جارێ‌ پێناچێت لایەنە شیعییەكان هەموویان كۆك بن لەسەر شێوەی گۆڕانكارییەكە، بەڵام رەوتی سەدر فشارێكی زۆری لەسەر حكومەت دروست كردووە.
 

 

ئـ . كـ

 

 

پاش ئەوەی هێزەكانی ڕژێمەكەی ئەسەد پشتیوان بەفڕۆكە جەنگییەكانی سوپای رووسیا توانیان دەستبگرن بەسەر بەشێكی بەرفراوان بەشاری شوێنەواری تەدمور، داعش دژە هێرشێكی ئەنجامداوەو توانیویەتی قەڵای شارەكە بخاتەوە ژێر چنگی خۆیەوە.
بەپێی راپۆرتە هەواڵێكی كەناڵی ئاسمانی جەزیرە، گروپە چەكدارەكانی داعش دژە هێرشێكیان لەدژی هێزەكانی ڕژێمەكەی ئەسەد ئەنجامداوەو توانیویانە دەستبگرنەوە بەسەر قەڵای شاری تەدموری شوێنەواری.
بەپێی زانیاری سەرچاوەی هەواڵەكە لەهێرشەكەی داعشدا (18) سەربازی سوپای سوریا كوژراون لەنێویاندا پلەدارێكی سەربازی بەنێو نیشانی لیوا هەیە.
لەسەرێكی ترەوە لەباشووری قەڵای شوێنەواری تەدمور بەهۆی تەقینەوەی بۆمبە چێندراوەكانی داعشەوە ژمارەیەك سەربازی سوریاو چەكدارە شیعەكانی حزبولڵای لوبنانی كوژراون.
لەلایەن خۆشیەوە ناوەندی چاودێری مافەكانی مرۆڤی سوریا رایگەیاندووە، تاكو ئێستا شەڕو پێكدادان لەچەندین میحوەری شاری تەدمور بەردەوامیان هەیە.
 

 

ئـ . كـ 

 

 

لە دوای تەقینەوە خۆكوژییەكانی داعش لە برۆكسلی پایتەختی بەلجیكا، گروپی چەكدارانی داعش گرتەیەكی ڤیدیۆییان بڵاوكردووەتەوە و تیایدا هاتووە، هێرشەكانی داعش بۆ تۆڵە بووە بەرامبەر بە هێرشی ئاسمانیی و زەمینی هاوپەیمان لە دژیان.

تۆڕی هەواڵی یورۆ نیوز ئەمڕۆ ٢٦ی ئازاری ٢٠١٦ بڵاویكردەوە، گروپی چەكدارەكانی داعش لە گرتە ڤیدیۆییەكدا كە بە زمانی عەرەبی و فەڕەنسی بڵاوكراوەتەوە و تیایدا خۆشی بۆ هێرشە خۆكوژییەكانی داعش لە شاری برۆكسل دەردەبڕن ڕایدەگەیەنن "بەهۆی ئەوەی بەلجیكا ئەندامی ناتۆیە و پشتیوانی لە هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی لە دژی داعش دەكات، ئەوا هێرشی زیاتر لە دژی بەلجیكا ئەنجام دەدەن".

ئاماژە بەوەشكراوە "چەكدارەكانی داعش بەشێوەی ناڕاستەوخۆ باس لەوە دەكەن ئەگەر هێرشی ئاسمانی و زەمینیی هاوپەیمانان لە دژیان ڕابگیرێت ئەوا لە بەرامبەردا هێرشەكانیان بۆ سەر ئەوروپا ڕادەگرن".

ئەوەش لە كاتێكدایە پۆلیسی بەلجیكا دوێنێ هەینی ٢٥ی ئازاری ٢٠١٦ ڕایگەیاند، سێیەمین گومانلێكرا و پلانداڕێژەری هێرشە خۆكوژییەكانی داعشیان لە برۆكسل دەستگیركردووە.

بەپێی میدیاكانی بەلجیكاش، ئەو گومانلێكراوە كاتێك لە گەڕەكی ئەسكاربكی شاری برۆكسل لەلایەن پۆلیسەوە تەقەی لێكراوە و قاچی برینداركراوە. لە ئەنجامدا پۆلیس دەستگیری كردووە و جانتایەكی پڕ لە تەقەمەنیی پێ بووە.

هەروەها ڕۆژی پێنجشەممە ٢٤ی ئازاری ٢٠١٦ پۆلیسی فەڕەنسا ڕایگەیاندبوو، گومانلێكراوكیان لە ناوچەی ئاڕژانتۆی لە ١٥ كیلۆمەتریی شاری پاریسدا دەستگیركردووە.

لە دوای دەستگیركردنی گومانلێكراوەكان لە فەڕەنسا و بەلجیكا، فڕانسوا ئۆلاند سەرۆك كۆماری فەڕەنسا ڕایگەیاند، تۆڕی ئەنجامدەرانی هێرشەكانی پاریس و برۆكسل بەرەو لە ناوچوون دەڕۆن، بەڵام هێشتا مەترسیی "تیرۆریزم" لە ئەوروپا هەیە.

ئەوانەش لە كاتێكدایە ڕۆژی ٢٢ی ئازاری ٢٠١٦ سێ خۆكوژی داعش لە فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی زاونتم و وێستگەی میترۆی مالبكی لە برۆكسلی پایتەختی بەلجیكادا خۆیان بە هاووڵاتیاندا تەقاندنەوە، كە بەهۆیانەوە ٣١ كەسی مەدەنی كوژراون و نزیكەی ٣٠٠ كەسی تریش بریندار بوون.

خۆكوژەكانی فڕۆكەخانەی برۆكسل دوو برا بە ناوەكانی خالید و ئیبراهیم بەكراوی و خۆكوژێكی تریش كە لە وێستگەی میترۆی مالبكی خۆی تەقاندبووە، ناوی نەجیم عەشراوی بوو.

ر.ع

كوردیو - محمد عمر كانی

پێنج هێزە سەرەكیەكەی هەرێمی كوردستان رۆژی دوو شەممە لە شاری سلێمانی كۆدەبنەوەو شوێنی كۆبونەوەكەش بارەگای سەرەكی یەكێتی دەبێت .

سەرچاوەیەك بە ماڵپەری كوردیوی راگەیاند: بڕیارە رۆژی دووشەممەی داهاتوو 28ی ئاداری 2016 لە شاری سلێمانی و لە بارەگای یەكێتی هەر پێنج لایەنە سەرەكیەكە كۆببنەوە .

لەبارەی ناوەرۆكی كۆبونەوەكەی پێنج حزبەكەش سەرچاوەكە بە كوردیوی راگەیاند: كۆبونەوەكە مەبەست لێی یەك دەنگی و بڕیاردانی كوردە لەسەر چارەنوسی پۆستەكانی حكومەتە تەكنۆكراتیەكەی حەیدەر عەبادی سەرۆك وەزیرانی عێراق .

ئەمەش لەكاتێكدایە پێنج حزبەكە چەندین مانگە بەیەكەوە كۆنەبونەتەوە بەتایبەت لەدوای رێگری كردن لە سەرۆكی پەرلەمان لە بازگەی پردێ و دەركردنی وەزیرەكانی گۆڕان لە كابینەی هەشتەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان .

م. كانی

كوردیو - محمد عمر كانی
دوای ئەوەی مامۆستا مەلا فاتیح شارستێنی بڕیاری وازهێنانی لە وتاربێژی هێنا، وەزارەتی ئەوقاف رایدەگەیەنێت: دوركەوتنەوەی مامۆستا لەوتار و مینبەری مزگەوت زیانێكی گەورەیە لەوەزارەتی ئەوقاف و خەڵكی كوردستان .
پێشتر هەواڵی ئەوە بڵاوكرایەوە "مامۆستا مەلا فاتیح شارستێنی ڕایگەیاندووە بەهۆی ئەوەی كە سەرقاڵە بە كاری تایەتی خۆی و نوسینەوە، بڕیاریداوە كە واز لە كاری وتاربێژی بهێنێت و چیدی  ئەو كارە نەكات".
مامۆستا مەلا فاتیح شارستێنی  ڕەتیشیكردۆتەوە كە لە لایەن وەزارەتی ئەوقاف یاخود دام و دەزگای ئاسایشەوە ناچار بەو بڕیارە كرابێت و ڕاشیگەیاندووە كە ئەوان زۆر هاوكاری بوون.
لای خۆشیەوە مەریوان نەقشبەندی، بەرپرسی پەیوەندیە ئایینیەكانی وەزارەتی ئەوقاف لەسەر ئەو بابەتە بڵاوی كردۆتەوە: ئەگەرچی هێشتا داواكاری مامۆستا فاتیح شارسێنی وتارخوێنی بەتوانا و ناسراوی كوردستان بەرەسمی نەگەیشتۆتە وەزارەتی ئەوقاف بۆ دوركەوتنەوە لەوتاردان یاخود داوای مۆڵەتی خوێندن بەڵام بەدڵنیایەوە هەر داواكاریەكی لەمشێوەیەی مامۆستای خۆشەویستمان بەئیجابی وەردەگیرێت" .
ئەو بەرپرسەی وەزارەتی ئەوقاف دەشڵێت:  ئەگەرچی دەشزانین دوركەوتنەوەی مامۆستا فاتیح لەوتار و مینبەری مزگەوت زیانێكی گەورەیە لەوەزارەتی ئەوقاف و خەڵكی كوردستان دەكەوێت و چەند پێمان بكرێت هەوڵی لەگەڵ دەدەین كە لەمینبەری مزگەوت و وتاری رۆژی هەینی دوورنەكەوێتەوە .
م. كانی
 

كوردیو - هەولێر
دوای ئەوەی نووسینگەی ڕاگەیاندنی دژە تیرۆر راگەیەندراوێكی لەسەر كەناڵی كوردستان 24 بڵاوكردەوەو بە كەناڵی مەسرور بارزانی ناوی بردو ھێرشی توندی كردە سەر لە ئێستادا ئەنجوومەنی ئاسایشی هەرێمی كوردستان بە لاهوری شێخ جەنگی دەڵێت: لە قەبارەی خۆت دەررچوویی و هەستاوە بە ئەنجامدانی زێدەڕۆیی بەرامبەر بەرپرسەكەی .

لە راگەیەندراوێكی ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی كوردستان ئەوە هاتووە: دەبوایە ئەوان داوای ڕوونكردنەوە لە كوردستان٢٤ و رۆژنامەی دەیلی مەیلی بەریتانی بكەن و یاخود تەنیا بڵێن ئەم بابەتە هیچ بنەمایەكی نیە، بەڵام زۆر نابەرپرسیاریانە لاهوری جەنگی لە قەبارەی خۆی دەرچووە و هەستاوە بە ئەنجامدانی زێدەڕۆیی بەرامبەر بەرپرسەكەی لە ئەنجوومەنی ئاسایش، كە هەر خودی ئەم كارە ناوبراو ڕووبەڕووی رێكاری ئیداری و یاسایی دەكاتەوە، ئەمەشیان یەكەمجار نیە ناوبراو بەو شێوەیە هەڵسوكەوت دەكات بەڵام بەداخەوە دۆخی سیاسیی هەرێم رێگر بووە لە هەر رێكارێك.

دەقی راگەیاندراوی ئەنجوومەنی ئاسایشی هەرێمی كوردستان:

رێكەوتی ٢٣/٣/٢٠١٦، سایتی میللەت پرێس كە لاهووری شێخ جەنگی بە بودجەی وەرگیراو لە ئەنجوومەنی ئاسایش بەڕێوەی دەبات، راگەیەندراوێكی بە ناوی نووسینگەی ڕاگەیاندنی دژە تیرۆر بڵاو كردۆتەوە كە سەر لە بەری هەڵچوونی هەرزەكارانەیە.

ئەم راگەیەندراوە گوایە وەڵامی هەواڵێكە كە لە سایتی كوردستان٢٤ بڵاو كراوەتەوە، بەڵام لە جیاتی وەڵامێكی لۆجیكی ئەو دەزگایە بدەنەوە ئەو نووسینەیان پڕ كردووە لە رق و كین و وشەی بازاڕی كە دەرخەری ئاستی ئەو كەسانەیە كە خاوەنی نووسینەكەن.

دەبوایە ئەوان داوای ڕوونكردنەوە لە كوردستان٢٤ و رۆژنامەی دەیلی مەیلی بەریتانی بكەن و یاخود تەنیا بڵێن ئەم بابەتە هیچ بنەمایەكی نیە، بەڵام زۆر نابەرپرسیاریانە لاهوری جەنگی لە قەبارەی خۆی دەرچووە و هەستاوە بە ئەنجامدانی زێدەڕۆیی بەرامبەر بەرپرسەكەی لە ئەنجوومەنی ئاسایش، كە هەر خودی ئەم كارە ناوبراو ڕووبەڕووی رێكاری ئیداری و یاسایی دەكاتەوە، ئەمەشیان یەكەمجار نیە ناوبراو بەو شێوەیە هەڵسوكەوت دەكات بەڵام بەداخەوە دۆخی سیاسیی هەرێم رێگر بووە لە هەر رێكارێك.

لاهور بەردەوام تاكڕەوانە هەڵسوكەوتی كردووە و ئەو دەزگایەی بۆ مەرامی شەخسی و بەهێزكردنی پێگەی خۆی لە ناوەوە و دەرەوەی حیزبەكەی بەكار هێناوە و ئامرازێك  بووە بۆ تۆقاندنی نەیارانی. ئەم گلەییەش بەردەوام لە ناوخۆی حیزبەكەی و دەرەوەی حیزبی هەبووە.

لە بارەی بودجەی ئەو دەزگایەشەوە زۆر ئاشكرایە كە قەیرانی دارایی هەرێم كاریگەریی لە سەر رێژەی بودجەی ئەنجوومەنی ئاسایشیش هەبووە، بەڵام لاهور لەو بودجە كەمكراوەی ئێشتاش بەردەوام بەشەكەی خۆی وەرگرتووە و دڵنیاین ئەگەر بۆ كاری لابەلا بەكار نەهێت ئەوا بەشیان دەكات.
زۆر ددنمان بەخۆدا گرت كە وەڵامی كارە هەرزەكارییەكانی لاهور نەدەینەوە بەڵام ناوبراو هەموو سنوورێكی بەزاندووە بۆیە ئاگاداری دەكەینەوە كە ئەگەر بەردەوام بێت لەم هەڵسوكەوتانە ئەوا بە خستنەڕووی هەموو سەرپێچیی و خەراپەكارییەكانی ڕووبەڕووی یاسای دەكەینەوە.

نووسینگەی راگەیاندن
ئەنجوومەنی ئاسایشی هەرێمی كوردستان

 

م.كانی