بۆچی رەنگی پێستی مرۆڤ جیاوازە ؟؟

31/07/2019 - 09:28 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/تەندروستی

 

 

زانایانی پەیمانگەی نیشتمانی بۆ توێژینەوەی جینیۆمی مرۆیی لەویلایەتی میریلاند ئەو گۆڕانكارییە بوهێڵ (خانانەیان دەستنیشان كرد كە بەرپرسە لە ڕەنگی پێست لە نێو ئەفریقی و ئەوروپی و ئاسیایەكان و ئەوەیان دووپاتكردەوە كە بنەچەی ڕەنگی پێست تۆخ بووە.

بەپێی ئەو توێژینەوە نوێیە هەشت گۆڕانكارییان لە چوار ناوچەی جینیۆمی مرۆڤ دۆزیوەتەوە كە ئەو ناوچەیە بریتییە لەكۆمەڵێكی تەواوی زانیاری بۆ ماوەیی لەمرۆڤدا (Homo sapins) كە لەزنجیرەی (DNA) دا هەیەو بە شێوەیەكی سەرەكی كار لە ڕەنگی پێستی مرۆڤ دەكات. هەموو مرۆڤەكانی سەرتاسەری جیهان لەم بوهێڵانەدا بەشدارن و تەنانەت ئەم بوهێڵانە بەر لە (900) هەزار ساڵ لە باوباپیرانی مرۆڤدا هەبووە.

یەكێك لەبەشدارانی ئەو توێژینەوەیە دەڵێت، ئەو توێژینەوەیە گوزارشت لە چەمكی بایۆلۆجی ئەتنیكەكان دەكات و ڕەنگە ئەو ئەنجامانەی لەم توێژینەوەیەوە بە دەست هاتوون یارمەتیدەر بێت بۆ ڕاڤەكردنی هۆكاری ئەوەی هەندێك كەس لە كەسانی دیكە زیاتر تووشی شێرپەنجەی پێست دەبن‌ و پێشبینی دەكرێت ئەو ئەنجامانە بەكاربێت بۆ پەرەپێدانی چارەسەری نوێ بۆ شێرپەنجەی پێست.

توێژینەوەكەش لەسەر بنەمای هەڵسەنگاندنی ڕەنگ گرتنی پێست و زانیاری بۆماوەیی زیاتر لە (1600) كەس كراوە لە ڕووی ئەتنیك و بۆماوەیی لە ئەفریقیاو تێیدا پێوانەی ڕەنگ بۆ تیشكدانەوەی ڕووناكی لەسەر پێست بۆ (2092) بەشدار بوو لە ئەسیوپیاو تەنزانیاو پۆتسوانا بەكار هێنراوە.

توێژینەوەكە چاودێری گەشەی بوهێڵی بەرپرس لە ڕەنگی پێست كردووەو گەیشتۆتە ئەوەی كە پێستی تۆخی دانیشتوانی دوورگەكانی ئۆقیانووسی ئارام دەگەڕێتەوە بۆ ئەفریقیا‌و وا دەردەكەوێت كە گۆڕانكارییە بوهێڵەكانی ئۆراسیاش سەرچاوەكەی كیشوەری ئەفریقیایە، ئەوەی جێگەی سەرسوڕمانیشە هەندێك بازدانی بوهێڵی كە بەرپرسن لە ڕەنگی كاڵی پێست لە لای ئەوروپییەكان هەر سەرچاوەكەی ئەفریقیای دێرینە.

ئەوەی مایەی كتوپڕیش بووە ئەوەیە بوهێڵی (SLC24A5) كە ئەوروپای داگیر كردووە، هەمان شتە كە لە خۆرهەڵاتی ئەفریقیادا باوەو لەلای زیاتر لە نیوەی بەشدار بووە ئەسیوپییەكان دۆزراوەتەوە.

لەم بارەیەوە خانمە دكتۆر (سارە تیشكۆف) مامۆستای زانستی بۆ ماوەیی و بیۆلۆجیاو یەكێك لە بەشدارانی توێژینەوەكە وتی: گۆڕانكارییە بوهێڵییە نوێیەكانمان دەست نیشانكرد كە پشكی هەیە لە بنەمای بوهێڵدا، ئەویش یەكێكە لە تایبەتمەندییە زۆر سەرنجڕاكێشەكانی مرۆڤی نوێ، تا ئێستاش ژمارەیەكی كەمی بوهێڵ دەستنیشان كراون كە پەیوەندییان بە گۆڕانكاری سروشتی ڕەنگی پێستەوە هەیە.

تیشكۆف وتیشی: كاتێك مرۆڤ بیر لەڕەنگی پێستی ئەفریقییەكان دەكاتەوە، زۆربەیان بیر لە پێستێكی تۆخ دەكەنەوە، بەڵام ئێمە دەریدەخەین لە ئەفریقیادا جیاوازی زۆر لە ڕەنگی پێستدا هەیە، لە پێستێكی تۆخی وەك ئاسیاییەكانەوە دەست پێدەكات بۆ ئەوانەی پێستیان زۆر تۆخە.

هەر ئەو خانمە دكتۆرە لە قسەكانیدا ئاماژە بەوە دەدات كە گۆڕانكاری بوهێڵەكان كاریگەری لەسەر ئەو خاسییەتانە دەبێت و دەركەوتووە كە ئەو بازدانانەی كە كاردەكەنە سەر ئاستی ڕەنگی پێست، بەر لە ماوەیەكی زۆر پێش ئێستاش هەبووە، واتە بەر لە دەكەوتنی مرۆڤی نوێ، هەروەها ڕەنگی پێست بە خاسییەتێكی گۆڕدراوی كلاسیكی دادەنرێت لای مرۆڤ و بەتێپەڕبوونی كات خۆی دەگونجێنێت، هەروەك چۆن شیكردنەوەی بنەڕەتی بوهێڵ بۆ گۆڕانكاری لە ڕەنگی پێستدا تیشك دەخاتە سەر چۆنییەتی گەشەكردنی سیفاتەكانی خۆگونجاندن، لەوانەش ئەو سیفاتانەی كە ڕۆڵێكی مەترسیداریان هەیە لە شێرپەنجەی پێستدا.

ئەو توێژەرەوانە ڕوونیانكردەوە، كە زۆربەی گۆڕانكارییە بوهێڵییەكانی پەیوەندییان بەپێستەوە هەیە‌و لە توێژینەوەكەدا دەستنیشانكراون، بەر لە دەركەوتنی مرۆڤی نوێدا سەریان هەڵداوە، واتە تەمەنیان دەگاتە زیاتر لە (30) هەزار ساڵ.

ئەوەی لە توێژینەوەكەدا ئاماژەی پێدراوە ئەوەیە كە مرۆڤە سەرەتاكانی لە ئەفریقیادا ژیاون ڕەنگی پێستیان تۆخ بووە، ئەمەش بۆ ئەوەی لە تیشكی سەروو بنەوش پارێزراو بن، كاتێكیش كۆچیان كردووە بۆ ناوچەی دوورتر لە هێڵی ئیستواو ئەو ناوچانەی لە هەتاو دوورەو ڤیتامین (D) كەمترە، ئیدی گۆڕانكارەكان دەستیان كردووە بە كاڵكردنەوەی پێستە تۆخەكان، بەو شێوەیەش زاناكان وای بۆ دەچن كە هەردوو پێستی تۆخ و كاڵ لە ناو دانیشتوانی ئەفریقیاوە سەریهەڵداوە.

كەشتی نووح