وەزارەتى خوێندنی باڵا ڕێنماییە نوێیەكانی خوێندنی (ماستەر و دكتۆرا)ی بەكۆمەڵێك گۆڕانكاریەوە پەسند كرد

09/05/2016 - 16:26 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/كوردستانی

 

لە كۆبونەوەی ئەنجومەنی وەزارەت, كە بەسەرپەرشتی د.یوسف گۆران وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی بەڕێوەچوو، ڕێنماییەكانی خوێندنی باڵا (ماستەر و دكتۆرا) پەسند كرا.

لەو كۆبونەوەیەدا كە ئەمڕۆ دووشەممە, ڕێكەوتی (٩/٥/٢٠١٦) لە هۆڵی كۆبونەوەكانی وەزارەت بەئامادەبونی ڕاوێژكارو سەرۆكی سەرجەم زانكۆكان و بەڕێوەبەرە گشتیەكانی دیوانی وەزارەت بەڕێوەچوو, لەسەرەتادا د.یوسف گۆران كورتەیەكی لەبارەی گرنگی وەرگرتن و شێوازی وەرگرتن باسكرد و ئاماژەی بەوەشدا كە كۆبونەوەی داهاتوی ئەنجومەنی وەزارەت تەرخان دەكرێت بۆ ناوەندی وەرگرتن.

لە بەشێكی دیكەی كۆبونەوەكەدا گفتوگۆ لەبارەی ڕێنماییەكانی خوێندنی ماستەرو دكتۆرا كرا، لەو چوارچێوەیەدا دوای ئەوەی ڕێنماییەكانی خوێندنی دكتۆرا لەلایەن ئەندامانی ئەنجومەنی وەزارەتەوە تاوتوێ كرا، بەچەند گۆڕانكارییەك پەسند كرا، بەپێی ڕێنمایی خوێندنی دكتۆرا ئەمساڵ جیاواز لە ساڵی ڕابردوو ژمارەیەك لە كورسیەكانی دكتۆرا بۆ دەزگاو دامەزراوەكانی دەرەوەی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی بە سیستمی پارالێل دەبێت تەرخان دەكرێت, ئەوەش لە پێناو هاندانی خوازیارانی دكتۆرا بۆ ئەوەی ڕوو لە زانكۆ ئاست نزمەكانی دەرەوەی وڵات نەكەن، بەڵام بۆ هەڵگرانی بڕوانامەی ماستەر كە لە دەزگاو دامەزراوەكانی خوێندنی باڵان و خوازیارن درێژە بە خوێندنی دكتۆرا لە زانكۆكانی هەرێم بدەن، ئەوا خوێندن بەپێی پلانی زانكۆكان بێ بەرامبەر دەبێت. لەهەمان كاتدا ڕێنماییەكە دەرفەتی خوێندنی بەو خوازیارانەش داوە كە دانیشتووی دەرەوەی ئێراقن (واتە هەڵگڕی رەگەزنامەی ئێراقی نین) بەمانەش دەوترێ پێشكەشكاری نێودەوڵەتی, بەهەمان شێوەی ئەو خوازیارانەش لە كاتی دەستەبەركردنی مەرجە زانستیەكاندا ڕاستەوخۆ بە سیستمی پارالێل وەردەگیرێن و ناچنە پێشبركێ، مەبەست لەم هەنگاوەش بریتییە لە هاندانی پێشكەشكاری نێودەوڵەتی بۆ مەبەستی ئەنجامدانی خوێندنی دكتۆرا لە زانكۆكانی هەرێمی كوردستان.

بەپێی خاڵێكی دیكەی ڕێنماییەكەدا هەر پێشكەشكارێك لە ناوەو دەرەوەی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ئەگەر تەمەنی لە سەروی مەرجی یاساییەوە بێت بەهەمان شێوە بۆی هەیە داواكاری خوێندن پێشكەشی بكات، بەڵام خوێندنەكەی بەسیستمی پارالێل دەبێت.

‌لە بەشێكی دیكەی كۆبونەوەكەدا گفتوگۆ لەبارەی ڕێنماییەكانی خوێندنی باڵا/ ماستەر لە زانكۆ حكومیەكانی هەرێمی كوردستان بۆ ساڵی خوێندنی (٢٠١٦-٢٠١٧) كرا، لەو چوارچێوەیەشدا یەكە یەكەی خاڵەكانی ڕێنماییەكە گفتوگۆی چڕی لەبارەوە كرا، دواجار ڕێنماییەكان بەهەندێك گۆڕانكاری، ئەنجومەنی وەزارەت ڕێنماییەكەی پەسند كرد، بەپێی رێنماییەكانی خوێندنی ماستەر تێكرای نمرە (معدل)ی بەكالۆریۆسی پێشكەشكار (60%) دیاریكراوە، جگە لە دەرچووانی فاكەڵتی/كۆلێژ و سكوڵەكانی ( پزیشكی، پزیشی ددان، دەرمانسازی) كە رەچاوی كۆنمرەیان بۆ ناكرێت.
سەبارەت بە مەرجی زمانیش، بەپێی ڕێنماییە پەسندكراوەكە لە قۆناغی پرۆسەی پێشكەشكردن هەموو خوازیارێك مافی پێشكەشكردنی بۆ خوێندنی ماستەر هەیه ، ‌بەبێ هەبوونی مەرجی توانستی زمانی ئینگلیزی، بەڵام قوتابی/خوێندكاری ماستەر دوای وەرگیرانی لە خوێندن، مەرجە ئاستی توانستی زمانی ئینگلیزی بەرزبكاتەوە بۆ نمرەی (5)ی ئایلتس یان نمرەی(56ی TOEFL-IBT) یان نمرەی (495ی TOEFL-PBT) یاخود (47ی (PEARSON ACADEMIC-PTEبە مەبەستی چوونه ‌ناوەوەی بۆ كۆڕسی ئەكادیمی خوێندن، بە پێچەوانەوە مافی بەشداریكردنی لە كۆرسی ئەكادیمی نابێت تا مەرجی زمانی ئینگلیزی نمرەی داواكراوی سەرەوە بەدەست دەهێنێت تەنها دەبێتە كاندیدی خوێندنی ماستەر, كاتێك كە ئاستی زمانی پێویستی هێنا ئەو كات دەبێتە خوێندكاری ماستەر. لەهەمان كاتدا ئەو خوازیارانەی كە مەرجی توانستی زمانی ئینگلیزی داواكراوی سەرەوەیان تێدا بوو، ئەوا ڕاستەوخۆ دەست بە خوێندنی ئەكادیمی دەكەن. بۆ ئەو خوازیارانەشی كە مەرجی توانستی زمانی ئینگلیزی داواكراوی سەرەوەیان تێدا نیە، دەتوانن ئاستی توانستی زمانی ئینگلیزی خۆیان بەرز بكەنەوە ئەوەش بە ئەنجامدانی تاقیكردنەوەی توانستی زانستی بۆ گەیشتن بە ئاستی (56ی TOEFL-IBT) و هاوشێوەی ئاستی ستانداردی نێودەوڵەتی زمانی ئاماژەپێكراو. ڕێنماییە پەسندكراوەكە جەختی لەسەر ئەوەش كردۆتەوە كە ئەو پێشكەشكارانەی هەڵگری بڕوانامەی (بەكالۆریۆسن لە پسپۆری زمانی ئینگلیزی و وەرگێڕان)، پێویستە تاقیكردنەوەی توانستی زمانی ئینگلیزی ئەنجام بدەن و هەمان ئاست كە لە خالەكانی سەرەوە ئاماژەی پێدراوە بەدەست بهێنن.
بۆ مەرجی تاقیكردنەوەی توانستی زانستی لە ڕێنماییەكەدا جەخت لەسەر ئەوە كراوەتەوە كەتاقیكردنەوەی توانستی زانستی (30%) نمرەی بۆ تەرخان دەكرێت و، (70%)ی دیكەی نمرە لەسەر تێكرای نمرەی بەكالۆریۆس بۆ چوونە پێشبركێ ئەژمار دەكرێت، هەروەك مەرجە پێشكەشكار لەو تاقیكردنەوەیە دەربچێت (واتە مەرجە 15 نمرە یان زیاتر لەسەر 30 نمرەی تەرخانكراو بۆ تاقیكردنەوە بەدەست بهێنێت، بە پێچەوانەوە مافی چوونه ‌پێشبركێی نیە)، ئاماژە بەوەش كراوە كە نمرەی (15) پانزە لە تاقیكردنەوه هیچ خاڵ وەرناگرێت واتە (0) سفر (خاڵ)ی دەبێت و بە زیادبونی هەر نمرەیەك (1) یەك خاڵی بۆ زیاد دەكرێت.
سەبارەت مەرجی میچی تەمەنیش نابێت تەمەنی خوازیار لە (45) چل و پێنج ساڵ (لەسەر بنەمای ساڵی لەدایكبوون) بۆ كارمەندانی سەر بە دەزگاو دامەزراوەكانی وەزارەتی خوێندنی باڵا لە كاتی پێشكەشكردندا زیاتر بێت. سەبارەت بە پێشكەشكارانی دەرەوەی دەزگاو دامەزراوەكانی وەزارەتی خوێندنی باڵا خوێندنەكەیان بە شێوازی پارالێل دەبێت، هەروەك ئەو معید و فەرمانبەرانەی سەر بە دەزگاو دامەزراوەكانی سەر بە وەزارەتی خوێندنی باڵان و تەمەنیان لە (45) چل و پێنج ساڵ زیاترە، بۆیان هەیە داوا پێشكەشكەشی بكەن بە هەمان پێوەرەكانی‌ سیستمی پاراڵێڵ.
هەر بە پێیی ڕێنماییەكان مەرجی ساڵانی خزمەت و تێپەربوونی ماوەی پێویست بەسەر دەرچووندا بەم شێوەیە دیاریكرا بۆ خوازیارانی دامەزراو (واتە دامەزراو بن لە یەكێك لە دامودەزگاكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان)، پێشكەشكار مەرجە دوو ساڵی تەواوی خزمەتی فعلی دوای بەدەستهێنانی بڕوانامەی بەكالۆریۆس تا رێكەوتی دوایین رۆژی پێشكەشكردن هەبێت، بە پێچەوانەوە مافی وەرگرتنی مۆڵەتی خوێندنی نییە، هەروەك ئەو خوازیارانەی كە دانەمەزراون لە هیچ لە دەزگاو دامەزراوەیەكی حكومەتی هەرێمی كوردستان، بەبێ هەبوونی مەرجی دوو ساڵ دەرچوون و تێپەڕین بەسەر بەدەستهێنانی بڕوانامەی بەكالۆرۆس ‌مافی پێشكەشكردنیان هەیە.
سەبارەت بەو پێشكەشكارانەی كە دانیشتوی شارەكانی دیكەی ئێراقن یان هەڵگڕی رەگەزنامەی ئێراقی نین، بەهەمان شێوە مافی پێشكەشكردنی بۆ خوێندنی ماستەر بە سیستمی پارالێل هەیە. بۆ دەرچووانی زانكۆ تایبەتەكان-یش بەهەمان شێوە مافی پێشكەشكردنیان بە هەمان مەرج و رێنماییەكانی سەرەوە بە سیستمی پارالێل هەیە، بە مەرجێك زانكۆكە مۆڵەتی فەرمی لە وەزارەتی خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی حكومەتی هەرێمی كوردستان وەرگرتبێت و بڕوانامەكەی لە لایەن وەزارەتەوە پەسەندكرابێت.
هەروەك مەرجە‌ خوازیار پێشكەشی هەمان بواری خوێندنی ماستەر بكات لەسەر بنەمای پسپۆری بڕوانامەی بەكالۆریۆسەكەی، بەڵام سەبارەت بەو بەش و پسپۆڕیانەی كە لێك نزیكن یان لێكچوون هەیە لە نێوان پسپۆری هەردوو بەكالۆریۆس و ئەو پسپۆرییەی كه خوازیار دەیەوێت‌ لە ماستەر پێشكەشی بكات ئەوا دوای ئەنجامدانی بەراوردی زانستی (المقاصە العلمیە) لە لایەن لیژنەی زانستی بەش لە نێوان بڕوانامەی هەردوو بەكالۆریۆس و دەستنیشانكردنی پێداویستی لە خوێندنی چەند بابەتێك، دەتوانێ داواكاری پێشكەش بكەن.
لە كۆتایشدا لە ڕێنماییەكەدا جەخت لەسەر ئەوە كراوەتەوە كە كورسیە گشتیەكان بۆ دەرەوەی خوێندنی باڵا بە سیستمی پارالێل دەبێت و، كورسیەكانی تر بۆ خودی زانكۆكە و زانكۆ تازەكان و زانكۆ پۆلیتەكنیكیەكان دەبێت. پێشكەشكاران بۆ كورسیە تەرخانكراوەكانی زانكۆ تازەكان و زانكۆ پۆلیتەكنیكیەكان پێشبركێ دەكەن لەسەر ئەو كورسیانە. هەروەك كاندیدانی خولی دوەم و سێیەمی بەرنامەی تواناسازی مرۆیی بۆ خوێندنی ماستەر ئەوانەی تا ئێستا مامەڵەكانیان پرۆسێس نەكراوە و سەفەری دەرەوەیان نەكردووە بۆ مەبەستی پەیوەندیكردن بە خوێندن، دەتوانن داواكاری پێشكەش بكەن، ئەگەر لە پێشبركێ سەركەوتوو بن و بە فەرمی وەرگیران ئەوا ناویان لە لیستی كاندیدانی تواناسازی دەسرێتەوە، بەڵام ئەگەر وەرنەگیران ئەوا مافیان وەك كاندیدی تواناسازی پارێزراو دەبێت.
لە بەشێكی دیكەی كۆبونەوەكەدا گفتوگۆ لەبارەی كێشەی دارایی زانكۆی حەیات بۆ زانست و تەكنەلۆژیا كرا، بۆ ئەوەش د.جەمال كەمال سەرپەرشتیاری زانكۆ تایبەتەكان لە دیوانی وەزارەت كورتەیەكی لەبارەی كێشەی زانكۆی حەیان بۆ زانست و تەكنەلۆژیا خستەڕوو، لەو چوارچێوەیەشدا دوای تاوتوێكردنی لایەنەكانی كێشەكە، بەپێی مادەی (٢٦/١) لە یاسای ژمارە (٢)ی ساڵی (٢٠١٣)ی زانكۆ تایبەتەكان ئەنجومەنی وەزارەت بڕیاریدا بەپێدانی ماوەی (٣) مانگ تا ڕێكەوتی (١٠/٨/٢٠١٦) بۆ ئەوەی زانكۆكە كێشە داراییەكانی چارەسەر بكات، بەپێچەوانەوە پاڵپشت بەو مادەیەی سەرەوە زانكۆ لەلایەنی دامەزرێنەر جیا دەكرێتەوە و ئەنجومەنی زانكۆ بەسەرپەرشتی وەزارەت بەڕێوەدەبرێت تا دۆزینەوەی جێگرەوەیەك بەپێی دیاریكردنی ڕێنماییەك بۆ بەڕێوەبردنی كاروبارەكانی لەئەستۆ دەگرن.