چینی ئۆزۆن لەسەر ئەو هەسارەیە دۆزرایەوە

11/12/2018 - 10:33 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/هەمەڕەنگ

 

 

دوای حەوت ساڵ لە دۆزینەوەی چینی ئۆزۆن لە بەرگە هەوای هەسارەی زوهرە، نهێنی زیاتر لەبارەی ئەو ئۆزۆنەوە خرایە ڕوو.

(ئیمانوێل مارك) سەرۆكی تیمی توێژەرەوە لە تاقیگەی (كاتمۆس) وتارێكی زانستی لەگۆڤاری (ئای كارۆس) دا بڵاوكردۆتەوە‌و تێیدا ووردەكاری ئەو دۆزینەوەیەی بڵاوكردۆتەوەو تێیدا باس لەوە دەكات كە زانایانی گەردونناسی بە هۆی ئامێری ئاوێزەیی كە بە تیشكی سەروو بنەوشەیی كاردەكات و لەسەر دۆزەرەوەی (ڤینۆس ئێكس پرێس) جێگیر كراوە، چینی ئۆزۆنی سەر زوهرەیان بۆ دەركەوتووە.

ئەو دۆزەرەوەیە لەساڵی (2015) داو دوای بەجێهێنانی ئەركەكەی لە بەرگە هەوای هەسارەی زوهرەدا سوتا، بەڵام ئەو زانیاریانەی كە لە ماوەی كاركردنیدا ڕەوانەی دەكردن هێشتا بەردەوام توێژینەوەیان لەسەر دەكرێت.

پێشترو لەساڵی (2011) دا چینی ئۆزۆنی بەرگە هەوای زوهرە ئاشكرا كرا، لەو كاتەدا سەبارەت بەوە قسەدەكرا كە بڕێكی كەمی گاز ناو بەناو دەردەكەوێت و دیار نامێنێت، بەڵام بەپێی نوێترین زانیارییەكان ئەو چینی ئۆزۆنە جێگیرەو لەسەر ناوچە مام ناوەندو جەمسەرییەكانی هەسارەی زوهرەیەو لە چینی سەرەوەی هەورەكانەو لە بەرزایی (70) كیلۆمەترە لەسەر ڕووی زوهرەوەیە.

بەپێی شیكردنەوەی پسپۆڕان ئەو ئۆزۆنە وەك ئەوەی سەر زەوی سەرچاوەكەی ئۆكسجینی ئەتۆمییە كە بەهۆی كاریگەری تیشكی سەروو بنەوشەیییەوە لە دووكەرت بوونی گەردیلەكانی گازی دووەم ئۆكسیدی كاربۆن دروست دەبێت كە (96%) ی بەرگە هەوای زوهرە پێكدەهێنێت.

(جان لو بێرتۆ)لە تاقیگەو پەیمانگەی توێژینەوەی فەزایی سەر بە ئەكادیمیای زانستەكانی ڕووسیا وتی، دەزانین سوڕانەوەی گازی جەوی هەسارەكە هەوا لە ناوچەی كەمەرەیی زوهرەوە دەگوێزێتەوە بۆ جەمسەرەكانی، ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی لە سەرەتادا پەستان بەرز بێتەوەو گەردیلەكانی ئۆكسجین یەك بگرن بەمەش تەنۆلكەی (O2) دروست دەكات و دوایش ئۆزۆن یان (O3) دروست دەكات، لەبەر ئەوە ئۆزۆن وەك ئاماژەكەرێكی سووڕانەوەی بەرگە هەوای زوهرەو مەریخ كاردەكات.

دیسانەوە (ئیمانوێل مارك) سەرۆكی تیمە توێژەرەوەكەی تاقیگە دەڵێت، چڕیی ئەو ئۆزۆنەی كە لە بەرگە هەوای زوهرەدا ئاشكرا كراوە بە هەزاران جار كەمترە لە چڕی ئەو ئۆزۆنەی بەرگە هەوای زەوی، ئەمەش بەڵگەیە بۆ ئەوەی هەستیاری تیشكی سەروو بنەوشەیی زۆر بەرزە، بە شێوەیەك ڕێگە دەدات بە دۆزینەوەی ئۆزۆن لە هەسارە دەرەكییەكان.

لە هەمان كاتدا، بوونی ئۆزۆن مانای وا نییە كە بەرگە هەوای زەوی دەوڵەمەندە بە ئۆكسجین، چونكە دەركەوتووە هەمان ئەو گازە لە بەرگە هەوای مەریخیشدا هەیە.

زانایان هیوادارن كە بتوانن بگەنە زانینی ئەوەی لەگەڵ تێپەڕبوونی كاتدا چۆن چڕی ئۆزۆن لە بەرگە هەوای زوهرەدا دەگۆرێت، بە تایبەت چڕی ئەو گازە ئێستا پێنج هێندە چڕ ترە لەوەی كە پێشبینی كرا بوو.

كەشتی نووح

 

 

ئـ . كـ