لەهەرێمی كوردستاندا لەلایەن ژمارەیەك لە بازرگانان و فرۆشیارانەوە فێڵی بازرگانی بەردەوامە و لە ئێستاشدا بەهۆی دەستكاری كردنی بەروارەكەیەوە لیژنە هاوبەشەكان دەست بەسەر جۆرە شیرنییەكدا دەگرن و داواش لەهاوڵاتیان دەكەن ئەوجۆرە‌ شیرینیە نەكڕن.


لیژنەی كۆگاكانی سەربەلیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامیەتی سلێمانی دەستی بەسەر جۆرە شیرینیەك (نوقڵ)دا گرتووە كە‌ناوی كاندی-یە و لەوڵاتی توركیاوە هاوردەكراوە،‌‌ خاوەنەكەی دەستكاری بەروارەكەی كردووە و ماوەی بەسەرچوونەكەی بە لەزگە درێژكردۆتەوە‌.


ئاماژەی بەوەشكرد: دەستكاری كردنی بەرواری كاڵاوشمەكەكان لەلایەنە دوكاندار و بازرگانەكانەوە بە فێڵی بازرگانی (غش تجاری) ئەژمار دەكرێت و یاسا سزای بۆ دیاریكردووە.


لیژنەی كۆگاكان داوا لەهاوڵاتیانی شاری سلێمانی دەكات ئەم جۆرە شیرینە نەكڕن و لەكاتی هەبونی ئەم جۆرە شیرینه لەدوكان و بازاڕەكاندا لەڕێی ژمارە تەلەفۆنی (07708677777) لیژنە هاوبەشەكانی لێ ئاگادار بكەنەوە.


لە ڕاگەیەندراوەكەدا ئەوەش هاتووە: بەبڕیاری قائیمقامی سلێمانی ئەو بڕە شیرینیەی دەستی بەسەردا گیراوە لەناودەبرێت و بەپێی جۆری سەرپێچیەكەش خاوەنی كۆگاگە‌ روبەروی رێكاری یاسایی دەكرێتەوە.

 

 

 

س ب

 

 

توێژینەوەیەكی ئەمریكی نوێ هۆشداری دەدات و ئاماژە بەوە دەكات قەڵەوی پرۆگرامی خانەكانی كۆئەندامی بەرگری دووبارە دەكاتەوە بۆ یارمەتیدان و دروستبوونی گرێ شێرپەنجەییەكانی مەمك.

لەتوێژینەوەیەكی نوێی توێژەرەوانی سەنتەری توێژینەوەی شێرپەنجە لە زانكۆی شیكاگۆی ئەمریكا كە دەرەنجامەكەی لەوەرزنامەی (Journal of Experimental Medicine) زانستیدا بڵاوكردۆتەوە، ئاماژەیان بەوەداوە كێشی زیادە‌و قەڵەوی پرۆگرامی خانەی خرۆكە سپییە بەرگریكارەكانی خوێن دووبارە دەكاتەوەو دەیانگۆرێت بۆ خانەگەلی هەوكردن، لەبری ئەوەی هێرش بەرن بۆ گرێیەكان یارمەتی بڵاوبوونەوەی ئەو گرێ شێرپەنجەیانە دەدەن.

توێژەرەوەكان ئاماژەیان بەوەداوە گرێیەكانی مەمك هەمیشە لە شانە چەورییەكاندا دروست دەبن، بەهۆی ئەوەشەوە شێرپەنجەی مەمك دروست دەبێت كە باوترین جۆرەكانی شێرپەنجەیە لە ژنانداو ساڵانە بە هۆی ئەو نەخۆشییە بە سەدان خانم لە سەرانسەری جیهاندا دەبنە قوربانی، بەتایبەت ئەگەر ئەو شێرپەنجەیە لە قۆناغە مەترسیدارەكاندا بێت، چونكە چارەسەركردنی ئەستەم دەبێت.

توێژەرەوەكان چەندین جۆری پشكنینیان بۆ ئەو خانمانە ئەنجامداوە كە وەك خۆبەخش بەشداربوون لەو توێژینەوەیەدا، تێیدا توێژەرەوەكان چاودێری ئاستی بڵاوبوونەوەی خانە شێرپەنجەییەكانیان كردووەو لەو ڕۆڵەشیان كۆڵیوەتەوە كە كۆئەندامی بەرگری دەیگێڕێت، هەروەها خاڵی سەرەكیشیان لە پێشچاوگرتووە كە بریتی بووە لە ئاستی قەڵەوی ئەو ژنانە.

جارێكی تر ئەو توێژەرەوانە ئاماژەیان بەوە داوەتەوە كە قەڵەوی پرۆگرامی خانەكانی خرۆكەی سپی دووبارە دەكاتەوە كە ئەركی سەرەكیان بەرگرییكردنی ئەو نەخۆشییانەیە كە هێرش بۆ لەش دەهێننن وەك بەكتریاو ڤایرۆسەكان و خانە شێرپەنجەییەكان، بەڵام ئەو دووبارەكردنەوەی پرۆگرامە وا دەكات خانەكانی كۆئەندامی بەرگری بگۆردرێت بۆ خانەی هەوكردن و لە بری هێرشبردن بۆ خانە شێرپەنجەییەكانی مەمك یارمەتی زیاتر بڵاوبوونەوەیان بدات.

لەمبارەیەوە (لیف بیكەر) ی سەرپەرشتیاری توێژینەوەكە دەڵێت، دەكرێت شێرپەنجەی مەمك ببێت بە كارەساتی گەورە ئەگەر تووشبوەكە خانمێكی قەڵەو بێت.

وتیشی: زیادبوونی كێش یارمەتی بڵاوبوونەوەی گرێیەكانی ناو مەمك دەدات، ئەویش بە هۆی هەوكردنی درێژخایەنەوە، دەشكرێت ڕێگە لەو دۆخە بگیرێت بە بەكارهێنانی دژە هەوكردن و دابەزاندنی كێش.

بەپێی ئاژانسی نێودەوڵەتی توێژینەوەكانی شێرپەنجەی سەربە ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی ناسراو بە (WHO)، شێرپەنجەی مەمك لەنەخۆشییە باوەكانی ژنانە لە سەرتاسەری جیهاندا بە شێوەیەكی گشتی و ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەراست بە شێوەیەكی تایبەتی، بە جۆرێك هەموو ساڵێك یەك ملیۆن و (400) هەزار حاڵەتی نوێ تۆمار دەكرێت و ساڵانەش (450) هەزار ژن لە هەموو جیهاندا بە هۆی ئەو نەخۆشییەوە گیان لەدەستدەدەن.

 

كەشتی نووح

 

 

 

لەگەڵ بەرزبوونەوەی ئاستی لەهەوادا بە هۆی چاڵاكی مرۆڤەوە لەزیاتر بەكارهێنانی ووزە بۆتە هۆی بەرزبوونەوەی پلەكانی گەرما، كە ئەنجامەكەی توانەوەی بەستەڵۆكی جەمسەرەكانی زەویە كە هاوسەنگی ئاوهەوا دەگۆڕێ بەجۆرێ كە بەرزبوونەوەی ئاستی دەریاكان وە بوونی لافاو وە وشكایی زیاترو زیاتر دەبێتە دیاردە لە شوێنە جیا جیاكانی جیهان.

گۆڕان لەئاوو هەوا كە دەبێتە هۆی گۆڕان لە سیستەمی ژینگەیی پەیوەندی راستەوخۆی هەیە لەسەر ژیانی زیندەوەران وە لەناوچوونی هەمەجۆری ژیانی وە كاریگەری دەبێ‌ لەسەر تەندروستی كۆمەڵ، چونكە لەناوچوونی ژینگەی هەمە جۆری واتە لەناوچوونی چەندەها جۆری رووەك و زیندەوەرانە كە ئەمەش زیان و كارەساتی لێ دەكەوێتەوە لەسەر هەموو ئاستێ، بەرزبوونەوەی ئاستی دەریاكان وە بوونی لافاو بەهۆی گۆڕانی ئاوو هەواوە چەندەها شاری گەورەو بچووك لە شوێنی جیا جیای جیهان لە ژێر هەڕەشەی بە ژێر ئاو كەوتنن، بەهەمان جۆر، دیاردەی بێ بارانی و ووشكایی لەزۆر شوێنی جیهان بوونەتە هەڕەشەی جددی وە راستی لەسەر مانەوەی خەڵك لە شوێنی مێژوویی خۆیان وە ناچار بە كۆچكردن دەبن، چونكە نەوەك هەرناتوانن بەردەوامی بە ژیانی ئابووری بدەن لە ڕێگەی بەرهەم هێنانی بەروبوومە كشتوكاڵیەكان و بەخێوكردنی ئاژەڵداریەوە، بەڵكوو هەتا ناتوانن ئاوی پێویست فەراهەم بكەن بۆ خواردنە وە بۆیە ناچاردەبن كۆچ بكەن بۆ شوێن و ناوچەیەكی تر لەناو خۆی وڵات یا هە تا كۆچ بكەن بۆ دەرەوەی سنووری نیشتیمانیان، وەك ئێستا رۆژانە لەهەواڵەكانەوە دەبیستین، كە چۆن خەڵك بەناو دەریاو بیابانەكاندا لە حاڵی كۆچ دان.

دروست بوونی كۆچی بە كۆمەڵ لەهەر شوێنێ بۆ شوێنێكی تر لەناو هەر وڵاتێ یا لە وڵات و كیشوەرێكەوە بۆ وڵات و كیشوەرێكی تر نا ئارامی سیاسی، كۆمەڵایەتی وە كێشەی ئابووری وە دیموگرافی لێ دەكەوێتەوە كە هەموو ئەمانە لەئەنجامدا دەشێ ببنە هەڕەشە بۆ سەر ئاشتی.

لەم شوێنانەی كە بە هەرهۆیەك بێ گرفتاری هەژاری و خراپی سیستەمی بەڕێوە بردنیان هەیە وەك وڵاتانی جیهانی سێ، گۆڕانكارییەكانی ئاووهەوا زیاترو زیاتر كاریگەری نەرێنیان دەبێ لەسەر هەموو كایەكانی ژیان بەتایبەت لەسەر ئاسایشی خۆراك.

لەبەرئەوە بۆ ئەوەی پارێزگاری لەبەرهەم هێنانی كشتوكاڵ وە ئەمجار ئاسایشی خۆراك بكرێ وەك مەرجی سە رەكی بۆ بەردەوامی ژیان پێویستە هەموولایەنە پەیوەندیدارەكان لە باڵاترین ئاستا بە هاوبەشی نەخشەی كاردابنرێ بۆ ماوەی كورت وە درێژخایەن لە بواری:

1. سیاسەتی ئاو: واتە بەكارهێنان، هەڵگرتن وە بەڕێوەبردنی ئاوهەم لەسەر ئاستی نیشتیمانی وەهەم لەسەر ئاستی هەر ناوچە یەك بە لەبەرچاو گرتنی ڕەهەندی ژینگەیی، ئابووری وە تەندروستی كۆمەڵ، وەهەروەها بەكارهێنانی سیستەمی ئاودێری مۆدێرن تا ڕێگری بكرێ هە تا لەكەمترین بە فیڕۆدانی ئاو.

2. بەردەوامی لەبەرهەم هێنانی بەروبوومی كشتوكاڵی لەسەر ئاستی نیشتیمانی: لەگەڵ گۆڕانی ئاووهەوا وە ئەم گۆڕانكاریانەی لەگەڵیا روودەدەن وەك دیاردەی روودانی لافاو وە وشكایی، گۆڕانكاری لەسەر ژینگە، كات وە وەرزی رواندن، گەشە، درەو وەهەڵگرتنی بەروبوومە كشتووكاڵیەكان روودەدات لەبەر ئەوە پێویستە.

* جێگرەوە ئامادە بكرێ بۆ ئەم بەروبومانەی كە بەهۆی گۆڕانی ئاوو هەواوە وە گۆڕان لە ژینگەی گەشەییدا ڕوودەدات و ناتوانرێ بەرهەم بێن ئەمەش لە ڕێگەی ناساندنی جۆری تازەی بەروبوومی كێڵگەیی یا جۆری تازە لەهەمان ڕووەكێكە توانایی بە رگری هەل و مەرجی ژینگەی تازە بكات.

* ئاڕاستەكردنی سیاسەت، توێژینەوە وەبەرێوەبردن لەبەرهەم هێنانی كشتوكاڵ بە ئاڕاستەی پێویستی و گونجان لەگەڵ ژینگەی ئاووهەوا.

لەگەڵ زیاتر گۆڕانكارییەكان لەئاوو هەوادا دەشێ نەتوانرێ بەردەوام وەك هەمیشە تەنها لە شوێنێكی دیاری كراوا بەروبومێكی دیاریكراو بەرهەم بێ، بۆیە دەشێ كە لە داهاتوودا بەرهەم هێنانی كشتوكاڵ لەسەر بنەمای مۆبایل بێ كە هەڵبەتە بۆ ئەم حاڵەش دیسان سیاسەت، ڕوانگە، ئامراز، كەرەسەوە بەرێوەبەرایەتی تازە پێویستە.

 

كەشتی نووح


وەزارەتی دارایی بەردەوامە لە دابەشکردنی موچەی مانگی شوباتی فەرمانبەرانی هەرێم و ئەمڕۆ و سبەینێش موچەی ئەم شوێنانەی لایخوارەوە دابەشدەکرێت.

بەپێی ئەو خشتەیەی کە وەزارەتی دارایی و ئابوری بڵاویکردوەرەوە، ئەمڕۆ سێشەممە 21-5-2019 موچەی خانەنشینی پێشمەرگە دابەش دەکرێت.

هاوکات رۆژی چوارشەممە و پێنجشەممەش موچەی خانەنشینی شارستانی دابەش دەکرێت، بەمەش کۆتایی دێت بە دابەشکردنی موچەی مانگی شوباتی فەرمانبەرانی هەرێم.

 

بە مەبەستی دابەشکردنی مووچەی پێش جەژن، وەزارەتی دارایی و ئابووریی حکومەتی هەرێمی کوردستان داوای لیستی مووچەی لە وەزارەتەکان کردووە.

سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دارایی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە کوردیوی راگەیاند، دوێنێ دووشەممە 20-5-2019 داوای لیستی مووچەی وەزارەتەکانیان کردووە، بەهۆی ئەوەی ئەگەری هەیە حکومەتی عێراق زووتر لە وادەی دیاریکرا مووچەی فەرمانبەران بنێرێت.

ئەو سەرچاوەیەی وەزارەتی دارایی وتی "ئێمە وردبینی لیستی مووچەی وەزارەتەکان دەکەین و لیست ئامادەدەکەین، ئەگەر حکومەتی عێراق پێش جەژن مووچە بۆ هەرێمی کوردستان بنێرێ، پێش جەژن مووچە دابەشدەکرێت".

بەپێی یاسای بودجەی عێراق دەبێت بەغدا مانگانە 520 ملیار دینار بۆ مووچەی پێشمەرگە و فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان بنێرێ، ئەو بڕەپاری دەمێنێتەوە وەزارەتی سامانە سرووشتییەکان دابینیدەکات، لە حاڵەتی ئاسایدا وەزارەتی دارایی حکومەتی هەرێمی کوردستان مانگانە لە 5مانگ دەست بە دابەشکردنی مووچە دەکات و لە 23ی مانگ کۆتایی پێدەهێنێت.

 

عابد مزووری بەڕێوەبەری گشتی بانکی ناوەندی عێراق ڕایگەیاندوە: "ئەگەر بەغدا پێش جەژن موچەیەکی دیکەی فەرمانبەران دابەش بکا ئەوا پارەش بۆ هەرێمی کوردستان دەنێرێ بەڵام تاوەکو ئێستا ئەمە یەکلا نەبووەتەوە".

 

ڕۆژنامەی (باس) بڵاوی كردۆتەوە ناوى 2هەزار و 526 کەس کە لە سێ یەکەمەکەى زانکۆ و پەیمانگاکانى کوردستانن، لە ئەنجومەنى وەزیرانە و چاوەڕوانى دەرکردنى فەرمانێک دەكرێت بۆ دامەزراندنیان.
بەپێى زانیاریەکان بڕیاروایە لە کابینەى تازەى حکوومەت ئەو پرسە چارەسەر بکرێت و فەرمانى دامەزراندن بۆئەو کەسانە دەربکرێت.

 

بۆ ساڵی‮ ‬2015-2016 سێ‮ ‬یەکەمەکانی‮ ‬زانکۆ و پەیمانگا حکوومیەکانی‮ ‬هەرێمی‮ ‬کوردستان ژمارەیان هەزار و 369 کەسە، بۆ ساڵی‮ ‬2016-2017 بەهەمان شێوە هەزار و 157 ‮ ‬یەکەم هەیە و دانەمەزراون.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
بەپێى زانیاریەکان لە 15ى 4ى 2019 لە ئەنجومەنى وەزیران بە نوێنەرى یەکەمەکان راگەیاندراوە لە پاش دەست بەکاربوونى کابینەى تازە فەرمانى دامەزراندنەکەیان دەردەکرێت.
لە ماوەى چەند ساڵى رابردوودا یەکەمەکان 25 جار خۆپیشاندانیان لەبەردەم ئەنجومەنى وەزیران و وەزارەتى خوێندنى باڵا ئەنجامداوە.
‬عەباس ئەکرەم وتەبێژى وەزارەتى خوێندنى باڵا بەو ڕۆژنامەی راگەیاندوە بەنوسراوی فەرمى ‮ وردەکارى ناوى یەکەمەکان دراوەتە ئەنجومەنى ‮‬وەزیران.‬‬‬‬‬‬‬‬
ئەو گوتیشى: "بەهۆى ئەوەى ماوەى چەند ساڵێکە دامەزراندنى (معید)ەکان راگیراوە و، (معید)ەکانى پێشتریش کە دامەزرابون لە ئێستادا زۆربەیان لە خوێندنى باڵا ماستەر وەرگیراون بۆیە کۆلێژ و پەیمانگەکان پێویستییەکى زۆریان بە دامەزراندنى ئەم (معید)انە هەیە، هەربۆیە وەزارەتەکەمان داواى دامەزراندنى سێ یەکەمەکانى کردووە".
لە کۆبوونەوەی 14ى 1ى 2019ى ئەنجومەنى وەزیران بڕیاردرا بوو سێ یەکەمەکان دابمەزرێندرێن، بەڵام تاوەکو ئێستا هیچ فەرمانێک دەرنەچووە.
نەزهەت سالح، راوێژکاری قوتابیان و خوێندنی باڵا لە سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیران رایگەیاند، ناوى سێ یەکەمى زانکۆ و پەیمانگاکان لە دیوانى سەرۆکایەتى ئەنجومەنى وەزیرانە، وتى: "بە دڵنیایى لە کابینەى داهاتووى حکوومەت ئەو بابەتە یەکلایى دەکرێتەوە و بەپێى پێویست دادەمەزرێندرێن".
روونى کردەوە مەرج نیە هەموو یەکەمەکان دابمەزرێندرێن، گوتى: "لە زۆرێک لە زانکۆ و پەیمانگاکان پیۆیستیان بە دامەزراندنى یەکەمەکانە، زۆر بەش لە زانکۆکان پێویستیانە و دەبێت خەڵکیان بۆ دابمەزرێندرێت، بەڵام مەرج نیە هەر سێ یەکەمەکە دابمەزرێندرێن چونکە بارگرانى دەبێت بۆ حکوومەت".
جەختى کردەوە سەرەتا هەرسێ یەکەمەکە دادەمەزرێندران، بەڵام دواتر کرایە یەک یەکەم ، گوتیشى:" پێشووتر وا بوو یەکەمان دادەمەزرێندران، دووەم و سێیەم بەپێى پێویستى شوێنەکان بۆیان دەکرا،بۆیە چاوەڕوان کابینەى تازە دەکرێت تاوەکوە بزاندرێت ئەو بڕیارى چى دەدات.

 

رۆژنامەیەكی ئەڵمانی بڵاوی كردەوە ، یانەی ئینتەرمیلان دەیەوێت دوو ئەستێرەی یانەی بایرن میونخی ئەڵمانی بباتە ریزەكانی".

رۆژنامەی بێڵدی ئەڵمانی روونی كردەوە : " یانەی ئینتەرمیلان دەیەوێت هەردوو یاریزان جیرۆم بواتینگ و ئاریان رۆبن بباتە یاریگای جیۆزێپی میاتزا".

سەرچاوەكە دەڵێت : " یانەی ئینتەرمیلان ئامادەیە بە (20) ملیۆن یۆرۆ بواتینگ بباتە ریزەكانی ، ئاریان رۆبنیش بەشێوەی خۆرایی بگوازێتەوە ئیتاڵیا ، چونكە ئەم یاریزانە بۆندەكەی كۆتایی پێهات و ئێستا بێ یانەیە".

 

 

سەرۆكی ئەمریكا وێڕای ئاماژەدان بەوەی ئەو هەواڵانەی باس لەوە دەكەن وڵاتەكەی هەوڵی دانوستان لەگەڵ ئێراندا دەدات دوورن لە راستییەوە، راشیگەیاند: ئێران كەی ئامادەبێت ئەو كاتە پەیوەندییمان پێوەدەكات، تا ئەو كاتەش ئابوورییەكەیان بەردەوام دەبێت لە هەرەسهێنان.

(دۆناڵد ترامپ) سەرۆكی ئەمریكا لەبارەی گرژییەكانی نێوان ئێران و وڵاتەكەی، پەیامێكی نوێی لە تویتەرەوە بڵاوكردەوە.

ترامپ ئەو هەواڵانەی رەتكردەوە، كە باس لەوە دەكەن ئەمریكا لەپێناو دانووستانەكاندا هەوڵی گەیشتن بە ئێران دەدات و راشیگەیاند: میدیای ساختەی هەواڵ، بێ ئەوەی هیچ پەیوەندییەكی هەبێت، هەواڵێكی هەڵەی لە شێوەی ئەوەی كە ئەمریكا هەوڵی هێنانە كایەی دانووستان لەگەڵ ئێراندا دەدات، بڵاوكردۆتەوە، ئەمە هەواڵێكی درۆیە، ئێران كەی ئامادەبێت ئەو كاتە پەیوەندی بە ئێمەوە دەكات، ئەمە دۆخێكی مایەی دڵتەنگییە بۆ گەلانی ئێران.

لەلایەكی دیكەوە سیناتۆری ناسراوی كۆماریخوازەكان، (لیندسی گراهام) بڵاویكردۆتەوە كە زانیاری لەبارەی ئێرانەوە لە راوێژكاری ئاسایشی نیشتمانی كۆشكی سپی، (جۆن بۆڵتۆن) وەرگرتووە.

لیندسی گراهام لەدوای وەرگرتنی زانیاری لە جۆن بۆڵتۆن لە پەیامێكدا كە بڵاویكردۆتەوە، رایگەیاندووە: لەماوەی چەند هەفتەی رابردوودا ئێران بە ئاشكرا هێرشی بۆ سەر بۆری نەوت و كەشتی وڵاتانی دیكەی ناوچەكە ئەنجامداو هەڕەشەی بۆ سەر بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا لە عێراق درووستكرد، ئەگەر بێت و هەڕەشەكانی ئێران بۆ سەر كارمەندو بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا ببێتە واقع، ئەوا پێویستە وەڵامێكی جددی سەربازی بدەینەوە.

 

كیكی سیتینی راهێنەری پێشووی یانەی ریال بیتیس لەبارەی وەرگرتنی پۆستی مەشقدانەوەی بەرشلۆنە روونكردنەوە دەدات".

سیتین كە بەخواستی خۆی ریزەكانی ریال بیتیسی جێهێشت ، بۆ رادیۆی ماركا وتی : " بەرشلۆنە بەراستی راهێنەرێكی زۆر نایابی هەیە ، دووجار لەسەر یەكتر بووە پاڵەوانی لیگا".

وتیشی : " بەرشلۆنە لەگەڵ ڤالڤێردی ئاستێكی نایاب پێشكەش دەكات ، یاری جوان نمایش دەكەن ، بەڵام وێرای ئەوەش ئەگەر رۆژێك لە رۆژان ئەم هەلەم بۆ برەخسێت ، ئەوە خۆشحاڵ دەبم پۆستی راهێنەرایەتی بەرشلۆنە وەربگرم".

پەڕەى 1 لەکۆى 5184 پەڕەدا