تازەكردنەوەی گوتاری ئاینی یان زیندوكردنەوەی فۆڕمی ئاینی

 

گوتاری ئاینی بەردەوام پێویستی بە تازەكردنەوە هەیە، ئەویش لە بازنەی گوتارەكاندا، بەڵام لەهەمانكاتدا دەبێت پارێزگاری لە نەگۆڕەكانیش بكەین، چونكە بەبێ‌ جەختكردنەوە لەسەر شتە نەگۆڕەكان، گەلانی مسوڵمان شوناسی خۆیان لەدەست دەدەن، ئیسلام كە ئاینێكە بۆ هەموو كات و شوێنێكە، گۆڕاو و نەگۆڕەكانیشی بە جۆرێكن كە لەگەڵا گیانی سەردەمەكەی خۆیدا بگونجێت ،بۆ ئەم مەبەستەش پێویستە گوتاری بانگخوازی هەردوو چەمكی رەسەنایەتی و نوێخوازی بەیەكەوە گرێ‌ بدات، چونكە بانگەواز نابێت دابڕاوبێت لە سەردەمی خۆی و دەبێت هاوشان لەگەڵا پێشكەوتنەكان هەنگاو بنێت، هاوچەرخ بوونی گوتاری ئیسلامی واتە كەڵك وەرگرتن لە هەموو تەكنۆلۆژیا پێشكەوتووەكانی سەردەم، بۆئەوەی كاریگەریەكانی ئیجابی بن و لەلای خەڵكیش بە ئاسایی وەربگیرێت و كار لە دڵەكانیان بكات و گوێی بۆ بگرن، خوای گەورە دەفەرموێت (أَڵمْ تَرَ كَیْفَ ضرَبَ اللَّهُ مَثلاً كَلِمَەً طیِّبَەً كَشَجَرەٍ طیِّبَەٍ أَصْلُهَا ثابِتٌ ۆفَرْعُهَا فِی السَّمَا‌ء تُۆْتِی أُكُڵهَا كُلَّ حِینٍ بِإِذنِ رَبِّهَا ۆێضڕبُ اللَّهُ اڵاَمْثاڵ لِلنَّاسِ ڵعَلَّهُمْ ێتَذكَّرُون) لەم ئایەتەوە ئەوە تێدەگەین كە گوتاری باش و سەركەوتوو كاریگەر ئەوەیە كە رەگێكی چەسپاوی هەبێت ئەویش لە رێگەی بوونی پەیوەندی بە سروشەوە، لەلایەكی تریشەوە رەگێكی بەهێزی هەبێت لە رێگەی مێژووی درێژی بانگخوازی لە پێغەمبەران و پیاوچاكان لە ئادەمەوە هەتا ئێستا، چڵەكانیشی بردۆتە ئاسمان و هەوای پاك لەوێوە هەڵدەمژێ‌ و بەمەش جوانی و بەرزی و درەوشاوەییان زیاد دەكات، ئەمەش ئیشارەتە بە كەش و هەوای ئازادی و گرنگی دان بە كرانەوەو پەیوەندی لەگەڵا بەرامبەرەكان و تازەكردنەوەی گوتار و نەرمی، چونكە ئەگەر سەیری سەرچڵی درەختەكان بكەین ئەو سیفەتانەیان تێدایە.
دكتۆر (عبدالحمید الانصاری) دەڵێت ئێمە پێویستمان بە گەیشتنە بە رێكەوتنێكی كۆمەڵایەتی سیاسیی، كولتوری، كۆمەڵایەتی، ئەمە لە ڕووی تازەكردنەوەی گوتاری ئاینی بێت، یان بە چ شێوازێك بێت، بەڵام لە هەر رویەكەوەبێت دەبێت لە بە سیاسیی كردنی گوتاری ئاینی خۆمان بپارێزین، ئەویش لەلایەن دەوڵەتەوە بێت یان لەلایەن رێكخراوە سیاسیەكانەوە بێت كە بیانەوێت ئاین ئیستغلال بكەن بۆ خۆیان، ئەمەش گرفتێكی گرانە و بە ئاسانی رزگارمان نابێت لێی.
ئاین لەو رۆژەوە كە دابەزیوە بۆسەر زەوی و تێكەڵا بە ژیانی خەڵك بووەو لەڕووی بەها و رەوشت و مامەڵەوە كاریگەربوە پێی، بە بەردەوامی هەوڵدراوە كە بۆ بەرژەوەندی تایبەتی و سودی تایبەت لەڕووی سیاسیی و ئابوری و كۆمەڵایەتیەوە بەكاربهێنرێت. لەبەرئەوە دەبێت ئاگاداری ئەم لایەنە بین.
لە ئێستادا كە كزەبایەكی گۆڕانكاری لە وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامیدا هەڵی كردووە، سەرەڕای ئەوەی كە دەبێت لە كاریگەریەكانی رابردوو كە بە میراتی ماوەتەوە لەگەڵا جیاكاری و رەگەزپەرستی و پەراوێزخستن رزگاری بكەین و ئەو كۆتانە لە ئاین بكەینەوە كە بۆی دروست كراوە. ئەمەش كاتێك دەبێت كە بڕوامان وابێت كە چارەسەرەكان لە رابردوودا تەنها بۆ رابردوو دەبن و ناكرێت بكرێنە چارەسەر بۆ كێشەكانی دنیای ئەمڕۆ، وە ئیجتیهاد و رایە جیاوازەكان لە رابردوودا بۆ سنورێكی زەمەنی دیاریكراو بوون و ناكرێت بیانهێنینە ئەم سەردەمەوە.
لەبەرئەوە پێویستە لەسەرمان كە دابڕانێك دروست بكەین لەگەڵا هەموو ئەو كولتورە رابردووە و ناكرێت لەم رۆژگارەدا باوەڕ بەو بۆچوونانە بهێنین كە مافەكانی ئافرەت پێشێل دەكات و جووڵە و چالاكیە كۆمەڵایەتیەكانی سنوردار دەكات و رێگەی لێ‌ دەگرێت لە هەموو چالاكییەكی سیاسی و گەشەپێدان بۆئەوەی خزمەتی نیشتمان و گەلەكەی بكات، لەبەرئەوە دەبێت كولتوری ئیسلامی لە رابردوودا جارێكی تر لەبێژنگ بدرێتەوە هەموو ئەوانەی تیادا لاببرێت كە دژن بە مافەكانی مرۆڤ لەڕووی ئازادی و كەرامەت و مافە تایبەتیەكانی.
پێویستە خۆمان رزگار بكەین لە هەموو ئەو كولتورە ئیسلامیەی كە تۆوی ناكۆكی دەچێنێت لەگەڵی ئەوی تری ئاینی و رێگە لە عیبادەتەكانیان دەگرێت و ناهێڵێت بە ئازادی خۆیان چالاكیە ئاینیەكانیان جێبەجێ‌ بكەن یان رێگەیان لێ‌ دەگرێت لە بەشداری سیاسی و بە بیانووی جۆربەجۆر ناهێڵێت پۆستە سیادیەكان وەربگرێت.
دەبێت زۆر بە توندی روبەڕووی ئەو گوتارە ببینەوە كە كولتوری خۆ كوژی بەرهەم دەهێنێت و مردن پیرۆز دەكات و هانی گەنجان دەدات كە رقیان لە ژیان و رۆژئاواییەكان ببێتەوە، كۆتایی بەو بۆچوونانە بهێنین كە لە مێژوودا بەرجەستە بوون بۆ خوێندنەوەی ئەوانی تر و جارێكی تر دانەبەزاندنەوەی بۆ واقیعی ئێستا وەك ئەوەی دەبینین كە لای هەندێك لە گروپە ئیسلامیەكان پیادە دەكرێت و رۆژئاوا بە (دار الكفر) لەقەڵەم دەدەن و ماڵا و سامانیان بە غەنیمەت سەیر دەكەن، ئەوەش بە بەڵگەی زۆر بێ‌ بنەما بە بیانووی جیهاد و شەهادەت و شتی تر.
پێویستە گوتاری ئاینی هاوچەرخ مرۆڤ دۆستانە بێت و خۆ رزگاركردن بێت لەوەی كە هەموو تاوانەكان بداتەوە پاڵا رۆژئاوا و وەك دوژمنی پلە یەك سەیریان بكات، بەڵكو دەبێت پرۆسەی چاكسازی ئاینی لەناو خۆمانەوە دەست پێ بكەین و ئاین و كولتور لەیەكتر جیا بكەینەوەو جارێكی تر خوێندنەوەیەكی نوێ‌ بۆ دەقەكانی قورئان و فەرموودە بكەین و لەگەڵا گیانی پێشكەوتنی سەردەمدا بیگونجێنین و گەلانی مسوڵمانیش بخەینەوە سەر رەورەوەی ئەو پێشكەوتنەی كە گەلە پێشكەوتووەكان پێی گەیشتنوون، لەڕووی زانست و زانیاری و پێشكەوتنی تەكنۆلۆجی و ژیانی كۆمەڵایەتیەوە.