شه‌ڕى موسڵ و ده‌رهاويشته‌كانى

موسڵ له‌سه‌ره‌تاى و ده‌ستپێكى داگيركارييه‌كانى داعش بوو بۆ خاكى عێراق، به‌ڵام سه‌ره‌ڕاى گه‌روره‌يى و گرنگى پێگه‌كه‌ى و بوونى چه‌ندين سه‌ركرده‌ى باڵاى عێراق له‌ پارێزگايه‌، كه‌چى پرۆسه‌ى ئازادكردنه‌وه‌ى كه‌وته‌ دواى چه‌ندين ناوچه‌و پارێزگاى ترى عێراق، ئه‌م دواكه‌وتنه‌ هه‌روا و له‌خۆوه‌ نييه‌، بێگومان چه‌ندين هۆكارو فاكته‌رى گرنگ هه‌يه‌، بۆ دواكه‌وتنى راگه‌ياندنى ئه‌و پرۆسه‌يه‌.
يه‌كێك و كۆتا هۆكارى دواكه‌وتنه‌ كه‌ ره‌نگه‌ ئه‌گه‌رێكى لاوازيش بێت، ئه‌ويش بوونى ئه‌و پارێزگايه‌يه‌، وه‌ك ناوه‌ند و پايته‌ختى خه‌لافه‌ته‌كه‌ى به‌غدادى و، كۆكردنه‌وه‌ى هێز له‌و شاره‌، به‌ڵام به‌بۆچوونى به‌نده‌، فاكته‌ره‌ گرنگه‌كانى دواكه‌وتنى ئازادكردنى ئه‌و شاره‌، له‌ناوخۆى عێراق و په‌يوه‌ست بوو به‌ رێكه‌وتن و پێكهاتنى لايه‌نه‌ ئيقليمى و نێوده‌وڵه‌تييه‌كانه‌وه‌، سه‌باره‌ت به‌ شێواز وميكانيزو ژماره‌و و جۆرى به‌شدارى كردن و به‌شدارى نه‌كردنى هێزه‌ سه‌ربازييه‌كان له‌ پرۆسه‌كه‌دا.
له‌وانه‌يه‌ ئه‌و ده‌رهاويشتانه‌ى باسى لێوه‌ده‌كرێت، به‌ واتايه‌كى ترى له‌پاڵ چه‌ند هۆكارى ترى، هه‌مان ئه‌و هۆكارانه‌ بن كه‌ بوونه‌ مايه‌ى دواخستنى پرۆسه‌كه‌.
شه‌ڕى داعش له‌موسڵ درزى نێوان لايه‌نه‌ سياسييه‌كانى عێراق ئه‌وه‌نده‌ى تره‌ قوڵترده‌كاته‌وه‌، بۆيه‌ رێكخستنه‌وه‌ى كارتى لايه‌نه‌ سياسييه‌كانى سه‌ر ساحه‌ى سياسى عێراق دژوارييه‌كى گه‌وره‌يه‌، به‌تايبه‌ت بۆ سه‌رۆك وه‌زيرانى عێراق، بۆيه‌ بنياتنانه‌وه‌ى نه‌سيجى سياسى له‌ناو عێراقى دواى ئازادكردنى موسڵ، له‌ ئاوه‌دانكردنى ژێرخانى ئابوورى ئه‌م وڵاته‌ قورستره‌.
ده‌رهاويشته‌يه‌كى ترى ئه‌م جه‌نگه‌ له‌عێراقدا، گۆڕينى كاره‌كته‌ره‌ سياسى و ئيدارييه‌كانييه‌تى، ئه‌وه‌تا هێشتا شه‌ڕ دوايى نه‌هاتووه‌، دادگاى باڵاى عێراق، فه‌رمانى ده‌ستگيركدنى بۆ ئه‌سيل نوجه‌يفى پارێزگارى پێشووى نه‌ينه‌واو، سه‌رۆكى پاسه‌وانى نه‌ينه‌وايه‌، به‌تۆمه‌تى مامه‌ڵه‌كردن و پێدانى هه‌واڵ و زانيارى به‌وڵاتانى ترى.
گه‌وره‌ترين ده‌رهاويشته‌ى شه‌ڕى ئازادكردنى موسڵ، بارگرانكردنى سه‌رشانى عێراقه‌، دووباره‌ نغرۆكردنييه‌تى له‌ ژێر بارى قه‌رزارى وڵاتاندا، تێچوونى ئه‌م جه‌نگه‌ ئه‌وه‌نده‌ عێراق قه‌رزار ده‌كات، به‌ده‌يان ساڵ نه‌توانێت له‌ژێربارى ئه‌و قه‌رزارييه‌ ده‌رچێت، بيهێنه‌ پێش چاوى خۆت، ته‌نها له‌يه‌ك هه‌ڵمه‌تى فڕێدانى ئاگادارى و هۆشياركردنه‌وه‌ى هاوڵاتياندا، به‌يه‌ك رۆژ و يه‌ك هه‌ڵمه‌ت، 17 ميلۆن په‌ڕه‌ى A4 به‌سه‌ر زياتر له‌ 18 شارو شارۆچكه‌و شوێنى ئاوه‌دانيدا فڕێدراوه‌، ئه‌و هه‌ڵمه‌ته‌ چه‌ند سه‌عاتييه‌ چه‌ند ده‌كات له‌سه‌ر عێراق، بۆنمونه‌ ئه‌گه‌ر يه‌ك په‌ڕه‌ ته‌نها 100 دينارى تێبچێت، ئه‌وا ته‌نها ئه‌و هه‌ڵمه‌ته‌ (1،700،000،000) يه‌ك مليارو حه‌وت سه‌د مليۆن دينارى تێده‌چێت، ئه‌ى خه‌رجى ئه‌و فڕۆكانه‌ى كه‌ به‌سه‌ر ئه‌و شوێنانه‌دا قڕێى ده‌ده‌ن، ئه‌وه‌ باس له‌ خه‌رجى ساده‌ترين شتى شه‌ڕه‌ كه‌له‌ ناوخۆ به‌رهه‌مدێت و كه‌سانى عێراقى و به‌فڕۆكه‌ى عێراقى به‌بێ كرێ و پاداشت كارى تياده‌كه‌ن. ئه‌ى نرجى گوللـه‌ تۆپێك، هاوه‌نێك و فيشه‌كێك چه‌نده‌!! ئه‌ى خه‌رجى هه‌زاره‌ها هه‌ڵمه‌ت و بۆردومانه‌كانى فڕۆكه‌جه‌نگييه‌كانى هاوپه‌يمانان بۆسه‌ر داعش له‌ماوه‌ى ئه‌م دوو ساڵه‌دا چه‌نده‌!؟
له‌سه‌ر ئاستى هه‌رێمايه‌تى ئه‌م جه‌نگه‌ ده‌ركه‌وته‌ى گه‌وره‌ترى لێده‌كه‌وێته‌وه‌، ئه‌وه‌تا هه‌ر پێش ده‌ستپێكردنى جه‌نگ، توركيا وه‌ك سه‌ركرده‌كانى ده‌ڵێت، لێناگه‌ڕێن ده‌ست بۆ پێكهاته‌ى سوننه‌ و توركمانى ئه‌و پارێزگايه‌ ببرێت، هه‌ميشه‌ له‌سه‌ر هێڵ و چاوكراوه‌يه‌ بۆئه‌وه‌ى بچوكترين پێشێلككارى و ده‌ستدرێژى به‌دى بكات و خۆى هه‌ڵقورتێنێته‌ گۆڕه‌پانه‌كه‌، وێڕاى ئه‌و هه‌موو لێدانه‌ دژبه‌يه‌ك و توندانه‌ى به‌رپرسانى عێراق و توركيا، كه‌ هه‌ندێكجار په‌يوه‌ندييه‌كان ده‌باته‌ لێوارى ته‌قينه‌وه‌.
له‌سه‌ر ئاستى نێوده‌وڵه‌تيش، رووسيا نه‌ بێده‌نگ و نه‌ بێكار داده‌نيشێت، هه‌ر له‌سه‌ره‌تاى ده‌ستپێكردنى پرۆسه‌كه‌وه‌، (ماريا زاخاروف)ى وته‌بێژى فه‌رمى وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه‌ى رووسيا، وتى موسڵ ده‌بێته‌ سه‌رزه‌مينێكى سوتماك و كاولكراو، ئه‌و وته‌بێژه‌ زياتر له‌ جارێك، مزگانى روودانى كاره‌ساتى مرۆيى ده‌دات له‌ جه‌نگى ئازادكردنى موسڵدا، به‌م لێدوانانه‌ روسيا ده‌يه‌وێت ئه‌وه‌ى خۆى له‌ سوريا به‌گشتى و حه‌له‌ب به‌تايبه‌تى ده‌يكات، له‌ پێش چاو و زهنى خه‌ڵك دوورخاته‌وه‌، هه‌روه‌ك به‌و پێيه‌ى رووسيا له‌گه‌ڵ هه‌رسێ وڵاتى (عێراق و ئێران و سوريا) هاوپه‌يمانێتييه‌كى چوار قۆڵييان هه‌يه‌، ناوه‌ ناوه‌ ئه‌و بيرى عێراق و به‌رپرسانى ده‌خاته‌وه‌، كه‌ وه‌ك هاوپه‌يمانێك ئاماده‌ى هه‌موو هاوكارييه‌كى عێراقه‌.
ده‌رهاويشته‌يه‌كى ناوخۆيى كه‌ كه‌س هيچى لێوه‌ ديار نييه‌، ئه‌وه‌يه‌، كێ و چ هێزێك ده‌ڕواته‌ ناو موسڵه‌وه‌، چونكه‌ له‌وه‌ته‌ى باس له‌ ئازادكردنى موسڵ ده‌كرێت، چه‌ندين لێدوان و ته‌نانه‌ت بڕيارى جديش له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى چ هێزێك ده‌ڕواته‌ ناو موسڵه‌وه‌!؟ پرسيارى له‌وه‌ش گرنگتر ئه‌وه‌يه‌، كێ و كام هێز و پێكهاته‌ى سياسى و نه‌ته‌وه‌يى و مه‌زهه‌بى، ده‌سه‌ڵات له‌و پارێزگايه‌ ده‌گرێته‌ ده‌ست، ئه‌مه‌ سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه‌ى كه‌ وه‌ك وتمان گۆڕينى ده‌موچاو و كاره‌كته‌ره‌كان ئه‌گه‌رێكى حاشا هه‌ڵنه‌گره‌، هه‌ندێك لايه‌ن و پێكهاته‌ى سياسيش له‌و پارێزگايه‌دا كارته‌كانيان سوتاوه‌.