بانکی ناوەندیی عیراق رایگەیاند، لە ساڵی رابردوودا بڕی یەدەگی دراوی بیانی کە بە دراوی قورس ناسراوە، بە رێژەی 32.6 زیادیکردووە لە یەدەگی بانکەکەدا و زێڕیش بە ڕێژی 6%.

بانکی ناوەندیی عیراق لە راپۆرتی ساڵانەی خۆیدا رایگەیاند، بەگوێرەی داتای راپۆرتی ساڵانەی بڕی یەدەگی دراوی بیانی دەریدەخات، کە توانای بانکەکە ئەرێنییە بەراورد بە ساڵی 2017، بە شێوەیەک رێژەی یەدەگی دراوی بیانی لە ساڵی 2018 دا بە رێژەی 32.6% زیادیکردووە.

راپۆرتی بانکەکە ئاماژە بەوە دەکات بڕی یەدەگی زێڕ لە بانکی ناوەندیی عیراق بە رێژەی 6% زیادیکردووە لە ساڵی 2018 دا، بەو هۆیەشەوە لە ئێستادا عیراق خاوەنی بڕی 96 تۆن زێڕە و لەسەر ئاستی وڵاتانی عەرەبی لە پلەی پێنجەمدایە و لەسەر ئاستی جیهانیش لە پلەی 37 هەمیندایە لە بوونی یەدەگی زێر لە بانکی ناوەندیدا.

ئاماژەی بەوەش کردووە، لە پاڵ هەریەکە لە وڵاتانی هیندستان و چین و کازاخستاندا، عیراق یەکێکبووە لە گەورەترین وڵاتانی کڕیاری زێڕ.

بەگوێرەی زانیارییەکانی ئەنجومەنی زێڕی جیهان، عیراق چووەتە پێشەوەی هەریەکە لە کوەیت کە خاوەنی 79 تۆنە، قەتەر 31 تپن و ئیمارات حه‌وت ته‌ن و 500 کیلۆیە.

بەھۆی شەھیدبوونی ٥١ موسڵمان لە دوو مزگەوتی نیوزلەندا بەدەستی ھاوڵاتییەکی ئوسترالی، بۆ دڵنەوایی موسڵمانان حکومەت و پەرلەمانی ئەو وڵاتە بەشداریشیان لە مەراسیمی پرسەی شەھیدەکاندا کرد، سەرۆک وەزیرانیش ڕایگەیاند، هەینى داهاتوو لە ڕادیۆ و تەلەفزیۆنی فەرمیی نیوزلەنداوە بانگ دەدرێت.

لە چوارچێوەی ھەوڵەکاندا بۆ سەرکۆنەکردنی ئەو کردەوەیەش، یەکەم دانیشتنی پەرلەمان لە دوای کردە تیرۆریستییەکەوە بە خوێندنی چەند ئایەتێک لە قورئانی پیرۆز دەستیپێکرد و، دواتر دەقی قورئانەکەش بۆ ئینگلیزی وەرگێڕدرا.

ئەم ھەوڵەی پەرلەمانی نیوزلەندا دوای داوایەکی سەرۆکی پەرلەمان ھات لە گروپێک ڕابەری ئیسلامی بۆ خستنەڕووی یەکێتی و بەیەکەوەبوونیان بێنە پەرلەمان و پێکەوە سەرکۆنەی ئەنجامدەر و کردەوەکەش بکەن.

دوای تەواوبوونی پرسەی شەھیدەکان و بۆ ڕێزگرتن لە کەسوکارەکانیان و دڵدانەوەی موسڵمانانی ئەو وڵاتە، لە یەکێک لە زانکۆکانی نیوزلەندا بانگ درا.

ھاوکات جاسیندا ئاردێرن سەرۆک وەزیران لە پەرلەمانی وڵاتەکەیدا بە (سلام علیک) دەستی بە قسەکانی کرد و ڕایگەیاند، کە ھەنگاوی دڵنیاکەرەوەیان بۆ سەلامەتیی گیانی موسڵمانان گرتووەتەبەر و ڕێگە بە دووبارەبوونەوەی کارێکی لەو شێوەیە نادەن.

جاسیندا باسی لەوەش کرد، لە ماوەی ١٠ ڕۆژدا چاکسازی لە یاسای چەکدا دەکەن و، لێکۆڵینەوەی پێویستیش سەبارەت بە شکستخواردوویی دامەزراوە ھەواڵگرییەکان دەکەن.

ژمارەی دانیشتوانی نیوزلەندا نزیکەی پێنج ملیۆن کەسە و ١%ی ئەو ژمارەیەش موسڵمانن، کە لە ٥٠ ھەزار کەس تێپەڕیکردووە و ژمارەیەکی کەم لە موسڵمانەکان لە باشوری ئاسیا و ڕۆژھەڵاتی ئەوروپا، لە نیوزلەندا نیشتەجێبوون لە ساڵەکانی ١٩٠٠ تا ساڵی ١٩٦٠ ، کۆچی بەربڵاوی موسڵمانانیش لە ساڵی ١٩٧٠وە دەستیپێکرد و گەیشتنە ناوچەی فیجی و زۆربەیان پەنابەرن و لەگەڵ مەسیحی، ھیندۆس و بوزییەکاندا دەژین.

بەمەبەستی کردنەوەى قوتابخانەى وەرزشی، وەفدێکی یانەى ریاڵ مەدرید سەردانی عێراقی کرد و لەلایەن عادل عەبدول مەهدی سەرۆک وەزیرانەوە پێشوازیان لێکرا

وەفدەکەى یانەى ریاڵ مەدرید لە چەند ئەندامێک و بەڕێوەبەری دامەزراوەى ریاڵ مەدرید لە رۆژهەڵاتی ناوەراست پێکهاتبوو

مەبەستی سەردانەکەى ئەو وەفدەى یانەى ریاڵ مەدرید بۆ کردنەوەى قوتابخانەى وەرزشی بوو لە چەند پارێزگایەکی عێراق تا بتوانن کۆمەڵێک یاریزانی بەهرەمەند پێبگەیەنن

عادل عەبدول مەهدی سەرۆک وەزیرانی عێراق پێشوازی لە وەفدەکەى یانەى ریاڵ مەدرید کرد و هیواى خواست بتوانن پەیوەندی زیاتر لە نێوانیان دروستبکەن و خوازیاریشە یانەى ریاڵ مەدرید رۆڵ ببینێت لە بەرەو پێشبردنی وەرزش لە وڵاتەکەدا.

پاش ٦ ساڵ توێژینەوە لە لایەن پڕۆفیسۆری یاریدەدەر لی فینگ لە زانکۆی نێودەولاتی سەنگاپوورە ئاشکرایکرد کەوا کەسانی پێگەشتوو و بەتەمەنیش بە خواردنی ٢ قاپ لە قارچک لە هەفتەیەکدا دوور دەبن لە نیشانەکانی پیری.

شایەنی باسە پاش گەڕان و ماندوبونێکی زۆر لە کۆتاییدا پڕۆفیسۆری یاریدەدەر توانی ئەوە بسەلمێنێت کە قارچک بەهۆی دەوڵەمەندی زۆری پڕۆتین و بەهایەکی زۆری خۆراکی کە سەرچاوەی زۆرێک لە ماددە کانزاییەکان و کاربۆهیدراتەکانە لە توانایدا هەیە نیشانەکانی نەخۆشی MCI کە هاوشێوەیە لەگەڵ نەخۆشی ئەلزەهایمەر کە دەبێتە هۆی بێتوانایی و لەبیرچوونەوە و چەندەها کێشەی تر.

ئەم نەخۆشیە لە کەسانی بەتەمەن ڕێژەی زیاترە و یەکێکە لە نیشانەکانی پیری کە چارەسەریان نیە، بەڵام بە خواردنی قارچک دەتوانرێت هەم نیشانەکانی و هەم کاریگەری نەخۆشیەکە دوابخرێت و کەمبکرێتەوە.


وه‌زاره‌تی كاره‌بای هه‌رێم، واده‌ی زیادبوونی كاره‌بای نیشتمانی راده‌گه‌یه‌نێت و وته‌بێژی ئه‌و وه‌زاره‌ته‌ش رایده‌گه‌یه‌نێت: "له‌سه‌ره‌تای مانگی داهاتووەوە كاره‌با زیاد ده‌كات و به‌راورد به‌ هاوینی ساڵی رابردووش، پێدانی كاره‌با له ‌هاوینی ئه‌مساڵدا زیاتر ده‌بێت".

محه‌مه‌د ئه‌مین هه‌ورامی، وته‌بێژی وه‌زاره‌تی كاره‌بای هه‌رێم، رایگه‌یاندووە: "هێشتا كه‌شوهه‌وای هه‌رێم سارده‌و خواست له‌سه‌ر كاره‌با به‌رزه‌، بۆیه‌ كاره‌بای نیشتمانی لەم ‌مانگەدا واتە مانگی ئازار هاوشێوه‌ی ساڵانی رابردوو زیادی نه‌كردووه‌.

 

ناوبراو دەڵێت: "به‌دڵنیاییه‌وه‌ له‌ سه‌ره‌تای مانگی نیسان واتە مانگی داهاتوودا وردە وردە كاره‌بای نیشتمانی به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو زیاد ده‌بێت و ده‌گاته‌ سه‌رووی (20) كاتژمێر".

 

ئەوەشی ئاشكراكردووە کە ئه‌مساڵ دۆخی كاره‌بای نیشتمانی به‌راورد به‌ ساڵی رابردوو باشتر بووه‌، بۆ نموونه‌ له‌مانگی (2)ی ساڵی 2018، نزیكه‌ی (8 بۆ 9) كاتژمێر كاره‌بای نیشتمانی به‌ هاووڵاتیان دراوه‌، به‌ڵام له‌مساڵدا ئه‌و بڕە بۆ (12) كاتژمێر زیادیكردوەه‌.

 

له‌باره‌ی زیادبوونی كاره‌باش له‌ وه‌رزی هاویندا، دەڵێت: "هاوینی ئه‌مساڵ كاره‌بای زیاتر به‌راورد به‌ ساڵانی رابردوو به‌ هاووڵاتیان ده‌درێت، چونكه‌ وێستگه‌یه‌كی نوێی كاره‌با ده‌كه‌وێته‌ كارو به‌رهه‌می غاز زیاد ده‌بێت و موه‌لیده‌ ئه‌هلییه‌كان كه‌متر كار ده‌كه‌ن".

 

ئەوەش لەکاتێکدایە کە بەهۆی بڕی بارانی ئەمساڵەوە ئاستی ئاوی بەنداوەکانیش زیادیکردووەو لە پڕبوون نزیک بوونەتەوە، بەو هۆیەشەوە ئەگەری ئەوە هەیە بڕی کارەبای بەرهەمهاتوو لە وێستگەکانی دەربەندیخان و دوکان زیاتر بێت لە ساڵی رابردوو.

لەبارەی بڕی پارەی تەرخانکراو بۆ کڕینی بەشەخۆراکی ھاووڵاتیانی عیراق و ھەرێمەوە عیراق بڕیارێک دەدات و بەڕێوەبەری گشتیی بازرگانی ھەرێمیش دەڵێت: "لەمساڵدا پێدانی بەشەخۆراکی مانگانە بە ھاووڵاتیان کەمتر دەبێتەوە".

نەوزاد ئەدھەم بەڕێوەبەری گشتیی بازرگانی ھەرێم رایگەیاندووە: "لەیاسای بودجەی 2019ی عیراقدا پارەی تەرخانکراو بۆ کڕینی بەشەخۆراکی مانگانە بۆ عیراق کەمکراوەتەوە بۆ یەک ترلیۆن و 500 ملیار دینار، لەکاتێکدا پێشتر بڕی چوار ترلیۆن دینار بۆ ئەو مەبەستە تەرخانکرابوو".

 

لەوبارەیەشەوە وتی: "لەساڵی 2013ەوە بڕی چوار ترلیۆن دینار تەرخان دەکرا بۆ بەشە خۆراکی مانگانە، بەڵام لەساڵی 2015دا ئەو بڕە پارەیە کەمکرایەوە بۆ دوو ترلیۆن و 500 ملیار دینارو ساڵی 2016ش بڕەکەی کەمکرایەوە بۆ یەک ترلیۆن و 600 ملیار دینار، بەڵام لەمساڵدا و لەیاسای بودجەی 2019 ئەو بڕە پارەیە کەمکراوەتەوە بۆ یەک ترلیۆن و 500 ملیار دینار".

 

ئاماژەش دراوە بەوەی کە "کەمکردنەوەی پارەی تەرخانکراو بۆ عیراق و ھەرێم وایکردووە لەمساڵدا دابەشکردنی بەشەخۆراک بەسەر ھاووڵاتیاندا کەم بکرێتەوە بەجۆرێک بە دوو مانگ جارێک دابەش بکرێت".

 

روونیشی دەکاتەوە کە ئەو دەنگۆیانەی باس لە زیادکردنی بودجەی تەرخانکراو بۆ ئەو مەبەستە دەکەن، ھیچ بنەمایەکی نییە، چونکە پێشتر لەیاسای بودجەدا پشکی بەشە خۆراک تەرخانکراوە و ناتوانرێت دوای پەسەندکردنی یاساکە دووبارە لەیەک ترلیۆن و 500 ملیار دینارەوە بکرێتەوە بە چوار ترلیۆن دینار".

 

به‌هۆی نقوومبوونی به‌له‌مێكی گه‌شتیاری له‌ دوورگه‌ی ناوچه‌ی "غابات"ی مووسڵ، كه‌ زیاتر له‌ 100 كه‌سی هه‌ڵگرتبوو، 71 كه‌س گیانییان له‌ده‌ستدا .

به‌ گوێره‌ی زانیارییه‌كان، زۆربه‌ی قوربانییانی رووداوه‌كه‌، ژن و منداڵن و ئێستاش گه‌ڕان و پشكنینی له‌لایه‌ن تیمه‌كانی مه‌له‌وانی ده‌ستیپێكردووه‌.

به‌ گوێره‌ی گرته‌یه‌كی ڤیدیۆییش كه‌ له‌ تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بڵاوكراوه‌ته‌وه‌، ده‌رده‌كه‌وێت، گه‌شتیاران كه‌وتوونه‌ته‌ ناو ئاوی رووباره‌كه‌ و به‌له‌مه‌كه‌ش نقووم بووه‌، هه‌ندێك له‌ مه‌له‌وانانیش سه‌رقاڵی رزگاركردنی گه‌شتیاره‌كانن.

تا ئێستاش لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان ئاماری كۆتایی قوربانییه‌كانییان بڵاونه‌كردووه‌ته‌وه‌ و هۆكاری نقوومبوونی به‌له‌مه‌كه‌ش روون نییه‌، به‌ڵام هه‌ندێك ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كه‌ن، زیاد له‌ رێژه‌ی دیاریكراوی خۆی، گه‌شتیاری بار كردووه‌.

 

 

 

ئەفسەرانی دژە تیرۆری شاری بیرمینگهامی بەریتانیا دەستیان بە لێکۆڵینەوە لە هێرشکردنە سەر چوار مزگەوتی شارەکە کردووە کە بوونەتە مایەی ناڕەزایی مووسوڵمانان.

لە شاری بیرمینگهام، چەند هێرشێک بە شەودا کراوەتە سەر چوار مزگەوت و لە رێگای چەکووشەوە، پەنجەرە و دەرگاکانیان شکێنراون، ئەمەش دەنگی ناڕەزایی مامۆستایانی ئاینی لەو شارەی رۆژئاوای بەریتانیا بەرزکردووەتەوە.

بەگوێرەی هەواڵێکی سایتی دەیلی مەیلی بەریتانی، هێرشەکان لە لایەن چەند کەسێکی نەناسراوە لە درەنگانی دوێنێ شەودا ئەنجامدراون و بەهۆیانەوە، حەوت پەنجەرە و دوو دەرگای چوار مزگەوت شکێنراون.

دژە تیرۆری شارەکە دەستیان بە لێکۆڵینەوە کردووە، بەڵام هێشتا هێرشبەران و هۆکاری هێرشەکانیان ئاشکرا نەکردووە.

تەنها ئەوەیان بڵاوکردووەتەوە، هێرشبەران شەقامی ویتۆنیان لە شاری بیرمینگهام کردووەتە ئامانج کە بە سەنتەری خەڵکانی مووسوڵمان و مزگەوتەکان ناسراوە.

لە دوای هێرشە تیرۆرستییەکەی شاری کریس چێرچ لە وڵاتی نیوزیلاند کە تیایدا 50 نوێژخوێن گیانیان لەدەستدا و نزیکەی 50 دیکەش بەرینداربوون، دووەم جارە لە چەند هەفتەی رابردوودا هێرشی سەر مزگەوتەکان لە وڵاتانی نا ئیسلامی ئەنجام دەدرێن.

تەنها مزگەوت و موسووڵمانان نەبوونەتە ئامانجی توندووتیژییەکان، بەڵکو وەک ئەوەی لە هەواڵێکی سایتی تێلیگراف هاتووە، دوێنی چوارشممە، شۆفێرێکی پاسی سەنیگالی "لە تۆڵەی خنکانی منداڵانی پەنابەر لە دەریاکان"، پاسێکی گواستنەوەی منداڵانی لە شاری کریمۆنای ئیتاڵیا رفاندووە و هەوڵی سووتانیانی داوە، بەڵام پۆلیس رێگری لە رووداوەکە کردووە.

جەنگ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و نائارامیی و هەژاریی لە بەشێک لە وڵاتانی ئەفریقا، لێشاوی پەنابەرانی بۆ ئەوروپا لە ماوەی پێنج ساڵی رابردوو تەواو زیادکردووە، ئەمەش بەریەکەوتنی کەلتوور و ئاینەکانی زیادتر کردووە لە ئەوروپا؛ بەهۆیەوە، چەند جارێک هێرشی نەخوازراو و خوێناویی ئەنجام دراون.

جێگری سەرۆكی لیژنەی دارایی پەرلەمانی كوردستان لەسەر پێدانی دوو مووچە لەمانگی داهاتوو ڕوونکردنەوە دەدات و رایدەگەیەنێت: لەئێستادا عێراق یەك مووچە دەنێرێت، بۆیە لەهەرێمیش یەك مووچە دەدرێت، بەڵام بەبێ پاشەكەوت و بەتەواوی دەدرێت، بۆیە دوو مووچە دابەشناكرێت.
 
هێڤیدار ئەحمەد، جێگری سەرۆكی لیژنەی دارایی و كاروباری ئابووری لەپەرلەمانی كوردستان رایگەیاند: ئەو قسانەی لەبارەی پێدانی دوو مووچە لەمانگی چوار دەكرێت راست نین، ئێمە هیچ زانیارییەكمان لەوبارەیەوە نییە، ئەوەی هەیە حكومەت هەموو مانگێك لەكاتی خۆیدا مووچەی مانگانە دەدات.
 
وتیشی: تائێستا قسەكە لەسەر ئەوەیە مانگانە بەغدا یەك مووچە دەنێرێت، لەهەرێمیش یەك مووچە دەدرێت، بەڵام ئەوەی گرنگە مووچە بەبێ پاشەكەوت و بەتەواوی دەدرێت.
 
ناوبراو ئاماژەی بەوەشكردووە، ئەو 68 ملیار دینارەی بۆ مووچەی پێشمەرگە دانراوە، حكومەتی عێراق نەیناردووەو هەرێم خۆی دابینی كردووە.
 
راشیگەیاند: جیاوازی موچە (فروقات) ی مانگی 1و2 كە عێراق بۆ هەرێمی خەرجكردووە، بڕەكەی تەنیا (274) ملیار دینارە، ئەوەش ئەوەندە كەمە، بەشی مووچەی هێزە ئەمنییەكانیش ناكات، بۆیە لەئێستادا حكومەت تەنیا یەك مووچە دەدات و دوو مووچە نییە.
پەڕەى 8 لەکۆى 4961 پەڕەدا