كورد و دەوڵەت و مێژووی كلتوری یەكتر سڕینەوە

سۆران هەستیار
كورد و دەوڵەت یان دەوڵەت و كورد، ئەو شتەی ئەوندە دووبارە بۆتەوە گەر بە ئاوی دەریاش بنوسرایە ئێستا درەیا وشكی كردبوو، هەر لە باسی دەوڵەت زۆر جار هەندێ‌ بەناو رۆشنبیر هەر كە ناوی دەوڵەتی كوردی دێت یەكسەر پەلاماری (سەڵاحەدینی ئەیوبی)دەدەن و هەرچی سوكایەتیە بەو پیاوی دەكەن، گوایە خەتابارە بەوەی دەوڵەتی بۆ كورد دروست نەكردوە.
بەڵام مێژوو پێمان دەڵێ وەرن واز لە (سەڵاحەدینی ئەیوبی) بێنن و، با زۆر بە مێژوودا قوڵ نەبینەوە و، 9 سەدە نەگەڕێنەوە دواوە. چونكە بیرۆكەی دەوڵەت نەتەوە زیاتر لە سەدەی هەژدەمەوە دەست پێدەكات، بۆیە پێویستە ئێمەش ئاوڕێك لە مێژووی خۆمان بدەیەنەوە، ئاخۆ لە دوو سەدی رابردوودا مێژوو چی بۆ تۆماركردوین، ئەو كات وەڵامی بە دەوڵەت نەبوونمان دەست دەكەوێ ئەرێ بۆ ئێمەش دەوڵەتمان نیە؟
وەڵامەكەی دیارە، چونكە سەردەمانێكی زۆر میرنشینەكان كە هە یەكێكیان خۆی بە حكومەتێك دەزانی و، حوكمی ناوچەیەكی دیاریكراویان دەكرد، نەك یەكگرتن بەڵكو دانی خێریشیان بەیەكتر نەناوە. لە دوای پوكانەوەی میرنشینەكانیش ئاغایەتی هاتەكایەوە و، هەر ئاغایەك حوكمی ناوچەیەكی دیاری كراوی دەكرد و، بەردەوامیش پیاوەكانیان بەریەك كەوتوون و شەڕ رووی داوە . دواتر بە ژن پێدان و سولحَی عەشایری كۆتایی پێهاتوە. دەی سەردەمی ئاغایەتیش پوكایاوە، ئەمجارەیان دەسەڵاتدارانی عێراق بەدیاریكراو بەعسەیەكان، بۆ بەردەوام بوونی كوشتنی كورد بەدەستی كورد جاشایەتیان داهێنا، ئەوەبوو هەزاران كەس بوون بە موستەشار و هەر یەكێكیان هەزاران جاشیان بۆ تەعین كرا و، بەعس زۆر عاقڵانە جاش و پێشمەرگەی دەدا بەیەكا و، قسەیەكی زۆر باویش هەبوو دەوترا بەعس دەڵێ (جاش بكوژرێ یا پێشمەرگە گرنگ كوردێك كەم بێتەوە)لەم سەردەمی سیاسەتی كورد قڕكردنەش كە بەعس پلانی بۆ داڕشتبوو، بەداخەوە لە دەرەوەی شارەكان و دوور لە دەسەڵاتی بەعسیش لە هەندێ‌ لادێ‌ و دەڤەر كە حیزبە كوردیەكان باڵادەست بوون ، بەداخەوە لەم ناوچانەی كە بەعس دەسەڵاتی نەبوو، بەردەوام حیزبە كوردیەكان ئەوەندی خەریكی یەكتر قڕكردن بوون، ئەوەندە دەرفەتی شەڕی بەعسیان نەبوو، یەكێك لە هاورێكانم وتی (برا بچوكەكەم بەتۆمەتی كوردایەتی گیرا و دواتر بەعس لەسێدارەی دا، منیش بۆ تۆڵەی براكەم پەیوەندیم بە حیزبێكی كوردیەوە كرد و بووم بە پێشمەرگە، هەفتەی یەكەمی چەكداریم بوو زۆر دلمَ خۆش بوو بە تۆڵە سەندنەوەی براكەم لە بەعسەكان، رۆژێ هاوارێك كرا وتیان وریابن جەماعەتی فڵان هاتن، ئیتر بوو بە شەڕە تەقەیەك دنیا وێران بوو، دوای شەڕەكە تاقم و تفەنگەكەم لەبەردەمی بەرپرسەكەم دانا، وتی ئەمە چیە، وتم قوربان شەڕی براكوژی بەمن ناكرێ‌ من خوا حافیز بەهەڵە تێگەیشتبوم بۆیە هاتم. دواتر 10 مانگ بە (فیرار)ی لە ئەشكەوتێكدا ژیام و دوای بڕیاری لێبوردنی بەعس خۆم تەسلیم كردەوە)
بەڵێ‌ بەیەكەوە هەڵنەكردنی ئێمەی كورد رەگ و ریشەی مێژوویی هەیە، مێژوو دەڵێ یەكێك لە والی عوسمانیەكان پیاوەكانی خۆی دەنێرێ بۆ كوردستان، تا كەسێك بە برای گەورەی ناچەكە دەست نیشان بكەن، دیارە خەڵك و پیاوە گەورەكانیش قبوڵیان نەبووە و، وتویانە فەرمانی والی قبوڵ ناكەین و خۆمان كەسێك دەست نیشان دەكەین. والی كە زانی فەرمانی قبوڵ نەكراوە زۆر توڕەبوو هەڕەشەی سوپا و هێزی كرد، راوێژكارەكەی وتی قوربان كوردەكان لە شەڕدا زۆر ئازان و سوپاكەت دەبەزێنن، فەرمان بدە بڵێ باشە خۆتان ئەمە بكەن، وتی ئاخر ئەمە سوكایەتیە بەمن، راوێژكار وتی قوربان دڵنیابە زەرەرناكەی، بەكورتی دوای ساڵێك لە ململانێی ناوخۆیی،دواجار كوردەكان وتیان با جەنابی والی پیاوەكانی بنێرێ برا گەورەیەك دەست نیشان بكەن!!!
بەداخەوە تەبایی زۆر بە دەگمەن لە مێژووی ئێمە دا دەبینرێ، لە دوای راپەرین شەڕی شار بە شار و كۆڵان بە كۆڵان دەستی پێكرد، ئەم جارەیان لەبری لوتكە شاخەكان، بیكەیسی لەسەر بینا بەرزەكانی ناو شار دانران و، هەزاران كەس بوون بە قوربانی شەڕی ناوخۆ.
بەڵام بەد بەختیەكانی كورد هەر بەردەوام بوو تا 2003 كە بە یەكجاری بەعس رووخا ، وتمان دەی سوپاس بۆخوا بەڵكو ئیتر رزگارمان بێ لە نەهامەتی، ئیتر تا ئەمڕۆ خەڵك بە سەد فلم سەرقاڵ كراوە، یەكگرتنەوەی حكومەت، رێكەوتنی ستراتیژی، مانگی 90 رۆژی، چارەكە موچەی 50 رۆژی...، هەر تەواو نەبوو ئەم جارە فلمەكە سەیرتر بوو، ئیفلیج كردنی حكومەت و داخستنی پەرلەمان لە یەك كاتژمێردا. ئاخر فلم بانگەشەی دەوڵەتی كوردی!!!
باشە ئاخر دەوڵەتێك جگە لە گرفتە مێژوویەكانی شەڕی ناوخۆی تەواو نەكردبێ، ئاخۆ چی ئامادە كردوە بۆ شەڕی دەرەكی، مەبەست لە شەڕ، شەڕە فیشەك نیە بەڵكو شەڕی سیاسیە، هەرچەند شەڕە فیشەكیش لەم وڵاتەدا موستەحیل نیە. ئێستا كورد وتەنی خەڵك (لەقەل و لە كۆتر بووە) ئاخر نە سەربەخۆین نە سەر بە مەركەزین!!!،ئێستا زیاتر لە دوو ساڵە مووچە نیە، بازاڕەكان داخراون، هەزاران كۆمپانیا مایە پوچ بوون، لە بەرامبەردا پێشمەرگە كە كوڕی ئەم خەڵكەیە سنگی داوەتە بەر ئاگری دوژمن، بەڵام هیچ دیار نیە و كەس نازانێ ئەرێ‌ خائین و دوژمن هەر ئەوانەن كە پێشمەرگەكانمان شەهید دەكەن، یان لەناو خۆش بەرەیەك كورد پەروەرە و بەرەیەكیش خائین و تێكدەر؟ئەرێ میللەت سەرۆكی ناوێ‌،یان سەرۆك میللەتی ناوێ‌؟ ئەرێ‌ كێ‌ لەگەڵ گەلە و كێ‌ دژی گەلە؟!
بەداخەوە هەموو ئەوانە حەقیقەتن و بە ئیعتیراف نەكردنیش مێژوو ناگۆڕێ، سوێند بەخوا بەم حاڵەی ئێستامانەوە دووری نێوان ئێمە و دەوڵەتی كوردی هەزار ساڵ رێیە!!!