جارێكی تر نرخەكانی نەوت لەبازاڕەكانی جیهان بەرزبوونەوەیان تۆماركردو گەیشتنە بەرزترین نرخ لەوەتەی حەوت مانگی رابردوو.
بەپێی راپۆرتە جیهانییەكان، بەرز بوونەوەی نرخی نەوت بەهۆی دابەزینی بەرچاوی ئاستی یەدەگی سووتەمەنی لەئەمریكاو پەرەسەندنی ئاگرەكەی دارستانەكانی كەنەداوە بووە.
لەماوەی یەك هەفتەی رابردوودا نرخی نەوت لەبازاڕەكانی جیهان بەرێژەی (3%) بەرز بوونەوەی تۆماركردووە، بەم پێیەش هەر بەرمیلێك نەوتی برێنت گەیشتۆتە (49.28) دۆلارە نرخی هەر بەرمیلێك نەوتی خامیش بۆتە (48.31) دۆلار.

 

ئـ . كـ

 

 

 

 

ئێوارەی ئەمڕۆ هێزە عێراقییەكان توانیان بچنە نێو قەزای رووتبەی خۆرئاوای پارێزگای ئەنبار، ئەوەش دوای ئەوەی ماوەی دوو ساڵ بوو لەژێر چنگی داعشدابوو.
سەرچاوەیەكی ئەمنی عێراقی بڵاویكردۆتەوە، ئێوارەی ئەمڕۆ سێشەممە هێزە عێراقییەكان توانیویانە قەزای رووتبە كە دەكەوێتە خۆرئاوای پارێزگای ئەنبار لەژێر چنگی داعش دەربهێنن و بچنە سەنتەری شارەكە.
هێزە عێراقییەكان ماوەی چەند رۆژێكە لەهەوڵدان قەزای رووتبە بخەنەوە ژێر دەسەڵاتی خۆیان، بەڵام توانای پێشڕەویان لاواز بوو.
ئەمەو هێزێكی زۆری عێراقی لەسێ‌ میحوەرەوە دەستیان كرد بەهێرش بردن بۆ سەر قەزای رووتبەو بەهاریكاری فڕۆكە جەنگییەكانی هاوپەیمانان توانیان كۆنترۆڵی بكەنەوە.

 

ئـ . كـ

 

 

ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق بڕیاری دا، لە لایەن وەزارەتی داراییەوە، بڕە پارەی تەرخانكراو بۆ ئاوارەكانی عێراق لە مانگی ڕەمەزان خەرج بكرێت و بڕی 60 ملیار دیناریشی بۆ پشتیوانیكردنی جووتیاران تەرخان كرد.

بەپێی بەیاننامەیەكی نوسینگەی سەرۆك وەزیرانی عێراق ئەمڕۆ سێشەممە 1752016، ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق بە بەشداریی ژمارەیەك لە وەزیرەكان كۆبووەوە و تێیدا چەند بڕیارێكی دەركرد، لە یەكێك لە بڕیارەكاندا، بڕیار درا، وەزارەتی دارایی عێراق، پەلە لە خەرجكردنی پارەی تەرخانكراو بۆ ئاوارەكان، بكات، بە تایبەتیش بەهۆی نزیكبوونەوەی مانگی ڕەمەزان.

هاوكات ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق جەختی لەوە كردەوە كە هەوڵی زیاتر بدرێت، بۆ گەڕاندنەوەی ئاوارەكان بۆ ناوچە ئازادكراوەكان و داوای لە وەزارەتە پەیوەندیدارەكان كرد، پێویستییەكانی گەڕانەوەی ئاوارەكان بۆ ناوچەكانی خۆیان دابین بكات.

هەر لەو دانیشتنەی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراقدا، بڕیار دراوە، بە مەبەستی پشتیوانیكردنی جووتیاران بۆ بەرهەمی (جۆ)، بڕی 60 ملیار دینار لە لایەن وەزارەتی دارایی عێراقەوە بە 2 قیست بۆ مانگەكانی 5 و 6 تەرخان بكرێت.

به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ كه‌شناسی‌ و بومه‌له‌رزه‌ی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبووك پێشبینی‌ كه‌شوهه‌وای‌ سبه‌ینێی‌ بڵاوكرده‌وه‌.

كه‌شوهه‌وای‌ سبه‌ینێ‌ به‌م شێوه‌یه‌ ده‌بێت....

 

ئه‌مڕۆ له‌ بازاڕه‌كانی جیهان نرخی نه‌وتی خاو به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو به‌رزبووه‌ته‌وه‌و له‌ ئێستاشدا نرخی یه‌ك به‌رمیل نه‌وتی برێنت له‌ 2.76% زیادی كردووه‌و نرخی به‌رمیلێكی 49 دۆلارو 45 سه‌نتی تێپه‌ڕاند.

هه‌روه‌ها نه‌وتی خامی ئه‌مریكی 3% به‌رزبووه‌یه‌وه‌و هه‌ر به‌رمیلێكی 48 دۆلارو 50 سه‌نتی تێپه‌ڕاندووه‌.

به‌رزبووه‌نه‌وه‌ی نرخی نه‌وت له‌كاتێكدایه‌ كه‌ له‌كۆتایی مانگی كانوونی دووه‌می ئه‌مساڵدا نرخی به‌رمیلێك نه‌وتی برێنت گه‌یشته‌ 27 دۆلار، ئه‌وه‌ش به‌به‌راورد به‌ 12 ساڵی رابردوودا نزمترین نرخی تۆماركرد.

ئه‌و وڵاتانه‌شی وه‌ك سه‌رچاوه‌ی داهات پشتیان به‌ نه‌وت به‌ستبوو له‌ساڵی 2014 وه‌ به‌هۆی دابه‌زینی نرخی نه‌وت روبه‌ڕووی قه‌یرانی دارایی بوونه‌وه‌، یه‌كێك له‌وانه‌ش هه‌رێمی كوردستان بوو كه‌ كار گه‌یشته‌ بڕینی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێمی كوردستان و پێنه‌دانی مووچه‌ی چوار مانگی ساڵی 2015ی فه‌رمانبه‌ران و له‌سه‌ره‌تای ئه‌مساڵیشه‌وه‌ ساڵیشه‌وه‌ كار به‌ خشته‌ی نوێی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ران كه‌ پێی ده‌وترێت پاشه‌كه‌وتكردنی مووچه‌ ده‌كرێت و تا ئێستاش به‌رده‌وامه‌.

میدیاکانی فەرمی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان بڵاویانکردوەتەوە ، له‌مانگی نیسانی رابردووه‌وه‌ نرخی نه‌وت بۆ سه‌رو 40 دۆلار به‌رزبززته‌وه‌ به‌ڵام حكومه‌ت نه‌ك پێداچوونه‌وه‌ی به‌ خشته‌ی پاشه‌كه‌وتی مووچه‌ نه‌كردووه‌، به‌ڵكو له‌ئێستادا كه‌ ناوه‌ڕاستی مانگی ئایاره‌ هێشتا ده‌ستنه‌كراوه‌ به‌ دابه‌شكردنی مووچه‌ی مانكی نیسانی فه‌رمانبه‌ران، خانه‌نیشینانی مه‌ده‌نی و سه‌ربازیش مووچه‌ی 3 مانگیان وه‌رنه‌گرتووه‌، خاوه‌ن پێداویستیه‌ تایبه‌ته‌كانیش تاكو ئێستا هیچ مووچه‌یه‌كیان له‌ ساڵی تازه‌دا وه‌رنه‌گرتووه‌.


ڕێبین عه‌لی

 

 

 

 

لەئەنجامی زنجیرە تەقینەوەیەك لەشاری بەغدا بەدەیان هاوڵاتی بوونە قوربانی، گروپە چەكدارەكانی داعشیش بەرپرسیارێتی خۆی لەتەقینەوەكان راگەیاندووە.
پۆلیسی عێراقی بڵاویكردۆتەوە، ئێوارەی ئەمڕۆ سێ‌ تەقینەوە لەچەند ناوچەیەكی جیاجیای شاری بەغدا روویانداوەو بەپێی ئامارەكان لایەنی كەم (70) كەس گیانیان لەدەستداوەو زیاتر لە (140) كەسیش برینداربوونە.
تەقینەوەكانی ئێوارەی ئەمڕۆ لەناوچەكانی شەعب و سەدرو رەشید لەشاری بەغدا روویانداوەو زۆرینەی قوربانییەكانیش لەهاوڵاتیانی مەدەنین.
دوا بەدوای تەقینەوەكانیش گروپە چەكدارەكانی داعش بەرپرسیارێتی خۆی راگەیاندووە، ئەوەش دووەم تەقینەوەی بەهێزە لەناوچەكە لەماوەی هەفتەیەكدا.
تەقینەوەكان لەدەمێكدایە كە عێراق بەقەیرانێكی قوڵی سیاسی و یاسایی تێدەپەڕێت و شەڕی داعشیش بەرۆكی گرتووە.

 

ئـ . كـ

 

لەلایەن سەر قونسوڵگەری ئێران لە پارێزگای هەولێر و پارێزگای ورمێ پێدانی ڤیزا بە هاوڵاتیانی پارێزگای هەولێر راگیرا .
بەرێوەبەری گەشت و گوزاری سۆرانیش هۆكاری پێنەدانی ڤیزا بەهاوڵاتیانی هەرێمی كوردستان لەلایەن ئێرانەوە دەگەرێتەوە بۆئەوەی كەوا چەند رۆژێك بەر لە ئێستا گرژی و ئاڵۆزی لە نێوان خاوەن پاسەكان و هەروەها خاوەن تەكسیەكانی سنوری نێودەوڵەتی حاجی ئۆمەران و تەمەرچین روویدا.
لەدەرەنجامی ئەمەش قونسوڵگەری كؤماري ئيسلاميي ئێران لە پارێزگای هەولێر پێدانی ڤیزای بە هاوڵاتیانی هەرێمی كوردستان راگرت.


ڕێبین عه‌لی

 

 

ئەندامێكی مەكتەبی سیاسیی یەكێتی رایدەگەیەنێت “پارتی حزبێكی سەرەكییە لەسەر گۆڕەپانی سیاسیی ‏كوردستان، بەشێكی ئەم رێكەوتنە بۆ ئەوەیە لەگەڵ پارتی هەنگاو بنێین”.‏


سایتی ئاوێنە بڵاوی كردۆتەوە كە شێخ جەعفەر شێخ مستەفا ئەندامی مەكتەبی سیاسیی یەكێتی رایگەیاندوە “پارتی حزبێكی سەرەكییە ‏لەكوردستان، بەشێك لەم رێكەوتنە ئامانجەكەی ئەوەیە بەیەكەوە لەگەڵ پارتی هەنگاو بەرەو چارەسەر بنێن”.‏

دەشڵێت “بەپێی بونی پارتی دیموكراتی كوردستان، ناتوانین هیچ هەنگاوێك بنێن بۆ چارەسەری كێشەكانی ‏هەرێم”. ‏

وەزارەتی كارەبای عێراق ڕایگەیاند، بڕی پێدانی كارەبای نیشتیمانی لە بەغدا كەمبووەتەوە بۆ هەشت كاتژمێر.

موسعەب مودەڕیس، بەڕێوەبەری ڕاگەیاندنی وەزارەتی كارەبای عێراق رایگەیاند "هەندێك لە پارێزگاكان زیاد لەو بەشەی بۆیان دیاریكراوە وزەیان پێدراوە، ئەوەش بووەتە هۆی ئەوەی بڕی پێدانی كارەبای نیشتمانی لە بەغدا كەمبێتەوە بۆ هەشت كاتژمێر".

وتیشی: وەزارەتی كارەبا بەگوێرەی ئەو بڕە كارەبایەی كە بەرهەم دەهێنرێت دابەشی دەكات، كە تیایدا پشت دەبەسترێت بە چڕی دانیشتوان و پرۆژەكانی ناو پارێزگاكان.


ڕێبین عه‌لی

 

ئەندامی پێشووی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق لە فراکسیۆنە کوردستانییەکان مۆئەیەد تەیب بە ئاژانسی ئەنادۆڵوی گوت: "لەو کاتەوەی کە حکوومەتی عێراق دروست بووە تاوەکو ئێستا هەر رێککەوتنێک لە نێوان کورد و بەغدا کرابێت جێبەجێ نەکراوە و هۆکاری جێبەجێ نەکردنیشی حکوومەتی عێراق بووە".

ئەو ئەندامەی پێشووی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق گوتیشی: "گومانم نییە کە هەموو سیاسییەکانی کوردستان دەزانن کە بەغدا هیچ چارەسەرییەکی بۆ کورد پێ نییە و راستگۆش نییە لەگەڵ کورد و تەنانەت ئەگەر رێککەوتنیش بکرێت ئەوە جێبەجێ ناکرێت بەڵام دیارە کورد وا پێی باشە کە تاوانەکە هەموو جارێک لای بەغدا بێت و کورد نیازپاکی خۆی پیشان بدات کە بەردەوام ئامادەن لەگەڵ بەغدا رێکبکەون بەڵام ئەوە بەغدایە کە رێک ناکەوێت یان ئەوە ئەو رێککەوتنانەش کە ئەنجام دراون جێبەجێیان ناکات".

موئەیەد تەیب رونیشی کردەوە کە "کورد دەیەوێت هەمیشە نیازپاکی خۆی پیشان بدات بەرانبەر بە بەغدا و ئەوەش بۆ رای گشتی جیهانی خاڵێکی ئەرێنییە بۆ کورد کە کورد دەیویست لە گەڵ عێراق رێک بکەوێت و عێراقێکی ئارام و ئاوەدان دروست بێت بەڵام ئەوە بەغدایە کە هەمیشە رێککەوتنەکان جێبەجێ ناکات".

موئەیەد تەیب هەروەها گوتیشی: "عێراق هیچکات بەشێوەیەک وڵاتی بەڕێوە نەبردووە کە هەموو تاکێکی ئەو وڵاتە وەکو هاووڵاتی پلە یەک خۆی ببینێتەوە و ئەوەش وای کردووە کە رێگا بۆ ئەگەرەکانی دیکە بکرێتەوە وەکو ئەگەری جیابوونەوە چونکە بەڕاستی عێراق تەنیا لەسەر نەخشە بە یەکگرتووی ماوەتەوە و لە پراکتیکدا وڵاتێک نییە بەناوی عێراق و گەلێکیش نییە کە ناسنامەکەی عێراقی بێت چونکە شیعە خۆی بە شیعە و سوننە بە سوننە و کوردیش خۆی بە کورد دەزانێت".
بە گوتەی ئەو ئەندامەی پێشووی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق "ماوەی سەد ساڵە دەوڵەتی عێراق نەیتوانی ناسنامەیەک بۆ هاووڵاتیانی وڵاتەکەی دروست بکات بەڵام گەڕانەوەی نوێنەرانی کورد بۆ بەغدا هیچ سوودێکی نابێت و جگە لەوەی کە ئێمە بە خەڵک دەڵێین ئێمە ئامادەین و ئەوان ئامادە نین".

سەبارەت بە ماددەی ١٤٠ی دەستووری عێراق موئەیەد تەیب گوتی: "ماددەی ١٤٠ تاکو ئێستاش لەناو دەستووری عێراقدا ماوە و دەستوورەکە تاکو ئێستاش کارایە و ئەگەر دەستووریش کارا بێت ئەوە هەموو ماددەکانی کاران بەڵام لەبەرئەوەی کە کاتی خۆی ئەو ماددەیە جێبەجێ نەکرا و کوردیش دەیزانی کە بەغدا نایەوێت ئەو ماددەیە جێبەجێ بکات کورد خۆی ئەو ماددەیەی جێبەجێ کرد و گەڕانەوەی ئەو ماددانەش بۆ سەر هەرێمی کوردستان هیچ نایاساییەکی تێدا نییە چونکە مەرج نییە حکوومەت دەستوور جێبەجێ بکات و هاووڵاتییەکیش دەتوانێت دەستوور جێیەجێی بکات".

موئەیەد تەیب گوتیشی: "جێبەجێ نەکردنی ماددەی ١٤٠ کارێکی نایاساییە و جێبەجێکردنیشی لەلایەن کوردەوە شتێکی یاساییە و بە گەڕانەوەی ناوچەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی کوردستانیش بۆ ژێر دەسەڵاتی خۆی واتە جێبەجێکردنی ماددەیەکی دەستووری".

سەبارەت بە مەسەلەی ئەنجامدانی ریفراندۆمیش ئەو ئەندامەی پێشووی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق گوتی: "پرسی ریفراندۆم پرسێکە کە مافی خەڵکی کوردستانە و ئێمە لە دووریانێکی زۆر مەترسیدارین چونکە سیاسییەکانی عێراق رێکنەکەوتن لەسەر بەڕێوەبردنی وڵات و بۆ ئەوەش دەبێت بگەڕێنەوە بۆ رای خەڵک بزانین خەڵک چی دەوێت".

موئەیەد تەیب هەروەها لە کۆتاییدا گوتیشی: "ئەو هێزە سیاسیانەی کە نایانەوێت ریفراندۆم لە کوردستان ئەنجام بدرێت یان تەگەرە لەبەردەم ریفراندۆم دروست دەکەن با دەنگی خۆیان بەسەربەخۆیی کوردستان نەدەن بەلام وەستان دژی ریفراندۆم وەستانە دژی رای خەڵک نە دژی لایەنێک".