پرسیار لە فرەیی حزبی لە هەرێمی كوردستان


فرەحزبی یەكێك لە سیماكانی كۆمەڵگەیەكی پێشكەوتوو و دیموكراس و خەڵكی دیموكراتیخواز هانی دەدات و داوای دەكات, بەڵام چۆن فرەحزبییەك ؟ ئەوە تا ئێستا لە كوردستان پیادەكراوە یان ئەوەی بە كردار فرەییە ؟ ئەم فرەحزبییەی كوردستان ئەگەر بە وردی سەیری بكەی لە چوار تێگەیشتن یان ڕەوت زیاتر نییە, لەگەڵ ئەوەی كە دەیان حزبی سیاسی هەیە . لە كوردستاندا ڕەوتێكی لیبڕاڵ هەیە كە پارتی ڕابەرایەتی دەكات لە بەرامبەردا ڕەوتێكی سۆشیاڵ دیموكرات هەیە كە یەكێتی ڕابەرایەتی دەكات , هاوكات ڕەوتێكی ئیسلامی هەیە كە سێ حزبی فەرمی و چەندین كۆمەلەی تری ئیسلامی كاری بۆ دەكەن , لەبەرامبەردا ڕەوتێكی چەپگەرا هەیە كە حزبی شیوعی دایكێیەتی و زیاتر لە حزبێكی لێ جیاوازبۆتەوە و بەناوی چەپ و كریكار و جوتیار كاردەكەن. لە دوای ڕێكەوتنە سیاسییەكەی نیوان یەكێتی و گۆڕان ئەم چوار ڕەوتە زیاتر ئاكارە سیاسییەكانیان لەگەڵ یەكتری و بەرامبەر بە ڕەوتە دژەكەی رۆشنتربووە. ئەگەر سەیری پرۆگرامی هەڵبژاردنی زۆرێك لە حزبەكان بكەی دەیان خاڵی هاوبەش لە نێوانیان بەدی دەكەی, بەڵام خاڵە جیاكەرەوەكانیان یان نییە یان زۆر قورسە جیایبكەیەوە, بۆیە لە مانشێتەكە نووسیومانە فرەحزبی هەرێمی كوردستان بێ مانایە, چونكە ئەوكاتە مانا بۆ فرەحزبی دروست دەبێ كە حزبەكە تێروانی بۆ وەزعی سیاسی و ئابووری كوردستان جیاواز بێت و بەرنامە و میكانزمی چارەسەری و گەیشتن بە كۆمەلگای گەشەسەندوو و حوكمی ڕەشید وەكو ڕەوتەكانی تر نەبێت. ئەوەی كە یەكێتی و گۆڕان ئێستا دەیكەن پێشهاتێكی باشە تاكو هێزەكانی تریش چاوی لێبكەن و بەهەمان ئەو ڕیتمە هاوبیرو ئایدیاكان لە یەكتری نزیكبنەوە بە ڕێكەوتنی سیاسی و یەكگرتن تا لەداهاتوودا مانا بۆ فرەییەكە هەبێت . لێرەو بەرپرسیاریەتی میژوویی ڕوو لە هێزە ئیسلامییەكانە كە پرۆژەی ڕێكەوتن و یەكگرتن ئەكتیڤ بكەنەوە كە لە ڕابردوودا بەناوی پرۆژەی ئیسلامی هەندێك كاری لەسەر كرابوو كورسیەكانیان, دەنگی داهاتوویان كۆبكەنەوە, لەبەرامبەردا هێزە چەپەكانیش ناچار بەوەها كارێك دەبن دەرەنجام هێزەكان دابەشی سەر چوار قوتابخانەی فكری سیاسی ڕوون و ڕۆشن دەبن كە دەنگدەر ئاسانتر بریاری بەخشینی دەنگی دەدات و حوكمڕانیش باشتردەبێت. وەكو گوتوویانە هێز لە یەكێتیدایە