هەپەگە ڕایگەیاند: ئەندامێكی فەرماندەیی ئەیالەتی زاپیان بەناوی (هێلین هەلەنا) لەهێرشێكی فڕۆكە جەنگییەكانی سوپای توركیادا شەهید بووە.

ئەمڕۆ ناوەندی ڕاگەیاندنی هێزەكانی پاراستنی گەل – هەپەگە، لە ڕاگەیەندراوێكیدا ئاشكردیكردووە، ڕۆژی (20) ی ئەم مانگە ئەندامێكی فەرماندەیی ئەیالەتی زاپیان لە هێرشێكی ئاسمانی سوپای توركیادا شەهید بووە.

لە ڕاگەیەندراوەكەدا هاتووە: فڕۆكە جەنگییەكانی سوپای توركیا ئەیالەتی زاپیان بۆردوومانكردووە، لە ئەنجامی ئەو بۆردوومانەدا ئەندامی فەرماندەیی ئەیالەتی زاپ شەهید بووە.

زیادبوونی نرخی ئەمپێرێك كارەبای مۆلیدە ئەهلییەكان لە هەولێر، كاردانەوەی لێدەكەوێتەوەو سەرپەرشتیاری مۆلیدە ئەهلییەكانی ئەو پارێزگایەش ڕایدەگەیەنێت: بەڕێژەی 15%ی قازانج بۆ هەر ئەمپێرێك دەدرێتە خاوەن مۆلیدەكان و دەشڵێت: "نرخی مانگانەی هەر مۆلیدەیەك لەگەڵ مۆلیدەیەكی دیكە جیاوازە".

قارەمان مەولود، سەرپەرشتیاری مۆلیدە ئەهلییەكانی پارێزگای هەولێر، ڕایگەیاند: هەر مۆلیدەیەك چەند كاتژمێر كاربكات، بەپێی ئەو كاتژمێرانە پارە لەهاوڵاتیان وەردەگیرێت، هەرچەند زیاتر كاربكەن پارەی زیاتر وەردەگیرێت.

وتیشی:" ناكرێت هاوڵاتیان جیاوازی پارەی كارەبای گەڕەكی خۆیان لەگەڵ گەڕەكێكی دیكە بكەن، تەنانەت نابێت بەراوردی نێوان دوو مۆلیدەش بكرێت، چونكە هەریەكەیان بەپێی كاركردنی خۆیان پارە لەهاوڵاتیان وەردەگرن، تەنانەت كارپێكەری مۆلیدەیەك ڕەنگە چالاك بێت و ڕاستەوخۆ لەدوای نەمانی كارەبای نیشتمانیی كار بەمۆلیدەكە بكات، بەڵام كارپێكەرێكی دیكە ڕەنگە 10 خولەك دوابكەوێت، كە ئەمەش كاریگەری لەسەر نرخی مانگانە دەبێت".

لەبارەی ناڕازی بوونی هاوڵاتیانیش لەنرخی كارەبای مۆلیدە، قارەمان مەولود بۆ سایتی سلێمانی ئاشكرایكرد: كۆتایی هەموو مانگێك لیژنەكانمان سەردانی مۆلیدەكان دەكەن، ڕێژەی كاركردنی كاتژمێری پێوەری مۆلیدەكان و تێكڕای نرخی گازوایل لەو مانگە دیاریدەكرێت، پاشانیش ڕێژەی 15%ی قازانج بۆ هەر ئەمپێرێك دەدرێتە خاوەن مۆلیدەكان، بەو جۆرەش نرخی هەر ئەمپێرێك لەسەر هاوڵاتیان دیاریدەكرێت

له‌ یه‌كێك له‌ نه‌خۆشخانه‌كان دكتۆرێك هه‌ڵه‌یه‌كی كوشنده‌ی به‌رچاو ده‌كات دواتر هه‌ڵدێت.

ده‌زگاكانی راگه‌یاندنی عێراقی بڵاویان كرۆدته‌وه‌ دوای ئه‌وه‌ی دكتۆرێك له‌ نه‌خۆشخانه‌ی یه‌رموكی تایبه‌ت له‌ هه‌ڵه‌یه‌كی به‌رچاو ده‌كات كه‌ له‌ جیاتی ئه‌وه‌ی نه‌شته‌رگه‌ری بۆ قاچی چه‌پی نه‌خۆشێك بكات نه‌شته‌رگه‌ری بۆ قاچی راستی كردووه‌ و دوای زیانینی هه‌له‌كه‌ی رایكردووه‌.

"ل.ر" نه‌خۆشه‌كه‌یه‌ و قاچی چه‌پی پێویست بووه‌ كه‌ پلاتینی بۆ دابنرێت دوای ئه‌وه‌ی چه‌ندین جار سه‌ردانی دكتۆره‌كه‌ی كردووه‌ له‌ نه‌خۆشخانه‌ی یه‌مروكی تایبه‌ت دواجار دكتۆره‌كه‌ بڕیار ده‌دات كه‌ نه‌شته‌رگه‌ری بۆ قاچی چه‌پی بكات.

رۆژی 20ی ئه‌م مانگه‌ نه‌خۆشه‌كه‌ له‌ كاتژمێر نۆی به‌یانی نه‌شته‌رگه‌ریه‌كه‌ی بۆ ده‌كرێت به‌ڵام "ل.ر" توشی شوك ده‌بێت كه‌ ده‌بینێت نه‌شته‌رگه‌ری بۆ قاچی راستی كراوه‌ له‌ جیاتی قاچی چه‌پی.

برای نه‌خۆشه‌كه‌ رایگه‌یاندووه‌ له‌ ئێستا دا شكاتیان له‌ كتۆره‌كه‌ كردووه‌ له‌لایه‌ن داگا و سه‌ندیكای پزیشكان و  وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی.

هه‌وه‌ها رایگه‌یاندووه‌ دوای ئه‌وه‌ی دكتۆره‌كه‌ زانیویه‌تی كه‌ ئه‌و هه‌ڵه‌یه‌ی ئه‌نجامداوه‌ هه‌ر ئه‌و كات رایكردووه‌ و له‌ نه‌خۆشخانه‌.

بیرت لەوە كردوەتەوە چی بەسەر جەستەدا دێت ئەگەر ببیتە روەكی؟


لێرەدا باسی پێنج گۆڕانكاری بایۆلۆجیتان بۆ دەكەین.
1- مەترسی توشبوون بەنەخۆشیەكانی دڵ كەم دەبێتەوە
توێژینەوەكانی پێشوو ئاشكرایان كردووە كە پەیوەندیەكی بەهێز لەنێوان خواردنی روەكی و كەمبونەوەی مەترسی تووشبون بەنەخۆشیەكانی دڵ و خوێنبەرەكان هەیە
و ڕێژەی تەسك بونەوەی خوێنبەرەكان لای ئەو كەسانەی كە روەكین 24% كەمترە لەو كەسانەی گۆشت خۆرن, چونكە خواردنە ئاژەڵیەكان و بەرهەمەكانی وەك هێلكە و شیر سەرەچاوەی چەوری و كولیسترۆڵن.
2- دابەزینی كێش
توێژینەوەكان ئاشكرای دەكەن ئەو كەسانەی سیستمی روەكییان پەیڕەو كردوە هەر لەمانگەكانی یەكەمی جێبەجێكردنی سیستمەكە كێشیان بەرەو دابەزین چووە و مانگانە 10 پاوەند واتا 4 بۆ 5 كیلۆ كێشیان لەدەست داوە.

3- بەرزبونەوە و ئاوسانی سك و با كردن
هەتا كۆئەندامی هەرس لەسەر خواردنی روەكی رادێت تووشی ئەم حاڵەتە دەبیت بەڵام دواتر كەمتر دەبێتەوە هۆكارەكەشی ئەو ئەنزیمانەن کە لە جەستەدا هەن بۆ هەرسكردنی پرۆتینە جیاوازەكانی گۆشت و بەرهەمە ئاژەڵیەكان بۆیە كاتێك سیستەمەكەت دەگۆڕیت بۆ روەكی ئەو ئەنزیمانە بێكار دەمێننەوە و ژینگەی كۆئەندامی هەرس تووشی ناهاوسەنگی دەبێت و سك هەڵدەئاوسێت و با دەكات بەڵام بەتێپەڕبوونی كات ئەو كێشەیە نامێنێت.
4- تامی هەموو شتەكان دەگۆڕێت
زینك یەكێكە لە مادە بەرپرسەكانی هەستی تامكردن لە مرۆڤدا و كەمبوونەوەی ئەو مادەیە كێشە لە هەستی تامكردن دروست دەكات.
چونكە سەرچاوەكانی زینك ئاژەڵین وەك گۆشتی سوور و مەحار و خواردنە دەریاییەكان بۆیە ئەو كەسانەی سیستمێكی توندی روەكی پەیڕەو دەكەن مەترسی كەمبوونەوەی زینكیان لەسەرە.

5.لاوازی و کۆڵنجی ماسولكەكان.
ماسولكەكان لەبنەڕەتدا لە پرۆتین و ترشە ئەمنیەكان پێك دێت و پاراستنیشیان پێویستی بەخواردنی پرۆتینی جیاوازە لەنێوان ئاژەڵی و روەكی، دەبێت گرنگی بەو سەرچاوانە بدرێت كە پرۆتینی بەرزیان تیدایە وەك گۆشت و هێلكە و ماسی.
بەڵام سیستمی تووندی روەكی ئەو سەرچاوانەت پێ نادات چونكە جەستەی مرۆڤ پرۆتینی ئاژەڵی خێراتر هەڵدەمژێت بۆیە لەو كاتەدا دەبێت ئەو مادانە بخۆرێت بۆ ئەوەی قەرەبووی پرۆتینەكان بكەیتەوە، وەك: چەرەسات و نیسك و پاقلە و ئەو سەوزانە بخۆیت كە گەڵادارن و دەبێت دڵنیابیت لەوەی پرۆتینی پێویست دەخۆیت چونكە كەمبوونەوەی وادەكات ماسولكەكانت لاواز بن و توشی کۆڵنج بن.

لە شاری سلێمانی کەبابخانەیەک بەهۆی پابەندنەبوون بە ڕێنماییە تەندروستییەکان لەلایەن لیژنە هابەشەکانی قایمقامیەتەوە داخراوە و نوێنەری ڤێتەرنەری دەڵێت گۆشتی بێمۆریان بەکار هێناوە.

لەمبارەوە بێوه‌ی ئه‌حمه‌د، نوێنه‌ری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی ڤێتـێرنه‌ری سلێمانی و سه‌رۆكی لیژنه‌ی دووی قایمقامیەت لە سلێمانی رایگه‌یاند: "به‌هۆی سه‌رپێچیكردن له‌ مه‌رج و رێنماییه‌كانی كاركردن و هه‌بوونی گۆشتی نه‌شیاو بۆ خواردن، لیژنه‌ی دووی سه‌ر به ‌لیژنه‌ هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامیه‌تی سلێمانی كه‌بابخانه‌ی "خاڵه ‌حه‌مه"ی‌ له‌ گه‌ڕه‌كی كانێسكانی شاری سلێمانی داخستووە".

گوتیشی: "له‌كاتی سه‌ردانی لیژنه‌كانی قایمقامیه‌تدا ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌بابخانه‌ی خاڵه ‌حه‌مه‌ پابه‌ندی‌ مه‌رج و ڕێنماییه‌ ته‌ندروستی و ڤێـێرنه‌رییه‌كان نابێت و شوێنه‌كه‌ شیاو نییه‌ بۆ ئاماده‌كردنی خوارده‌مه‌نی".

ئەوەشى خستە ڕوو: "له‌ كه‌بابخانه‌ی خاڵه‌ حه‌مه‌ ده‌ست به‌سه‌ر (10) كیلۆگرام گۆشتی قیمه، چوار جگه‌ر و ئه‌ندامی هه‌ناوی ئاژه‌ڵ و (15) شیش گۆشت و قیمه‌ی ئاماده‌كراوی خراپبوودا گیراوە‌‌ كه ‌شیاوی خواردن نه‌بوون، هه‌‌روه‌ها له‌ كه‌بابخانه‌كه‌دا ده‌ست به‌سه‌ر (13) ده‌ست و رانی ئاژه‌ڵی بێمۆردا گیراوه‌ كه‌ ده‌رکەوتووە خوارده‌مه‌نییه‌كانی له‌ گۆشتی بێمۆر بۆ هاوڵاتیان ئاماده ‌كردووه"‌.

نوێنه‌ره‌كه‌ی ڤێتێرنه‌ری له‌ لیژنه‌كان ئاماژه‌ی بەوەش دا، به ‌فه‌رمانی قایمقامی سلێمانی كه‌بابخانه‌ی خاڵه ‌حه‌مه‌ داده‌خرێت تا ئه‌وكاته‌ی سه‌رجه‌م مه‌رجه‌كانی كاركردن له‌ شوێنه‌كه‌یدا جێبه‌جێ ده‌كات و خاوه‌نه‌كه‌شی رووبه‌ڕووی یاسا ده‌كرێته‌وه‌‌.

كۆلێژی پۆلیسی عیراق دامەزراندن بۆ دەرچوانی ئامادەیی رادەگەیەنێت، مەرجەكانی دامەزراندنیش لەو كۆلێژەكە ئاشكرادەكرێت و پەرلەمانتارێكی كوردیش لەئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق رایدەگەیەنێت"دامەزراندنەكە كوردیش دەگرێتەوە".

ناسر یونس پەرلەمانتاری پارتی لەئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق رایگەیاند،كۆلێژی پۆلیسی عیراق دامەزراندنی بۆ دەرچوانی ئامادەیی بەشێوەی گرێبەست راگەیاندوە و كوردیش دەگرێتەوە، دەتوانن لەو كۆلێژە فۆڕم وەربگرن، بەگویًَرەی ئەو مەرجانەی راگەیەنراوە.

بەگوێرەی زانیارییەكان، لەمەرجەكانی ئەو كۆلێژەدا هاتووە، دەبێت خەڵكی عیراق بێت و رەگەزنامەی عیراقی هەبێت، هەروەها دەبێت خاوەنی بڕوانامەی ئامادەیی لەیەكێك لەم بەشانە(زانستی، وێژەیی ، بازرگانی و پیشەسازی) بێت.

لەمەرجەكاندا هاتووە، دامەزراندنەكە هەردو رەگەزی نێر و مێ دەگرێتەوە، بەومەرجەی تەمەنی لە17 ساڵ كەمتر و لە22 ساڵ زیاتر نەبێت، باڵایی لە 168سانتیمەتر كەمتر نەبێت، لەلیژنەی پزیشكی و توانایی جەستەیی دەرچێت، كۆ نمرەی وەرگیرانی بۆ زانستی و وێژەیی و پیشەیی و بازرگانی لە 75 كەمتر نەبێت.

لەزانیاریەكاندا كە دەست سایتی سلێمانی كەوتوە ئەوەشخراوەتەڕوو، خوازیاران بۆ پڕكردنەوەی فۆڕم و زانیاری زیاتر دەتوانن تا 27ی ئەم مانگە فۆڕمەكە لە سایتی فەرمی وەزارەتی ناوخۆی عیراق وەربگرن و لەوێوە پڕی بكەنەوە.

 

بەڕێوەبەری پەروەردەی سلێمانی‌ رایدەگەیەنێت: دابینكردن و گواستنەوەی‌ مامۆستایان بۆ قوتابخانەكان لەئەستۆی یەكەی‌ سەرپەرشتیاری پەروەردەی رۆژئاوایە.

 

بەكر محمد مەحمود، بەڕێوەبەری پەروەردەی سلێمانی‌ لە ڕونكردنەوەكدا كە وێنەیەكی دەست كوردیو كەوتووە ڕایگەیاند: داوا لە سەرجەم بەرێوەبەری‌ قوتابخانە و باخچەكان بەهیچ شێوەیەك پشتگیری بۆ مامۆستایان نەكەن بەمەبەستی‌ گواستنەوەیان لەنێوان قوتابخانەكاندا و دابینكردن و گواستنەوەی‌ مامۆستایان بۆ قوتابخانەكان لەئەستۆی یەكەی‌ سەرپەرشتیاری پەروەردەی رۆژئاوایە.

 

ئاماژەی بەوەشداوە: بڕیارەكە لەسەر پێشنیازی یەكەی‌ سەرپەرشتیاری پەروەردەیی رۆژئاوایەو داوا لەبەرێوەبەری خوێندنگەكان دەكەین كە پابەند بن و پشتگیری بۆ مامۆستایان نەكەن بەمەبەستی‌ گواستنەوە وەرگرتیان لە قوتابخانەكاندا.

 

به‌گوێره‌ی‌ زانیاریەكان هۆكاری‌ ناردنی‌ پاره‌كه‌ی‌ به‌غدا بۆدابه‌شكردنی‌ موچه‌ی‌ مانگی‌ پێنجی‌ ئه‌و وه‌زاره‌ت و ده‌ستانه‌ی‌ كه‌ تائێستا موچه‌یان وه‌رنه‌گرتووه‌ كێشه‌یه‌كی‌ ته‌كنیكیه‌ و چاوه‌ڕوانیشده‌كرێت له‌ڕۆژی‌ یه‌كشه‌ممه‌ی‌ داهاتوه‌وه‌ ده‌ست به‌دابه‌شكردنی‌ موچه‌ له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان بكرێته‌وه‌و تا 29 بۆ 30 ئه‌م مانگه‌ كۆتایی به‌دابه‌شكردنی‌ موچه‌ی‌ مانگی‌ پێنجی فه‌رمانبه‌ران بهێندرێت.

له‌زانیارییه‌كاندا ئه‌وه‌شخراوه‌ته‌ڕوو، هۆكاری‌ نه‌گه‌یشتنی‌ پاره‌كه‌ی‌ به‌غدا به‌هۆی چه‌ند كێشه‌یه‌كی‌ ته‌كنیكی بووه‌ و چاوه‌ڕوانیشده‌كرێت له‌رۆژی‌ یه‌كشه‌ممه‌ی هه‌فته‌ی‌ داهاتوه‌وه‌ ده‌ست به‌به‌دابه‌شكردنی‌ موچه‌ی مانگی‌ پێنجی‌ ئه‌مساڵی ئه‌و وه‌زاره‌ت و ده‌ستانه‌ بكرێته‌وه‌ كه‌موچه‌یان وه‌رنه‌گرتوه‌.

ته‌ئكیدیشكراوه‌ته‌وه‌ ئه‌گه‌ر پاره‌كه‌ی‌ به‌غدا بگاته‌ هه‌رێمی‌ كوردستان له‌ رۆژی‌ یه‌كشه‌ممه‌وه‌ ده‌ست به‌دابه‌شكردنی‌ موچه‌ ده‌كرێته‌وه‌ و تا 29 بۆ 30 ئه‌م مانگه‌ كۆتایی به‌دابه‌شكردنی‌ موچه‌ی مانگی‌ پێنجی ئه‌مساڵ ده‌هێندرێت.

 

به‌گوێره‌ی پێشبینیه‌كانی كه‌شناسان پێشبینی ده‌كرێت تەوژمێكی گەرمی لەگەڵ كەشێكی شێدار لە سەرەتای هەفتەی داهاتوو ڕوو لە عیراق بكات.

سادق عەتیە، كەشناسی عیراقی له‌لاپه‌ری تایبه‌تی خۆی له‌تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبوك بڵاویكردووەتەوە ”لەماوەی چەند ڕۆژی داهاتوودا بەشێوەیەكی پلەبەندی پلەی گەرما ڕوو لە بەرزبوونەوە دەكات، بەدیاریكراویش لە سەرەتای هەفتەی داهاتوو، بەجۆرێك كاریگەریی هەوای سارد قەتیس دەبێت و هاوشان دەبێت لەگەڵ بەرزەهەوایەكی ناوچەیی و دەبێتە مایەی ئەوەی لە شەودا كەشێكی مامناوەند و لە ڕۆژدا گەرم بێت، پلەی گەرماش لە دەوروبەری (4-5) پلەی سەدی، بەراورد بەكاتی ئاسایی، بەرزدەبێتەوە”.

بە وتەی سادق عەتیە”لەگەڵ سەرەتای هەفتەی داهاتوو، ئاراستەی با گۆڕانكاریی بە سەردادێت لە زۆربەی شارەكانی وڵات، لە زۆربەی كاتەكانيشدا هێوربوونەوە بەخۆوە دەبینێت، ئەمەش وادەكات زیاتر هەست بە گەرما بكەین”.

ئەو كەشناسە عیراقیە، ئاماژە بە بەرزبوونەوەی ئاستی شێداریش دەكات لە شارەكانی باشوور (بەسرە و میسان و زیقار)، بەجۆرێك كەشوهەوا لە ڕۆژگاردا تێكدەچێت لەو شارانەدا و گۆڕانكاریش لە ئاراستەی بادا دروست دەكات كە بۆ ماوەی هەفتەیەك، یان زیاتر درێژە دەكێشێت، ئەمەش وەك پێشبینییەكی سەرەتایی كە پشتى بە جوڵەی سیستمی گوشارە كاریگەرەكان بەستووە”.

 


ئەمرۆ پێنج شەممە لەسەردانێكیدا بۆشاری سلێمانی سەرۆكی یانەی هەڵەبجە تووشی رووداوی هاتوچۆ دەبێت و لەئێستادا لەنەخۆشخانەیەو باری تەندروستی ناجێگیرە.

ئەمڕۆ پێنج شەممە 22/8/2019 و لەسەردانێكیدا بۆ شاری سلێمانی بۆ دابین كردنی ھەندێك پێداویستی بۆ یانەكەی سەرۆكی یانەی هەڵەبجە تووشی رووداوی هاتوچۆ دەبێت.


بەپێی زانیارییەكانی كوردیو مامۆستا ئەردەڵان صلاح الدین سەرۆكی یانەی وەرزشی هەڵەبجە توشی روداوی ھاتوچۆ بووە و لەئێستادا لەنەخۆشخانەی فریاكەوتنی سلێمانیە و باری تەندروستی جێگیر نیە.

پەڕەى 1 لەکۆى 5173 پەڕەدا