ترامپ بۆچی وەزیری دەرەوەی لادا؟

چوار شەممە, 14 ئازار 2018 15:32

 

كوردیو - ئیسحاق عەلائەدین

بەشێوەیەكی له‌ناكاو رۆژی سێ شەممە دۆناڵد ترامپی سەرۆكی ئەمریكا ریكس تێلەرسۆنی لە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا دورخستەوە و دەست بەجێ مایك بۆمبیۆ بەرپرسی ئاژانسی هەواڵگری ئەمریكی لە جێگەی دانا .

سەرۆكی ئەمریكا عادەتی وایە شتەكان زۆر دواناخات و دەست بەجێ كارەكانی تەواو دەكات بەتایبەتی زۆر ناچێتە ناو وردەكاری كارەكەوە و خێرا هەڵوێستی خۆی ڕادەگەیەنێت .

گرینگترینیشیان بریتی بو لە لادانی سەرۆكی دیبلۆماسیەتی ئەمریكی ، وە راستەوخۆ و بۆ یەكەم جار لە مێژوی ئەمریكادا ئافرەتێكی كرد بە بەرپرسی بەرێوەبەری ئاژانسی هەواڵگری ئەمریكی .

جیاوازیەكانی لەگەڵ تێلرسۆن

بەپێی ئاژانسی رووەیتەرز ترامپ وتویەتی من جیاوازیم گەڵێك زۆرە لەگەڵ تێلرسۆن بەتایبەتی لەسەر دۆسیەی رێككەوتنی نەوەوی لەگەڵ ئێران و كۆریای باكورر .

دۆسیەی ئێران

ترامپ لەكاتی وەرگرتنی پۆستی سەرۆكی ئەمریكا یەكەم لێدوانی بریتی بو لە هەڵوەشاندنەوەی رێككەوتنی دۆسیەی نەوەوی ئێران كە ساڵی 2005 لەگەڵ چەند وڵاتێك ئەنجام درابو ، كە لە ئەنجامی دەست هەڵگرتنی ئێران لە نەوەوی ئەوە ئەمریكاش دەست بەرداری هەڵگرتنی گەمارۆ ئابوریەكانی سەر ولاتی ئێران دەبێت .

بەڵام وەزیری دەرەوە تێلرسۆن بۆچونەكەی لەگەڵ ترامپی سەرۆك تەواو جیاواز بو ، بۆیە تێلرسۆن پێی وابو كە رێككەوتنەكەی نێوان ئێران و وڵاتان وەكو خۆی بمێنێتەوە لەگەڵ پێویستی رێزگرتنی تاران بۆ رێككەوتنەكە ، و هەروەها لەگەڵ مانەوەی هەندێك سزای ئابوی لەسەر وڵاتی ئێران .

كێشەی كەنداو
هەروەها كارێكی گرینگتر ئەوە بو كە كێشەی لە نێوان ترامپ و تێلرسۆندا دروست كردبو كێشەی كەنداو بو ، كە ماوەیەك پێش ئێستا و لە یۆنیۆی حوزەیرانی 2017دا ناوچەكەی بە تەواوی هەژاند ، لە هەمان كاتدا ترامپ بە هەڵوێستەكانی پاڵپشتی كەنداوی لە دژی قەتەر كرد ، تا لە لایەن وڵاتانی وەكو (سعودیە و ئیمارات و بەحرەین) گەمارۆی قەتەر بدرێت ، هەروەها لەسەر بارۆدۆخی میسریش ترامپ تەواو لەگەڵ تێلرسۆندا جیاواز بو ، ئەوە بو سەرۆكی ئەمریكا لە تویتێكدا نوسی و دواتر تویتەكەی كێشەیەكی گەورەی دروست كرد بەهۆی ئەوەی تێلرسۆن لە كێشەكەدا لایەنگری بۆ لایەنێك كردووە ، ئەوە بو وەزیری دەرەوەی ئەمریكا سەردانی قەتەری كرد و لەگەڵیدا واژۆی رێككەوتننامەی پەیوەست بە لەناوبردنی تیرۆری كرد ، وە دواتر چەند جارێك سەردانەكەی لە پێناوی كۆتایی هێنان بە كێشەكە بۆ كەنداو دوبارە كردەوە بەڵام تێلرسۆن سەركەوتو نەبو .

ڕوسیا

كێشەی ناكۆكی نێوان ڕوسیا و تێلرسۆن لە دەزگاكانی ڕاگەیاندنەوە ئاڵۆزی دروست كرد ، كە دورنەبو بو ببێتە هۆی لەكار لادانی سەرۆكی ئەمریكا ، وە سەرۆكی ئەمریكا بەردەوام پێی وابووە كە ڕوسیا مونافیسی ئەمریكایە ، بەتایبەتی لە ژێر سێبەری ئەو بەدواداچونەی ڕۆبەرت مولەر لەسەر متمانە نەبونی دەست تێوەردانی چاوەڕوان كراو بۆ مۆسكۆ لە هەڵبژاردنەكانی سەرۆكایەتی ئەمریكا هەیبو ، بەڵام وەزیری دەرەوەی ئەمریكا تێلرسۆن بەردەوام هێرشی ئەكردە سەر ڕوسیا ، دواجار پێش چەند ڕۆژێك لەسەر هەڵوێستی ڕوسیا دەربارەی سیخوڕی كردنی لەسەر ئەمریكا بو ، بۆ هەوڵی تیرۆر كردنی بەرپرسانی ئەمریكی .

كۆریای باكور

هەروەها دۆسیەی كۆریای باكور ، هەفتەی پێشو پێش ئەوەی ترامپ هەڵوێستی بگۆرێت لەسەر كیم جۆنك ئۆنی سەرۆكی كۆریای باكور ، جیاوازی زۆرلە نێوان ترامپ و تێلرسۆندا هەبو ، كە ترامپ هێرشی ئەكردە سەر كۆرریای باكور ، تێلرسۆنی وەزیری دەرەوەی ئەمریكا دەیگوت لە ڕێگەی دیبلۆمایەوە هەوڵەكانی خۆم بەكار دێنم لەگەڵ بێۆنگ یانگ پێویستی بە گرتنەبەری رێكاری تر ناكات ، كەچی ترامپ هەڕەشەی گەشەسەندنی سەربازی كۆریای باكوری لە نیمچە دورگەی كۆریای باكوری بە مەترسی دەزانی .

دیبلۆماسیەتی ئەمریكی لەسەر ئارەزوی ترامپە

لە دوای لادانی تێلرسۆنی وەزیری دەرەوەی ئەمریكا و دامەزراندنی مایك بومبیۆی وەزیری تازە كە پێشتر لە بەرێوەبەرایەتی هەواڵگری ئەمریكی بو ، ترامپ وتی بۆمبیۆ بەردەوام لەسەر هەمان شەپۆلە ، ئاماژەی كرد بە ئاوێتەبونی لەگەڵ خۆیدا چونكە ئەویش یەكێكە لە ئەندامە چالاكەكانی حزبی كۆماری كە ترامپ تیایدا ئەندامە ، و ئەویش ناسراوە بە هەڵوێستی بێلایەنی لەسەر دۆسیەی ئێران و كۆریای باكور .

وەزیری تازەی دەرەوەی ئەمریكا پێشتر ڕایگەیاند بو: "كە ئێران گەورەترین یارمەتیدەری تیرۆرە لە ئاستی هەمو جیهاندا" .

وە لەسەر هەڵوێستی كۆریای باكور وەزیری تازەی دەرەوەی ئەمریكا پێی وایە پێویست ناكات لە كاتی چاوپێكەوتنی دۆناڵد ترامپ و كیم جۆنگ ئۆن ، واشنتۆن ملكەچ بكات بۆ كۆریای باكور ، ، وە كۆریای باوكور پێویستە دەربارەی داماڵینی چەكی نەوەوی و كۆكوژ بەردەوام لە گڤتوگۆ دابێت .

لادانی تێلرسۆن لە لایەن ترامپەوە هۆكاری زۆر بو لە هاوهەڵوێست نەبون و ئاوێتەنەبونی ترامپ و تێلرسۆن بەیەكەوە لەسەر زۆرێك لە چارەسەر كردنی كێشەكانی جیهان ، بۆیە چاودێران پێیان وابو لادانی تێلرسۆن لە لایەن ترامپەوە شتێكی چاوەڕوان كرا و نزیك بو ، هەر وەكو بینیمان بە كرداری لە ڕۆژی سێ شەممەی رابردو تێلرسۆنی لە وەزارەتی دەرەوە لادا و دوری خستەوە .

م-ع-كانی