دیموكراسی تونس تاقانەیە‌‌

15/09/2019 - 18:00 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/گشتی

ئه‌مڕۆ یه‌كشه‌ممه‌ 15-9-2019 جارێكی دیكه‌ هاووڵاتیانی تونس ده‌چنه‌ سه‌ر سندوقه‌كانی ده‌نگدان بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ سه‌رۆك كۆمارێكی نوێ هه‌ڵبژێرن.

جاران له‌ناو جیهانی عه‌ره‌بیدا كه‌ هه‌ڵبژاردن به‌ڕێوه‌ده‌چوو پێش ئه‌وه‌ی پرۆسه‌ی ده‌نگدان به‌ڕێوه‌بچێت، خه‌ڵك ده‌یانگوت كه‌ فڵان كاندید به‌ 99.% ده‌رده‌چێت، چونكه‌ سیستمه‌كه‌ تاك حزبی و تاك كاندید بوو. به‌ڵام ئێستا له‌هه‌ندێك وڵاتی عه‌ره‌بی دۆخه‌كه‌ گۆڕاوه‌ بۆ نموونه‌ وڵاتی تونس، ئه‌وه‌ سندوقه‌كانی ده‌نگدانه‌ ده‌ریده‌خات كێ براوه‌یه‌.

هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی ئه‌مڕۆی تونس سێهه‌مین هه‌ڵبژاردنی تونسه‌ له‌ ساڵی 2011 وه‌ و به‌ڕای چاودێرانی سیاسی تونس توانیویه‌تی به‌شێوه‌یه‌كی خێرا و سه‌ركه‌وتوانه‌ دیموكراسی له‌و وڵاته‌ پیاده‌ بكات و سه‌ركه‌وتنێكی بێ وێنه‌ له‌ باكووری ئه‌فریقا و جیهانی عه‌ره‌بی به‌ده‌ستبهێنێت و دیموكراسییه‌كه‌ی تاقانه‌ بێت.

تونس، سیستم كۆمارییه‌ و ئاماری دانیشتوانه‌كه‌ی 11 ملیۆن و 500 هه‌زار كه‌سه‌، ڕووبه‌ره‌كه‌ی 164 هه‌زار و 165 كیلۆمه‌تری چوارگۆشه‌. زمانی ڕه‌سمی عه‌ره‌بییه‌، به‌ڵام زمانی فه‌ڕه‌نسی باوه‌، زۆرینه‌ی دانیشتوانه‌كه‌ی موسڵمانه‌.

سه‌رۆك كۆماری ده‌سه‌ڵاتێكی كه‌می هه‌یه‌ و حكومه‌ت به‌ ده‌ستی سه‌رۆك وه‌زیرانه‌ و په‌رله‌مانیش پێگه‌ و جێگه‌ی تایبه‌ت به‌ خۆی هه‌یه‌. له‌ ڕابردوودا به‌هۆی ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌موو ده‌سه‌ڵاته‌كان له‌ده‌ستی سه‌رۆك كۆماردا بوو وڵات تاك حزبی بوو، به‌ڵام له‌ئێستادا فره‌ حزبییه‌.