بەرپرسانی ئێران و عێراق رێککەوتون لەسەر ئەوەی لەرێگەی دادگاوە بەدواداچون بۆ پرسی کوژرانی قاسم سولەیمانی بکەن.

ئاژانسی هەواڵی ئێران (ئیرنا) بڵاویکردەوە، لە کۆبونەوەی نێوان مەحمود عەباسی، یاریدەدەری وەزیری دادی ئێران بۆ کاروباری نێودەوڵەتی و مافەکانی مرۆڤ و زاری جابر فەرهود، جێگری داواکاری گشتی عێراق رێککەوتن کراوە لەسەر ئەوەی هەردولا دۆسیەی کوژرانی قاسم سولەیمانی، فەرماندەی فەیلەقی قودس لە سوپای پاسداران لەرێگەی دادگای نێودەوڵەتییەوە بەدواداچونی بۆ بکەن.

ئاژانسەکە ئاماژەی بەوەکردوە، بەپێی رێککەوتنەکە هەردو وڵات دۆسییەکە دەبەنە ناوەندە نێودەوڵەتییەکان و لەرێگەی دروستکردنی لیژنەیەکی هاوبەشەوە بەدواداچونی یاسایی و دادوەریی بۆ دەکەن.

بەوتەی بەرپرسانی هەردولا، کوژرانی قاسم سولەیمانی و ئەبومەهدی موهەندیس، کارێکی تاوانکارییە و دەبێت بەپێی یاساکانی ئەمەریکا بەرپرسانی پشت ئەو روداوە دادگایی بکرێن.

 

كوردیو...هه‌ولێر

جه‌مال كۆچه‌ر ئه‌ندامی په‌رله‌مانی عیراق له‌سه‌ر فراكسیۆنی یه‌كگرتوی ئیسلامی كوردستان ده‌ڵێت "فراكسیۆنه‌كانی په‌رله‌مان له‌باره‌ی پێكهێنانی حكومه‌تی نوێ به‌سه‌ر سێ به‌ره‌دا دابه‌ش بون به‌ره‌یه‌كیان دوودڵن و چاوه‌ڕێی هه‌ڵوێستی مه‌رجه‌عی ئایینین".

جه‌مال كۆچه‌ر له‌لێدوانێكی رۆژنامه‌وانیدا ئاماژه‌ی به‌وه‌داوه‌، په‌رله‌مانی عیراق به‌سه‌ر سێ به‌ره‌دا دابه‌ش بوه‌، به‌ره‌یه‌كیان ئه‌وانه‌ن، كه‌ پشتگیری محه‌مه‌د نۆفیق عه‌للاوی راسپێردراو بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت ده‌كه‌ن، به‌ره‌یه‌كی دیكه‌ به‌ته‌واوه‌تی دژی كابینه‌كه‌ن، به‌ره‌كه‌ی تریشیان هیچ بۆچونێكیان نییه‌ و دوودڵن و چاوه‌ڕێی هه‌ڵوێستی مه‌رجه‌عی ئایینین.

باسی له‌وه‌شكرد، هێزه‌ كوردیه‌ بچوكه‌كان له‌گه‌ڵ عه‌للاوی كۆبونه‌ته‌وه‌ و باس له‌كێشه‌كانی نێوان هه‌رێم و به‌غدا كراوه‌ له‌وانه‌ش موچه‌ی فه‌رمانبه‌ران.

هه‌روه‌ها جه‌مال كۆچه‌ر رونیكرده‌وه‌، متمانه‌دان به‌ حكومه‌ته‌كه‌ی عه‌للاوی پێویستی به‌ زۆرینه‌یه‌ له‌ناو په‌رله‌ماندا، به‌ڵام تائێستا په‌رله‌مان سێ به‌ره‌ی تێدایه‌.

كوردیو...هه‌ولێر

 حکومەتی عێراق  ڕێگری دەکات لە هاوردەکردنی مەعکەڕۆنی تورکی و بڕیارەکەی خستە بواری جێبەجێکردن بڕیارەکەش نیگەرانی لای بەرپرسانی تورکیا دروستکرد.

كولاچی ئۆغڵو، سەرۆكی یەكێتی بەرهەمهێنەرانی مەعکەڕۆنی توركیا ڕایگەیانووە: یەكێك لە گرنگترین ئەو بازاڕانەی مەعکەڕۆنی توركیای بۆ هەناردە دەكرا، عێراق و هەرێمی كوردستان بوو و قەدەغەکردنی هەنادەی مەعکەڕۆنی تورکی كاریگەرییەكی زۆر خراپ دەكاتە سەر كەرتی پیشەسازیی ئەم جۆرە خۆراكە لە توركیا.

ئەو روونی كردووەتەوە حكوومەتی عێراق ساڵی رابردووش هاوردەكردنی هێلكە، هەندێك جۆر خواردنەوە و ئایسكرێم و چەندان جۆر خوێی قەدەغە كردبوو و ئەگەر بڕیاری قەدەغەكردنی مەعکەڕۆنی یەك ساڵ درێژە بكێشێت، ئەوا 24 یەكەی بەرهەمهێنانی مه‌عكه‌رۆنیلە رۆژهەڵات و باشووری رۆژهەڵاتی توركیا لەكار دەخرێن.

كاریگەریی ئەو بڕیارە ئەوەندە زۆرە كە كۆمەڵەی بەرهەمهێنەرانی توركیا حكوومەت و وەزارەتی دەرەوەی وڵاتەكەی لێ ئاگادار كردووەتەوە.

بەگوێرەی "ئیلنا" بەرپرسانی توركیا بڕیارەكەی عێراق بە بڕیارێكی سیاسیی هەژمار دەكەن و پێیان وایە، ئەو بڕیارە لە قازانجی ئێران دراوە و حكوومەتی عێراق ویستوویەتی بەم كارەی بازاڕی بەرهەمی خۆراكیی ئێران لە عێراق بەرز بكاتەوە.

 

كوردیو...هه‌ولێر

وەزارەتی كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی ئاوی حكومەتی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، وەزارەتەكەی پلانڕێژی كردووە بۆ هاندانی خەڵك بە ئاڕاستەی كۆچكردن لە شارەكانەوە بۆ لادێكان، ئەمەش لە ڕێگای پەرەپێدانی زیاتری كەرتی كشتوكاڵ و فەراهەمكردنی بازاڕی لەبار بۆ ساغكردنەوەی بەرووبوومی جووتیاران، بە جۆرێك جووتیاران قازانجێكی زۆرتریان دەست بكەوێت.

بێگەرد تاڵەبانی، وەزیری كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی ئاوی حكومەتی هەرێم لە میانی پێشوازیكردنی شاندێكی سەنتەری تەكنەلۆژیا و ڕاهێنانی ئەوروپا (ETTC) و كۆمپانیای (AJG) ئەڵمانی ڕایگەیاند، لە ڕێگای پەرەپێدانی زیاتری كەرتی كشتوكاڵ و فەراهەمكردنی بازاڕی لەبار بۆ ساغكردنەوەی بەرووبوومی جووتیاران بە جۆرێك، كە جووتیاران قازانجێكی زۆرتریان دەست بكەوێت لەبەرووبومی كێڵگەكانیان لەگەڵ ڕەخساندنی هەلی كار لە گوندەكان لە ڕێگەی دامەزراندنی پڕۆژەی بچووك، دەبنە هاندەرێكی سەرەكی كۆچی خەڵك لە شارەوە بۆ لادێكان.

ڕاشیگەیاندووە، وەزارەتەكەی سەرقاڵی تاوتوێكردنی پڕۆژەیەكە تایبەت بە ژنانی لادێنشین، كە هاوكاری بكرێن لە دامەزراندنی پڕۆژەی بچوكی پیشەسازی خۆراكی و ئەم پڕۆژانە ببنە سەرچاوەی داهات بۆ ژنان.

هاوكات شاندەكە باسیان لەكار و پڕۆژەكانی خۆیان كرد، لە هەرێمی كوردستان و لەو میانەشدا ئاماژەیان كرد بۆ پڕۆژەی كردنەوەی ئەكادیمیایەكی تایبەت بە كۆنتڕۆڵكردنی ئاگركەوتنەوە و خۆپارێزی كردن لە زیانەكانی ئاگر كەوتنەوە، بۆیە ئامادەن لە هەرێمی كوردستان كاربكەن بۆ پەرەپێدانی توانای مرۆیی لە بواری پاراستنی ئاو و ئیدارەدانی پڕۆژەكانی ئاو و ئاودێری.

دوای چەند ساڵێك لە ڕاگرتنی پڕۆسەی دابەشكردنی زەوی بەسەر چین و توێژەكاندا بە بڕیاری حكومەتی هەرێم، ئەمڕۆ چه‌ند پارچه‌ زه‌وییه‌ك لە سنووری تاسڵوجە بەسەر پیشەوەراندا دابەشكرا.


سەرۆكایەتی شارەوانی سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا كه‌ وێنه‌یه‌كی ده‌ست كوردیو كه‌وتوه‌، ئاماژەی بەوەكردووە، لە بە‌ڕێوبە‌را‌یە‌تی شارە‌وانی تاسڵوجە‌ ئە‌مڕۆ ١٦-٢-٢٠٢٠ بە‌شێوە‌ی تیروپشك ٢٤ پارچە ‌زە‌وی بە‌سە‌ر پیشە‌وە‌رانی تاسڵوجە دابەشكرا،‌ كە ‌لە‌ناو گە‌ڕە‌كە‌كان كاری پیشە‌وە‌ریان دە‌كرد.

دەشڵێت: “خۆشحاڵن بە دابین كردنی زە‌وی بۆ پیشە‌وە‌رانی ناوچە‌كە‌ و ‌سوپاسی سە‌رۆكی شارە‌وانی سلێمانی و ئە‌نجوومە‌نی شارە‌وانی سلێمانی دەكەین، كە هەوڵ و كۆششیان خستەگەڕ بۆ ئەنجامدانی كاری یاسایی بۆ دابین كردنی ئەو زەوییانە”.رش

بەرەبەیانى ئەمڕۆ، لە گەراجی(ئەكوا پارك) لە شارى هەولێر بەهۆى دەماقاڵێەوە کەسێک کوژار و سێ كه‌سی تریش بریندار بوون.

به‌ڕێوه‌به‌ری پۆلیسی هه‌ولێر سه‌باره‌ت به‌ ڕوداوه‌كه‌ رایده‌گه‌یه‌نێت، ئه‌وانه‌ی به‌ره‌به‌یانی ئه‌مڕۆ له‌ گه‌راجی ئه‌كوا پارك ته‌قه‌یان كرد و كه‌سێكیان كوشت و سیانی تریان بریندار كرد، ده‌ستگیركران.

دلێر نه‌جاڕ، به‌ڕێوه‌به‌ری پۆلیسی هه‌ولێر له‌ لێدوانێكدا رایگه‌یاند: كاتژمێر پێنجی بەرەبەیانی ئەمڕۆ یەكشەممە ، لە گەراجی (ئەكوا پارك) لە هەولێر، دەمەقاڵێ لە نێوان چەند كەسێكدا دروست دەبێت و دواتر تەقە دەكرێت، بەو هۆیەوە كەسێك دەكوژرێت و سیانی دیكەش بریندار دەبن.

دلێر نەجاڕ راشیگەیاندووه‌، دوای رووداوەكەی بەرەبەیانیی ئەمڕۆ لە گەراجی (ئەكوا پارك)، دەستبەجێ تیمەكانی پۆلیس گەیشتنە شوێنی تاوان و دەستیان بە لێكۆڵینەوەی ورد كرد و شوناسنامەی ئەو كەسانەیان دیاری كرد كە تاوانەكەیان ئەنجام داوە. ئاشكراشیكردووه‌: لە كەمتر لە حه‌وت كاتژمێردا، تۆمەتبارەكان رادەستی دادگا كران.

به‌ڕێوه‌به‌ری پۆلیسی هه‌ولێر راشیگه‌یاند: ئەوانەی تاوانەكەیان ئەنجام داوە، دوو تۆمەتبار بوون و یەكێكیان بە برینداری دەستبەسەر كرا، كە یەكێك لەو تۆمەتبارانە بكەری سەرەكی تاوانەكەیە، لە ئەنجامی ئەو رووداوەشدا هاوڵاتییەك بە ناوی هاوڕێ مەحمود قادر، كوژراوە و هەروەها دوو هاوڵاتی تریش بە ناوەكانی (هێژا عوسمان جەمیل) و (ئەحمەد سەڵاحەدین تەها)، بریندار بوون.

ئەوەشی خستە ڕوو، كە تۆمەتباران (ش.ع.م) لەگەڵ (گ.ق.م)، بە تۆمەتی ئەنجامدانی تاوانەكە و بە فەرمانی دادوەری لێكۆڵینەوە، بەپێی ماددەی 406 لە یاسای سزادان، بەند كراون.

هه‌وڵێكی به‌قاچاغبردن و بازرگانیكردنی نه‌وت ئاشكرا دەكرێت، له‌لایه‌ن گروپێكی مافیاوه‌ بازرگانی به‌نه‌وته‌ دزراوه‌كه‌وە دەكرێت.

ئه‌مرۆ یه‌كشه‌ممه‌ 16-2-2020، سه‌رچاوه‌یه‌كی پۆلیسی كه‌ركوك لە لێدوانێكیدا رایگەیاند: له‌سنوری ناحیه‌ی ریازی سه‌ر به‌قه‌زای حه‌ویجه‌، هه‌وڵێكی به‌قاچاغبردن و بازرگانیكردنی نه‌وت ئاشكرابوو، كه‌ له‌لایه‌ن گروپێكی مافیاوه‌ بازرگانی به‌نه‌وته‌ دزراوه‌كه‌وە ده‌كرا.

وتیشی: "له‌ناوچه‌یه‌كی چۆڵه‌وانی له‌لایه‌ن ئه‌و گروپه‌وه‌ بۆری گواستنه‌وه‌ی نه‌وتی كه‌ركوك بۆ به‌نده‌ری جیهان كون كرابوو، له‌رێگه‌ی ماتۆره‌وه‌ نه‌وته‌كه‌ی راده‌كێشرا و ده‌فرۆشرا".

ئه‌وه‌شی خسته‌روو كه‌ دوای ئاشكراكردنی شوێنه‌كه‌، له‌لایه‌ن ئه‌ندازیارانی كۆمپانیای نه‌وتی باكوره‌وه‌ ئه‌و كێشه‌یه‌ چاره‌سه‌ركرا.

له‌ماوه‌ی رابردوویشدا چه‌ند جارێكی دیكه‌ هه‌وڵی به‌قاچاغبردنی نه‌وت له‌سه‌ر بۆییەكانی كۆمپانیای نه‌وتی باكور ئاشكراكردووه‌، به‌ڵام تاوه‌كو ئێستا هیچ كه‌س و گروپێك له‌سه‌ر ئه‌و هه‌وڵانه‌ ده‌ستگیرنه‌كراون.

كوردیو...هه‌ولێر

سەرۆكی پەڕلەمانی عیراق لە هەولێر لەگەڵ سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان كۆبووەوە و دەربارەی دۆخی عیراق و پێكهێنانی حكومەتی نوێ‌ لەسەر 6 خاڵ ڕێككەوتن.

بەپێی ڕاگەیەنراوی هاوبەشی بارزانی و حەلبوسی، ئەمڕۆ یەك شەممە 16ـی 2ـی 2020 لە سەڵاحەدین، مەسعود بارزانی پێشوازی لە محەمەد حەلبوسی، سەرۆكی هاوپەیمانی هێزە عیراقییەكان و سەرۆكی پەڕلەمانی عیراق كرد و لە كۆبوونەوەكەدا گفتوگۆ دەربارەی ڕەهەندەكانی ڕەوشی ئێستای عیراق و ناوچەكە و پێكهێنانی حكوومەتی نوێی عیراق كرا.

ئاشكراشی كرد، لەبەر ڕۆشنایی كۆبوونەوەكەش، هەردوولا لەسەر ئەم خاڵانەی خوارەوە ڕێككەوتن :

1- كاركردن لەگەڵ هەموو هێزە سیاسییەكان لەپێناو دەربازبوون لەو تەنگژەیەی ئێستا و بەشداریكردن‌ لە گێڕانەوەی سەقامگیری بۆ بەغدا و پارێزگاكانی دیكەی خوارووی عێڕاق.

2- پێویستە حكوومەتی داهاتووی عێراق نوێنەرایەتی هەموو پێكهاتەكانی عێراق بكات و، لە سەر بنەمای شەراكەتی نیشتمانیی بێت .

3- دەبێ بەرنامەی حكوومەت بە ڕوونی ئاماژە بە ئامادەكاریی بكات بۆ‌ ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پێشوەخته بەزووترین كات، وەك جێبەبەجێكردنی خواستی خۆپیشاندەران و، ئەم بابەتە دەبێ ببێتە كاری لە پێشینەی حكوومەتی داهاتوو .

4- پێویستە بەرنامەی حكوومەتی داهاتوو پلانێكی ڕوون و ئاشكرا لەخۆ بگرێ بۆ گێڕانەوەی شكۆ بۆ دامودەزگەكانی دەوڵەت و پاراستنی ئاشتیی كۆمەڵایەتی و، كۆتاییهێنان بە دەستوەردانی دەرەكی و، هێشتنەوەی چەك تەنها بەدەست دەوڵەتەوە و، نەهێشتنی دیاردەی چەكدارە نافەرمییەكان.

5- بەردەوامیی كاری هاوبەش لەگەڵ هێزەكانی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی لە پێناو یارمەتیدانی عێراق لە ڕووبەڕووبوونەوەی هەڕەشەكانی تیرۆر و زاڵبوون بەسەر پاشماوەی تیرۆریستانی داعشدا .

6- كاركردن لە پێناو بەردەوامبوونی پەیوەندیی دوولایەنە ئەویش لەپێناو هەماهەنگكردنی‌ هەڵوێستەكانی هەردوولا و هاوبەشەكانی تر.

  د.هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌كر پارێزگاری سلێمانی پرسه‌نامه‌یه‌ك ئاراسته‌ی بنه‌ماڵه‌ی خوالێخۆشبێت (جمیل محه‌مه‌د) ده‌كات ،كه‌به‌ره‌به‌یانی رۆژی شه‌ممه‌ له‌كاتی چونی بۆ نوێژی به‌یانی له‌لایه‌ن گه‌نجێكه‌وه‌ به‌چه‌قۆ هێرشی ده‌كرێته‌ سه‌ر و ئه‌مڕۆ به‌هۆی سه‌ختی برینه‌كه‌یه‌وه‌ گیانی له‌ده‌ستدا.

ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌قی پرسه‌نامه‌كه‌یه‌تی:-

بەناوی خودای بەخشندەی میهرەبان
بە ناوی پارێزگای سلێمانییەوە؛ پرسەو ماتەمینیی و پەژارەی خۆمان بۆ مەرگی مەردانەی بەڕێز جەمیل محەمەد ساڵح دەردەبڕین، داوا خوازین خودای گەورە ئارامیی بە خێزان و خزم و خۆشەویستان و هەموومان ببەخشێت، جێگای ئازیزمان بەهەشتی نەبڕاوەی خودای گەورە بێت.
دەخوازین ئەم تاوانە کۆتایی هەر تاوانکارییەک بێت، یاسا مانا بۆ دادپەروەریی بگەڕێنێتەوەو سنور بۆ ستەم و تاوانکاریی دابنێت.

 

دوێنێ لەشاری هەولێر و لە یەكێك لە مزگەوتەكان پێش نوێژی بەیانی (جەمیل محمد) بەرچەقۆ دەدرێت و بەسەختی بریندار دەكرێت ، ئەمرۆش بەهۆی سەختیبرینەكەیەوە له‌ نه‌خۆشخانه‌ی فریاكه‌وتنی رۆژئاوای شاری هه‌ولێرگیانی له‌ستدا.

راپۆرتێكی وەزارەتی پلاندانانی عێراق لەبارەی رێژەی هەژارییەوە بڵاوكرایەوە.

عەبدولزەهرە هەنداوی، وتەبێژی وەزارەتی پلاندانانی عێراق، لە راگەیەنراوێكیدا بڵاویكردووەتەوە: لەكۆتایی ساڵی 2018دا روپێویەكی ئەنجامداوە و تیایدا ئەوە دەركەوتووە كە رێژەی هەژاری كە لەساڵی 2014دا گەیشتبوە 22.5% و لە ساڵی 2018دا بۆ 20% دابەزیوە.

وتەبێژەكەی وەزارەت، بەم شێوەیە ئاماری شارەكانی عێراق و هەرێمی كوردستانی بڵاوكردووەتەوە:

ئاماری هەژاری پارێزگاكانی هەرێم لەسەر ئاستی هەرێمی كوردستان بەم شێوەیە بووە:

سلێمانی 4.5%

هەولێر 6.7%

دهۆك 8.5%

لە پارێزگاكانی عێراقیش، رێژەی هەژاری بەم شێوەیەیە:

موسەنا 52%

نەینەوا 37.7%

دیوانیە 48%

میسان 45%

زیقار 44%

دیالە 22.5%

واست 19%

سەڵاحەدین 18%

ئەنبار 17%

بەسرە 16%

نەجەف 12.5%

كەربەلا 12%

بابل 11%

بەغدا 10%

كەركوك 7.6%

پەڕەى 1 لەکۆى 5807 پەڕەدا