هەرێمی كوردستان و شۆرشە جەماوەریەكان


كاتێك باس لە جەماوەرو خەڵك ئەكەین مەبەستمان ئەو قاعدە سەڵبەیە كە سەرجەم حكوماتەكانی لەسەر بنیاد ئەنرێت بە پێی ئەو میساقەی كە لۆك پێی وایە گەل مافی هەڵبژاردن و گۆرینی حكومەتی هەیە، هەروەها رۆسۆ پێی وایە حكومەت وەكیلی گەلە بۆ بە ئەنجام گەیاندن و وەدی هێنانی داخوازی و ئارەزوە گشتیەكان ، هەروەها رۆسۆو لۆك یش كۆكن لەسەر ئەوی كە خەڵك جەماوەر خاوەنی سیادەیە و كەی بەپێوستیان زانی ئەوا ئەو دەستەڵاتە بەكار ئەهێنن . ئەگەر چی ئەم دەستەڵاتە لە وڵاتە دواكەتوو بەناو دیموكراسیەكاندا با بە هەڵ بژاردنیش بێت لە سەرەتاوە ئەوا حكومەت ئەیەوێت جێ پێی خۆی توند بكات بە ناوێ پاراستنی بەرژەوەندی گشتیەوە دوا تریش باڵنسی بەرژەوەندی هاوسەنگ ئەبێت لەنێوان گەل و حكومەتدا كە ئەسڵ وایە حكومەت لە خزمەتی گەلدا بێت دواتردش بەدیوی ئەوگروپەی كە بۆ ماوەیەكی دیاری كراو گەل هەڵی بژاردبوو ئەشكێتەوەو، ئەم دەستەڵاتانە لەم رێ پێدانە كاتیەوە شرعیەت بەخۆی ئەدات بۆدرێژكردنەوەی، ئیتر بەناوی خەڵكەوە قسە ئەكات هەڵوێست ئەگرێت و ئەولەوێت ئەدات بە بەرژەوەندیەكانی خۆی بەناوی حكومەتی گەل . ئیتر لێرەوە خەڵك جەماوەر دەست ئەكەن بە شۆرش جموجۆڵە نارەزایەكان بە سەرەتایی ترین شێوە( پرتوبۆڵەی خەڵك لەژێر لوەوە ، ئەنجام نەدانی ئەركەكان، داكۆكی نەكردن لەدەستەڵات لە شتێكدا ئەگەر لەسەر حەقیش بێت) نیشانەی دەست پێكردنی شۆرشە ئەگەرچی هەندێك لەو دەستەڵاتانە گاڵتەیان بەم جۆرە لە چالاكی شورشگێریە ، لە بیریان چوو كە خۆشیان هەر بەم شێوە دەستیان پێ كرد .نمونەشی زۆرە لە جیهان ووڵاتانی عەرەبی.

دواتر ئەم شوڕشانە ئەچێتە قۆناغی كردارەوە سەرەتا بەشێوازی مەدەنی بەئومێدی ئەوەی دەستەڵات بەخۆیدا بچێتەوە بەرژەوەندی گشتی رەچاو بكات لەخەمی خەڵكدا بێت نەك لە خەمی خۆیدا . چونكە شەرعیەت لای خەڵكە بەهەموو پێوەرە ئاسمانی و ئەرزیەكان .

بۆیە ئەوەی ئەمرۆ لەهەرێمی كوردستانیشدا ئەگوزەری نزیك بۆتەوە لە قۆناغی دابەش بوون بۆ بەرەی خەڵك و بەرەی حكومەت بەر پرسەكانی هەرێم وێرای نكوڵی كردنێان لە سیستمی بەرێوە بردنی سیاسی پەیمانی ئیمامەت وپەیمانی بەیعەتی رەها كەچی رەچاوی ئەكەن شەرعییەتی شۆرشگێریان بریوە بە بەری خۆیان ئەگەرچی بۆ ساڵانی نەوەتەكان پر بەبەریان بوو ، كەچی ئەوكاتەش وتیان ئەبێت حكومەتی مەدەنی بێت و بەهەڵبژاردن بێت ، ئەوەی بیری لێناكەنەوە ئەو پەیمانە كۆمەڵایەتێ یە كە خۆیان بریاریان لەسەردا.

بۆیە من پێم وایە سەرەتاكانی شۆرشێكی نوێ لە هەریمی كوردستان دەستی پێ كردوە بەڵكو هەنگاوی زۆریشی بڕیوە باشترین نمونەش ئەو كەلێنەیە كە لە نێوان خەڵكو حكومەت دا دروست بووە كەس نیە دانێكی خێر بنێت بەحكومەت و بەرپرسەكاندا وئەوكات بەئاشكراش لەهەموو كۆرو كۆبوونەوەو تەنانەت میدیاو ودەزگاكانی راگەیاندنیشدا ،دیارە حكومەت بە ئەركە كانی هەڵناسێ پاساوی بەبەڵگەشی نیە بۆ جەماوەروخەڵكە رەش و رووتەكەی.

ئەمەش ئەزمونی هەرێمی كوردستان كێشەی كورد ئەباتەوە بۆ سەرەتاكانی شۆرش و دەست پێكردنەوەی سەر لە نوێ ، وادیارە باجی گەورەی ئەبێت بە تایبەتی بۆ ئەو حزب وگروپ وكەسانەی هۆكاری تێكچوونی ئەم باروو دۆخ و هۆكاری لە دەست ئەم هەلە زێرینەن كەهاتۆتە پێش بۆ گەلی كورد كە بەدرێژایی مێژووی كورد هەلی وای بەخۆیەوە نەدیوە.