جیاوازی نێوان گرێی پیس و خاوێن بزانن

22/07/2019 - 14:20 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/تەندروستی

 

 

تا ئێستا هۆكاری تووشبوون بە شێرپەنجەو چارەسەری تەواوی نەدۆزراوەتەوە، ئەو نەخۆشیەی كە زۆر هۆكاری هەیەو چارەسەری نییە، بۆیە لەپاڵ نەخۆشی ئایدز بوونەتە دوانەیەكی ترسناك و ساڵانە سەدان هەزار كەس لە جیهان دەكوژن، كاتێك بوونی گرێیەك لە لەشی مرۆڤدا دەدۆزرێتەوە یەكەم هەنگاو كە پزیشك ئەنجامی دەدات ئاشكراكردنی جۆری گرێیەكەیە ئاخۆ ئاسایی و بێزیانە یان شێرپەنجەیی و مەترسیدارە، چونكە ئەوە كار دەكاتە سەر چۆنیەتی چارەسەركردنی.

بەگشتی گرێ بریتییە لە بارستەیەكی نائاسایی لەناو لەشی مرۆڤ پەیدا دەبێت بەهۆی گەشەی خانەكانەوەو بەپێی جۆری خانەكانیش دیاریكردنی ئەو گرێیە دەگۆڕێت، ئەگەر خانەكانی گرێیەكە ئاسایی بن ئەوە گرێیەكە ئاساییەو مەترسی نییە، بەڵام ئەگەر خانەكانی نائاسایی بن و لەژێرو كۆنترۆڵ نەبن، ئەو كات گرێیەكە شێرپەنجەیی و پیسە، بۆیە پێویستە سامپڵێك لە گرێیەكە وەربگیرێت پشكنینی بۆ بكرێت. 

گرێی ئاسایی بڵاونابێتەوە لەناو لەش تەنیا پەستان لەسەر ناوچەكە دروست دەكات و بەو شێوەیە زیان دەگەیەنێت، بۆیە تا كێش و قەبارەی زیاد نەكات پێویستە لابدرێت و هەندێكیشی بۆ ئەوەی نەگاتە ئاستی پیسبوون لادەدرێت، هەرچی گرێی شێرپەنجەییە كە لە خانەی شێرپەنجەییەوە دروست دەبێت و بەرەو شانەكانی دەوروبەری بڵاو دەبێتەوەو خانە شێرپەنجەییەكان لەگەڵ خوێن و لیمف بەلەشدا بڵاودەبنەوەو ئەندام و شانەكانی تریش تووش دەكەن وەك مەمك و ریخۆڵەو سییەكان و خوێن و پێست.

چەندان جیاوازی لە نێوان هەردوو جۆری گرێیەكە هەیە لەوانە:

یەكەم: تێكڕای گەشەكردن، گرێی شێرپەنجەیی خێراتر گەشە دەكات، ئەگەرچی گرێی شێرپەنجەییش هەیە گەشەی سستە، بەڵام ئەوەی بڵاو دەبێتەوە گەشەی خێرایە.

دووەم: توانای كۆنترۆڵكردنی دەوروبەری، گرێی پیس دەتوانێت دەوروبەری داگیر بكات و هەوڵی گەیشتن بە تەواوی لەش دەدات و توانای بڕینی پەردەی شانە تووشنەبووەكانی هەیە.

سێیەم: توانای بڵاوبوونەوە، لووی پیس دەتوانێت لە رێگەی خوێن و لیمفەوە بڵاو ببێتەوە، كەچی لووی ئاسایی تەنیا لەو ناوچەی لێیەتی بوونی هەیە. 

چوارەم: دووبارە دروستبوونەوە، لووی ئاسایی دەتوانرێت لە رێگەی نەشتەرگەرییەوە لابدرێت و دوای لابردنیشی كەمتر ئەگەری دروستبوونەوەی هەیەو ئەگەر هاتەوەش لە هەمان شوێن دەبێت، كەچی شێرپەنجەیی بڵاو دەبێتەوە، بەلابردنیشی ئەگەری هاتنەوە یان دروستبوونی لە شوێنی تر هەیە.

پێنجەم: شێوەیان، لەژێر وردبین دەتوانرێت لێك جیا بكرێنەوە بەوەی خانە شێرپەنجەییەكان كرۆمۆسۆم و ترشی ناوكی نائاساییان هەیەو ئەوەش وا دەكات ناوكی خانە گەورەترو رەنگ تێرتر بێت و شێوەی خانەكانیش جیاوازن لەگەڵ ئاسایی.

شەشەم: كاریگەریان، هەندێك گرێی ئاسایی چەند جۆرە هۆڕمۆنێك دەردەدەن، بەڵام گرێی پیس چەند جۆرە مادەیەك دەردەدات كە كاریگەری نەرێنیان هەیە وەك ماندوكردن و دابەزینی كێش.

حەوتەم: چارەسەری، لووی ئاسایی بە نەشتەرگەری لادەبرێت و هەندێكیشی كە زیانی نییە وازی لێ دەهێنرێت، لەوكاتەی لووی شێرپەنجەیی پێویستی بە چارەسەری كیمیایی و تیشكی هەیە بۆ نەهێشتنی و رێگرتن لە بڵاوبوونەوەی.

ماكوان عیززە‌ت – هەولێر