ئیمپراتۆریەتی عوسمانیەكان خاوەنی مێژووییەكی دوورودرێژن لەحوكمڕانی كردنی پانتاییەكی زۆری جیهان، بەتایبەتیش ووڵاتانی ئیسلامی.
عوسمانیەكان چەند سەدەیەك بەزنجیرە خەلیفەیەك كەبەپێی سەرچاوە مێژووییەكان ژمارەیان (37) خەلیفە بووە حوكمیان گێڕاوە.
لەبەشێكی ئەو وێنانەی بڵاوكراوەتەوە، یان لەمێژوودا نووسرابێت، كڵاوی سەری سوڵتانەكان قەبارەكەی زۆر گەورە بووە، ئەوەش ماناو لێكدانەوەی خۆی تێدایە، ڕەنگە زۆرجار لای ئێمەش پرسیاری دروست كردبێت.
لەسەرچاوە مێژووییەكان وانووسراوە، كڵاوی سەری سوڵتانەكانی عوسمانی قەبارەكەی گەورەیە، چونكە كڵاوەكە خۆی كفنی سوڵتانە، ئەوەش بۆ ئەوەیە تاكو بەردەوام سوڵتان مردنی لەیاد بێت، هەروەها یەكێك لەمەرجەكانی سوڵتانی عوسمانی ئەوەبووە دەبێت كەسێكی تێكۆشەر بێت.
بەپێی گێڕانەوە مێژووییەكان، سوڵتانێكی عوسمانی بەناوی (بایەزید) لەیەكێك لەجەنگەكان لەگەڵ ڕۆمەكان كوژراوەو بەهۆی كفنی كڵاوەكەی سەری كفن كراوە.

 

ئـ . كـ


 

 

ماریۆ بالۆتێلی ئیتاڵی و هێرشبەری یانەی میلانی ئیتاڵی رەتیدەكاتەوە جارێكی دیكە بگەرێتەوە ریزەكانی یانەی لیڤەپوولی ئینگلیزی".

بالۆتێلی لە لێدوانێكیدا بۆ تۆڕی هەواڵی (میدیا سێت پریمیەم) ووتی : " دەمەوێت لە میلان بمێنمەوە ، من لە لیڤەرپوول دڵخۆش نەبووم ، نامەوێت جارێكی دیكە بگەرێمەوە ئەو یانەیە".

بالۆتێلی ووتی : " هەموو ئەو كارەی بۆ هەوڵدەدەم مانەوەمە لە ریزەكانی یانەی میلان ، هێشتا (6) یاری لەبەردەمم ماوە بۆ ئەوەی تواناكانی خۆم بەدەربخەمەوە".

بالۆتێلی یاریزانی یانەی لیڤەرپوولە و بەشێوەی خواستن یاری بۆ یانەی میلانی ئیتاڵی دەكات".

رێكان عزیز
 

 

یەكێتی تۆپی پێی سووریا بەدوای راهێنەرێك دەگەرێت بۆ پێسپاردنی ئەركی مەشقدانەوەی هەڵبژاردەی ووڵاتەكەیان ، بۆ ئەمەش ناوی چەند راهێنەرێكی دەستنیشانكردووە ، لەوانە راهێنەرێكی عێراقییە".

سەلاح رەمەزان سەرۆكی یەكێتی تۆپی پێی سووریا ناوی سێ راهێنەری عەرەبی دەستنیشانكردووە بۆ ئەوەی لە پاڵاوتنەكانی جامی جیهانی (2018)ی رووسیا مەشقی هەڵبژاردەكە بداتەوە".

هەریەكە لە راهێنەران (عەدنان حەمەد)ی عێراق ، حەسەن شەحاتەی میسڕی و هانی رەمزی سووری پاڵێوراون بۆ وەرگرتنی ئەم پۆستە".

ئەمەو هەڵبژاردەی سووریا لە یارییەكانی پاڵاوتنی جامی جیهانی (2018)ی رووسیا رووبەرووی هەڵبژاردەكانی (ئێران و كۆریای باشوور و قەتەر و چین و ئۆزبەكستان) دەبێتەوە".

رێكان عزیز
 

 

 

چای سەوز لەئێستادا چ لەڕووی گیا دەرمانی میللی و چ لەڕووی تەندروستی و پزیشكیەوە لێكۆڵینەوەی زۆری لەبارەوە كراوەو سوودێكی زۆری بۆ تەندروستی مرۆڤ هەیە.
لەبەشی دووەمی سودەكانی چای سەوز پێنج سوودی تر دەخەینە بەر دەستی خوێنەرانی كوردیو ..

1. چای سەوز بۆ هەوكردنی جومگەكان بەسوودە، ئەو جومگانەی مرۆڤ بەشێوەیەكی بەردەوام بەكاریان دەهێنێت، خواردنەوەی چای سەوز دەبێتە هۆكاری ڕێگری كردن لەهەوكردنی.
2. چای سەوزو سوودی بۆ ئێسك، خواردنەوەی چای سەوز كاریگەری بۆ بەهێزبوونی ئێسكەكانی جەستەی مرۆڤ هەیە، ئەوەش بەهۆی ئەوەی چای سەوز ڕێژەیەكی باش مادەی فلۆیدی تێدایە.
3. چای سەوزو كۆلیسترۆڵ، خواردنەوەی چای سەوز كاریگەری هەیە بۆ كەمكردنەوەی ڕێژەی كۆلیسترۆڵی خراپ لەناو خوێندا.
4. چای سەوزو قەڵەوی، خواردنەوەی چای سەوز بەشێوەیەكی بەرنامە بۆ داندراو دەبێتە هۆی ڕێگری بوون لەقەڵەوی.
5. چای سەوزو شەكری میزەڕۆ، خواردنەوەی چای سەوز دەبێتە هۆی ڕێكخستنی مادەی كلۆكۆز لەناو خوێن و ڕێگری دەكات لەبوونی هەر زیادەیەكی شەكر لەناو خوێندا.

 

ئـ . كـ

 

 

خوای گەورە كاتێك ئافرەتی دروستكرد ڕێزو سۆزو خۆشەویستی و نەرم و نیانی پێبەخشی، لەقورئانی پیرۆزیش سورەتێكی تایبەتی بەناوی (ئافرەتان) ی ناوناوەو زۆر لەمەسەلە شەرعیەكانی لەوێدا بۆ روونكردوونەتەوە.

بەهۆی ئەو پێكهاتانەی لەرووی جەستەیی و سۆزەوە هەیەتی دەبێت پیاوان لەرووی هونەری مامەڵەوە بزانن كەچۆن لەگەڵ هاوسەرەكانیان گفتوگۆ دەكەن، لەناو كتێبخانەكانیش چەندین كتێب بەرچاو دەكەون بۆ چۆنیەتی مامەڵەكردن لەگەڵ هاوسەران یان هونەری گفتوگۆ لەگەڵ خێزان.
ئەوەی لێرەوە مەبەستە بگوترێت چەند خاڵێكە بۆ ئەوەی پیاوان بتوانن خۆشەویستی هاوسەرەكانیان بەدەست بهێنن :

1. هەردەم بیرۆكەو ڕێگەكانی بیركردنەوەی بەرز بنرخێنەو بەبەشدار لەپرۆسەكانی ژیانت دایبنێ‌ و لەهەندێك حاڵەتدا پێی بڵێ‌ بیرۆكەكانی ئەو هاریكاری سەركەوتنەكانی بوونە، یان بەشێوەیەكی تر جوانی عەقڵی پێشان بدە.
2. زۆر باسی جوانیەكانی ئەو بكە، چونكە ئافرەت زۆر بەدیار خۆیەوە دادەنیشێت و سەیری خۆی دەكات، باسكردنی جوانیەكەیی و ڕێكی جەستەكەیی و جل و بەرگەكانی دەبێتە هۆی خۆشەویستی نێوان پیاوو ئافرەت.
3. زۆر باسی پەیوەندییەكانی خۆتی لەگەڵدا بكەو شانازی پێیەوە بكەو بەهاریكاریەكانی خۆشحاڵ ببەو بەرزی بنرخێنەو لای كەسە نزیكەكانی باسی بكە.
4. هەردەم بەدۆست و هاوڕێیەكی بەسوودی خۆی وەسفی بكەو پێی بڵێ‌ باشترین هاوڕێی هەیە لەژیانیداو هەردەم باسی رۆژە گەشەكانی ژیانی بۆ بكە.
5. باسی كارە جوانەكانی بكە كەئەنجامیداوە لەگەڵ باسكردنی لەدەستڕەنگینی ئامادەكردنی خواردن و خواردەمەنی و هانی بەردەوامی بدە.
6. با هەردەم هەست بەوەبكات كە تۆ بەرگری لێدەكەی و ئەو تەنها نییەو لەناو كەس و كارەكەشت باسی بكە.
7. هەردەم بەكەسێكی بەسۆزو خۆشەویستی خۆتی بزانەو بەشداری هەست و سۆزی بكەو بەردەوام گوێی بۆ بگرە.
ئەوەی ئێمەی خستۆتە هەڵەی كوشندەوە شێوەی مامەڵەكردنە لەگەڵ ئافرەت، واتە ئێمە بەشێوەی پیاوانە مامەڵە لەگەڵ ئافرەت دەكەین، ئەو زمانەش ئافرەت تێی ناگات و ئینجا دواتر كێشەو گرفت سەرهەڵدەدات.
ئەگەر سەیری ژیانی پێغەمبەری سەردارمان بكەین (صلی الله علیه وسلم) زۆر لەووردەكاری چۆنیەتی ژیانمان بۆ ڕوون دەبێتەوە، بەتایبەتی هەر لەو كاتەی ژیانی هاوسەری لەگەڵ خاتوو (خەدیجەی كچی خوەیلد) پێكهێناو پاشانیش لەگەڵ هاوسەرە بەڕێزەكانی تری.

 

ئـ . كـ

 

 

لەمیانی یارییەكانی گەڕی (34) خولی یانەكانی ئینگلتەرا یانەی ئەرسناڵ لە بەفیرۆدانی خاڵەكان بەردەوامە و ئەمجارە لەگەڵ یانەی كریستال پالاس یەكسانبوو".

لەسەرەتادا ئەلێكسیس سانچێز یانەی ئەرسناڵی بە گۆڵێك پێشخست بەڵام لە خولەكی (81) یاریزان (یانیك بولاسی) گۆڵی یەكسانبوونی بۆ یانەی كریستال تۆماركرد".

بەم ئەنجامەش یانەی ئەرسناڵ پلەی سێیەمی بۆ یانەی مانچستەر سیتی لەدەستدا و بەهەمان رێژەی خاڵ و بە (60) خاڵ پلەی چوارەمی گرتووە".

رێكان عزیز

 

 

شاری بەغدا پایتەختی خەلافەتی عەباسیەكان بوو، لەگەشەكردن و بوژانەوە بوو، لانكەی زانست و زانیاری و نیشتەجێی گەورە زانایان بوو.
سەرچاوە مێژووییەكان نووسیویانە، لەساڵی (1257) تەتەرەكان بەسەركردایەتی هۆلاكۆ هێزێكیان بەڕێخست بۆ دەستگرتن بەسەر شاری بەغداو لەناوبردنی خەلافەتی عەباسی.

چەند زانیاریەك لەبارەی پەلاماری هۆلاكۆ بۆسەر شاری بەغدا :

ئەو هێزەی هۆلاكۆ سەركردایەتی دەكرد پێكهاتبوو لە (10%) ی هەموو هێزی تەتەر.

ئەو هێزە بەرلەگەمارۆدانی شاری بەغدا داوای خۆبەدەستەوەدانی خەلیفەی عەباسیەكان (موستەعسیم بیللا) یان كرد، بەڵام ناوبراو رازی نەبوو.

ئەو هێزە ماوەی 12 رۆژ گەمارۆی شاری بەغدایاندا.

ئەو كات ژمارەی دانیشتوانی شاری بەغدا یەك ملیۆن كەس بووە.

ئەو هێزەی تەتەر بەسەركردایەتی (هۆلاكۆ) و فەرماندەیەكی چینی بووە بەناوی (جۆ خان).

ئەو هێزەی هۆلاكۆ سەركردایەتی دەكرد لەبوزیەكان و مەسیحیەكان و چەند ئاینێكی تر پێكهاتبوون.

سەرچاوە مێژووییەكان نووسیویانە، ئەو هێزەی هۆلاكۆ سەركردایەتی دەكرد بۆ رووخاندنی شاری بەغدا، لەهەزار پسپۆری بواری مادەی تەقێنەرەوەو هێزی جۆرجیاو ئەرمەن و فارس و تورك پێكاتبوون.

سەرچاوەكان دەڵێن وەزیرێكی خەلیفەی عەباسیەكان بەناوی (ئیبن عەلقەمی) رۆڵی سەرەكی بینیوە لەشكست هێنانی هێزەكانی خەلافەت و دەڵێن : یەكێك بووە لەخەیانەتكاران و پاشانیش هۆلاكۆ كردوویە بەوەزیری خۆی.

لەبەرواری پێنجی شوباتی ساڵی (1258) هێزەكانی هۆلاكۆ سەرجەم دەروازەكانی شاری بەغدایان شكاندو چوونە ناوشارەوە.

بۆ ماوەی پێنج رۆژ شاری بەغدا وێران كراو سەرچاوە مێژووییەكان لەبارەی ژمارەی كوژراوان بیرورایان جیاوازە، هەندێكیان دەڵێن: (90) هەزار كەس هەندێكی تریشیان دەڵێن (200) هەزار كەس لەسەردەستی هێزەكانی هۆلاكۆ كوژراون.

ئەو هێزەی تەتەر دەستیان كردووە بەوێران كردنی شارو سەرجەم شوێنە گشتییەكانیان خاپوركردووەو سوتاندویانە، وەك كتێبخانەو نەخۆشخانەو مزگەوت و چەندین شوێنی تر.

بەبیستنی هەواڵی وێران كردنی شاری بەغدا لەلایەن مەغۆلەكانەوە، شاری دیمەشق راستەوخۆ خۆی بەدەستەوەدا.  

 

ئـ . كـ

 

 

 

حكومەتی هەرێم ڕۆژێكی تری وەكو پشووی فەرمی لەسەرجەم دام و دەزگاكانی دەوڵەت راگەیاند.
بەبۆنەی رۆژی چوارشەممەی سووری ئێزیدیەكان، حكومەتی هەرێم رایگەیاند، ئەم چوارشەممەیە كە دەكاتە (20 ی نیسان) پشووی فەرمییە لەسەرجەم دام و دەزگاكانی دەوڵەت.
جێگەی باسكردنە لەساڵی (2013) ەوە پەرلەمانی كوردستان بڕیاریداوە ساڵانە لەرۆژی چوارشەممەی سووردا كە یادێكی ئێزیدییەكانە بكرێتە پشووی فەرمی.

 

ئـ . كـ


 

 

یەكێتی تۆپی پێی ئیسپانیا بەشێوەیەكی فەرمی ریزبەندێكی نوێی خولی ناوخۆی ووڵاتەكەی بڵاوكردەوە".

وەك لە ریزبەندەكە دەردەكەوێت ، یانەی بەرشلۆنە پێشەنگی یانەكانی گرتووە بەڵام بەجیاوازی گۆڵ لەگەڵ یانەی ئەتلەتیكۆ مەدرید ، تەنها بە یەك خاڵیش پێش ریال مەدرید دێت".

بارسا لەماوەی (4) یاری رابردوو تەنها یەك خاڵی بەدەستهێناوە و لەكۆی (12) خاڵ (11) خاڵی لەدەستداوە و بەرامبەر یانەكانی (ریال مەدرید و ریال سۆسیداد و ڤاڵانسیا) دووچاری دۆران هاتووە".

ئەمەی خوارەوە ریزبەندی یانەكانە :

رێكان عزیز
 

سێ كه‌مپی دیكه‌ بۆ په‌نابه‌رانی سووری له‌ پارێزگاکانی هاتای و مەڕەشی توركیا دروستده‌كرێت كه‌ توانای له‌خۆگرتنی زیاتر له‌ 39 هه‌زار كه‌سیان ده‌بێت.

سه‌رۆكی TOKİ(ئیداره‌ی ده‌زگای نشینگه‌ی به‌كۆمه‌ڵی توركیا) توران له‌ لێدوانێكیدا بۆ په‌یامنێری ئانادۆڵو رایگه‌یاند، توركیا له‌ رۆژی یه‌كه‌می قه‌یرانی سووریاوه‌ ئامێزی بۆ په‌نابه‌ران كردۆته‌وه‌ بێ جیاوازیی ئایین، زمان و نه‌ژاد. ناوبراو رایگه‌یاند، به‌پێی داتاكانی ئافاد دوو ملیۆن و 748 هه‌زار و 558 په‌نابه‌ری سووری له‌ توركیا نیشته‌جێن.

توران رایگه‌یاند تا ئێستا به‌ هه‌ماهه‌نگی ده‌زگای ئافاد، له‌ شار و شارۆچكه‌ جیاجیاكانی توركیا 10 هه‌زار و 986 كۆنته‌ینه‌ر و حه‌وت هه‌زار چادریان بنیاتناوه‌.

هه‌روه‌ها ناوبراو ئاماژه‌ی به‌وه‌دا زیاتر له‌ 80 هه‌زار په‌نابه‌ری سووری له‌لایه‌ن TOKİ یه‌وه‌ به‌شێوه‌یه‌كی كاتی نیشته‌جێكراون.

توران گوتیشی: "گه‌وره‌ترین ناوه‌ندی نیشته‌جێكردنی جیهان بنیاتده‌نێین. ناوه‌ندێك كه‌ هه‌موو خزمه‌تگوزارییه‌كی تێدا پێشكه‌ش ده‌كرێت و بیر له‌ هه‌موو ژێرخانێكی كراوه‌ته‌وه‌. دوای كه‌مپه‌كانی كلیس، ئورفا و ماڵاتیا كه‌ زیاتر له‌ 80 هه‌زار په‌نابه‌ریان تێدا نیشته‌جێیه‌، له‌ئێستادا سێ كه‌م له‌ هاتای و مەڕەش دروستده‌كه‌ین كه‌ توانای له‌خۆگرتنی نزیكه‌ی 40 هه‌زار كه‌سیان ده‌بێت".


ڕێبین عەلی