ئەمڕۆ لە مێژودا

admin 23/01/2020 - 11:21 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/گشتی

23/1
1516 / كۆچى دوایى (شا ئه‌راگۆن فه‌ردیناندى پێنجه‌م) ى شاى (ئیسپانیا)، ناوبراو له‌ساڵى (1452) له‌دایك ببوو.
1517 / (سوڵتان سه‌لیمى یه‌كه‌م) ى عوسمانى هێزه‌كانى (تۆمان باى) له‌ناوچه‌ى (ریدانییه‌ى) میسر تێك شكاند.
1556 / گه‌وره‌ترین بوومه‌له‌رزه‌ له‌ (چین) ى دا كه‌زیاتر له‌ (830) هه‌زار كه‌س بوونه‌ قوربانى.
1650 / (پورتوگالییه‌كان) گه‌یشتنه‌ (میرنشینى عه‌مان).
1783 / له‌دایك بوونى ئه‌دیبى (فه‌ره‌نسى) (ستیندهال)، ناوبراو له‌ساڵى (1842) كۆچى دوایى كردووه‌.
1812 / بوومه‌له‌رزه‌یه‌ك به‌هێزى (7.6) پله‌ به‌ پێوه‌رى رِێخته‌ر له‌ (نیومه‌درید) ى وویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكایدا.
1832 / له‌دایك بوونى وێنه‌ كێشى (فه‌ره‌نسى) (ئێدوارد مانیه‌).
1845 / (ئه‌میر عبدالقادر جه‌زائیرى) خۆى دابه‌ده‌ست هێزه‌كانى (فه‌ره‌نسى).
1855 / بوومه‌له‌رزه‌ى (ولینگتۆن) له‌ (نیوزله‌ندا) ى دا به‌ هێزى (8) پله‌ به‌ پێوه‌رى رِێخته‌ر زیانێكى زۆرى لێكه‌وته‌وه‌.
1857 / له‌دایك بوونى زاناى فیزیاوى (كرواتى) (ئه‌ندریا مۆهۆر ڤیچیچ).
1909 / بوومه‌له‌رزه‌یه‌ك به‌ هێزى (7.3) پله‌ به‌ پێوه‌رى رِێخته‌ر له‌ (ئێران) داو نزیكه‌ى (6) هه‌زار قوربانى لێكه‌وته‌وه‌.
1919 / ده‌رچوونى رِۆژنامه‌ى (ئه‌لبه‌رق) له‌ شارى (به‌یروت).
1919 / له‌دایك بوونى (بۆرماو) سكرتێرى نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان (1961-1971)، له‌دواى (داگ هه‌مه‌ر شۆلد) كه‌ له‌ساڵى (1961) به‌رِووداوى فرِۆكه‌ كۆچى دوایى كرد.
1912 / ده‌رچوونى رِۆژنامه‌ى (المچحكات) له‌ شارى (به‌غدا).
1913 / كۆمه‌ڵێك ئه‌ندامى (ئیتیحادوته‌ره‌قى) ئاگریان له‌ (باب ئه‌لعالى) باره‌گاى سه‌ره‌ك وه‌زیرانى توركیا به‌رداو داوایان له‌ سوڵتانى (عوسمانى) (مه‌حه‌مه‌د رِه‌شاد) كرد كه‌ (مه‌حمود شه‌وكه‌ت پاشا) به‌سه‌ره‌ك وه‌زیران دابمه‌زرێنێت.
1920 / له‌میانه‌ى جه‌نگى جیهانى یه‌كه‌م ، (هۆڵه‌ندا) رِه‌تى كرده‌وه‌ كه‌ خۆ به‌ده‌ست (فلیهلم) دووه‌مى قه‌یسه‌رى رِووسیا.
1922 / هێزه‌كانى حكومه‌تى (ئێران) ى هێرشیان كرده‌ سه‌ر پێشمه‌رگه‌كانى (سمكۆى شكاك).
1932 / مۆركردنى رِێككه‌وتنامه‌یه‌ك له‌ نێوان ده‌سه‌لاَتدارێتى (ئێران و توركیا) به‌مه‌به‌ستى لێدانى (شۆرِشى ئارارات).
1943 / له‌میانه‌ى جه‌نگى جیهانى دووه‌م، هێزه‌كانى به‌ریتانیا گه‌یشتنه‌ (ته‌رابلوس) ى پایته‌ختى (لیبیا).
1947 / له‌دایك بوونى (مێگاواتى سۆكارنۆ پۆترى) پێنجه‌م سه‌رۆك كۆمارى (ئه‌ندۆنۆسیا).
1947 / كۆچى دوایى وێنه‌ كێشى (فه‌ره‌نسى) (بییر بۆنار).
1947 / برِیارى له‌سێداره‌دانى هه‌رسىَ سه‌ركرده‌ى قاره‌مانى (كۆمارى مه‌هاباد) ده‌رچوو.
1949 / رِاگه‌یاندنى كۆمارى (ئه‌ڵمانیاى یه‌كگرتوو).
1950 / كنێستى (ئیسرائیلى) برِیاریدا كه‌ (قودس) پایته‌ختى (ئیسرائیل) ه‌ .
1952 / كۆچى دوایى نووسه‌رى گه‌وره‌ى (میسر) ى (زه‌كى موباره‌ك).
1966 / بوومه‌له‌رزه‌یه‌ك به‌ هێزى (5.1) پله‌ به‌ پێوه‌رى رِێخته‌ر له‌ ناوچه‌ى (دۆلس) ى وویلایه‌تى (نیومه‌كسیكۆ) ى داو زه‌ره‌رو زیانێكى زۆرى لێكه‌وته‌وه‌.
1968 / هێزه‌ ده‌ریاییه‌كانى (كۆریا) هێرشیان كرده‌ سه‌ر كه‌شتی (بیوبلۆ) ى سیخورى ئه‌مریكاو ده‌ست به‌سه‌ریان كرد.
1973 / (ریتشارد نیكسۆن 1913-1994) ى سه‌رۆكى (ئه‌مریكا) رِاگرتنى جه‌نگى (ڤێتنام) ى رِاگه‌یاند.
1981 / بوومه‌له‌رزه‌یه‌ك له‌ناوچه‌ى (سیشوان) ى (چین) ى دا به‌ هێزى (6.8) پله‌ به‌ پێوه‌رى رِێخته‌رو نزیكه‌ى (150) هه‌زار قوربانى و (300) بریندارى لێكه‌وته‌وه‌.
1985 / ته‌له‌فزیۆنى (به‌ریتانى) هه‌ڵسا به‌گواستنه‌وه‌ى كۆبوونه‌وه‌كانى ئه‌نجوومه‌نى لۆرداتى به‌ریتانى.
1989 / كۆچى دوایى وێنه‌كێش و هونه‌رمه‌ندى (ئیسپانى) (سلڤادۆر دالى)، ناوبراو له‌ساڵى (1904) له‌دایك ببوو.
1993 / دامه‌زراندنى سوپاى یه‌كگرتووى كوردستان.
1997 / (بێلكلنتۆن) ى سه‌رۆكى وویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا هه‌ڵسا به‌دانانى (مادلین ئۆلبریت (1937)) وه‌ك وه‌زیرى ده‌ره‌وه‌ى ئه‌مریكا، له‌ جێگاى (لۆران كریستۆڤه‌ر (1925)، شایانى باسه‌ (ئۆلبرایت) ئه‌مریكیه‌كى به‌رِه‌گه‌ز جوله‌كه‌بوو.
1998 / (پاپا یۆحه‌نا پۆلسى دووه‌م) به‌تووندى ئیدانه‌ى ئابڵوقه‌ى ئه‌مریكاى كرد له‌سه‌ر (كوبا).
1999 / كۆچى دوایى هونه‌رمه‌ندى كورد (مه‌حه‌مه‌دى ماملىَ).
2007 / بۆ جارى سىَ یه‌م هێزه‌ به‌رهه‌ڵستكاره‌كانى (لوبنان) رِژانه‌ سه‌ر شه‌قامه‌كانى شارى (به‌یروت) و چه‌ندین ئۆتۆمبێلیان سوتاندو رِێگاكانیشیان داخست.
2007 / هێزه‌كانى (ئه‌سیوبیا) ده‌ستیان كرد به‌كشانه‌وه‌ له‌ خاكى (سۆماڵ) ى پاش ئه‌وه‌ى یارمه‌تى هێزه‌كانى (سۆماڵ) یاندا له‌دژى هێزى (به‌ره‌ى دادگا ئیسلامییه‌كان).
2007 / گرێدانى لوتكه‌ى (6) وولاَتى عه‌ره‌بى (جه‌زائیر، تونس، میسر، سودان، یه‌مه‌ن، لیبیا)،له‌ (ته‌رابلوس) ى پایته‌ختى (لیبیا) به‌مه‌به‌ستى هه‌ڵه‌سنگاندنى بارودۆخى (عێراق ، فه‌له‌ستین).