ئایا ئیسلامی سیاسی دەبێتە بەربەست لە بەردەم داعش و بیری توندڕەوی؟

  دوو شەممە, 20 ئازار 2017 19:46

لە پاش رووداوەكانی بەهاری عەرەبی، ئەو پۆلێنكاریەی لەلایەن رۆژئاواییەكان بە هەردوو باڵی سیاسی و ئەكادیمیەوە دەكرا بەرامبەر بە ئیسلامی سیاسی گۆڕانی گەورەی بەخۆوە بینی، بەتایبەتیش لە دوای شەڕی داعشەوەو لەژێر ئەم بیانوەدا هەوڵێكی زۆری دەوڵەتانی رۆژهەڵات بەتایبەتی لە كەنداو وەك سعودیە و ئیمارات و ئەردەن،كە ویستیان هەمویان بە تیرۆریست یان بەرهەم هێنەری تیرۆر لە قەڵەم بدەن و پاشان بە یاسای تیرۆر مامەڵەیان لە گەڵدا بكرێت ، دەیانویست بە یەكجاری خۆیان لەو مەترسیە رزگار بكەن كە ڕوی لە هەندێك لە وڵاتانی ناوچەكە كرد كە سەرچاوەی ئەو مەترسیەیان بە ئیسلامی سیاسی لە قەڵەم دەدا و بەتایبەتیش كۆمەڵی ئیخوان كە خاوەن رەگ و ریشەیەكی مێژویی بەهێزە و تەنانەت ئەگەر بە هەڵبژاردنێكی دیموكراسیش بێت بە هەڕەشەی گەورەیان دادەنا لەسەر دەسەڵاتەكانیان، لەبەرئەوە لەلایەن هەردوو وڵاتی وەك ئیمارات و سعودیە وەك (دیڤید هیرست) دەڵێت هەموو فشارێكیان بەكارهێنا بۆ بە تیرۆریست ناساندنی ئیخوان، بەمەش فشاریان خستە سەر ئەردەن بۆ لاوازكردنی ئیخوان ،هەروەها لۆبی عەرەبەكانی كەنداو كاریگەری لە سەر كۆنگرێس و ئیدارەی ئەمریكا هەبوو بۆ شێوازی مامەڵیان لە گەڵ ئەنجامەكانی بەهاری عەرەبی و ئیسلامی سیاسی لەو ساتە وەختەدا. تەنانەت كاریگەری و فشارەكانی ئیمارات لەسەر بەریتانیا وایكرد كە لیژنەیەك لە پەرلەمانی بەریتانیا ئامادە بكەن بە سەركردایەتی (جون جینكنز) بۆ ئامادەكردنی راپۆرتێك لەسەر (ئیخوان) بۆئەوەی وەك گروپێكی تیرۆریستی بیناسێنێت و حكومەتیش ناچار بكات بۆ پابەندبوون بە ئەنجامی راپۆرتەكە، پاش تەواو بوونی راپۆرتەكە پەرلەمانی بەریتانیا لیژنەیەكی تری دروست كرد بە سەرپەرشتی (كریسبین بلانتی) بۆ ئامادەكردنی راپۆرتێكی تر، بەڵام ئەنجامی ئەم راپۆرتە زۆربەی پێچەوانەی راپۆرتی پێشوو بوو، ناونیشانی راپۆرتەكە بەناوی (ئیسلامی سیاسی و پێداچوونەوە بە ئیخواندا: وەڵامی حكومەت لەسەر راپۆرتی لیژنەی كاروباری دەرەوەی پەرلەمان). (دیڤید هیرست) لە وتارێكدا كە لە سایتی (میدل ئیست اونلاین) بڵاوكراوەتەوە دەڵێت: ئەگەر بێتو رۆڵی ئیسلامی سیاسی وەك بەربەستێكی پارێزەر لە روبەڕوبوونەوەی گروپێكی تیرۆریستی وەك داعش فەرامۆش بكەین، ئەوە لەسەر حسابی خۆمان دەبێت و هەر خۆشمان دەبێت باجەكەی بدەین، هەر بۆ ئەم مەبەستە رەخنە لە هەڵمەتی هەڵبژاردنەكانی سەرۆكایەتی ئەمریكا دەگرێت و بەتایبەتیش لەو دروشمانەی كە دژ بە ئیسلامی سیاسی بەرزكرابوونەوە بە بازاڕی وەسف دەكات.
لە مانشێتێكی فەرعی راپۆرتەكەی لیژنەی كاروباری دەرەوەدا هاتووەو دەڵێت (وەزارەتی دەرەوەی بەریتانیا دانی ناوە بەوەدا كە زۆربەی ئیسلامیە سیاسیەكان بڕوایان بە بەكارهێنان توندوتیژی نیە، بەڵكو خۆیان قوربانی دەستی داعشن،شایەنی باسە لەو شوێنانەدا كە داعش دەستی بە سەردا گرتوە ئیسلامیە سیاسیەكان زیاتر لە خەڵكانی تر كەوتونە بەر ئەشكەنجەو لە ناو بردن و داعش ئەوانە بە مەتسیدار تر وەسف دەكات لە فڕۆكەو رۆكێتی هاو پەیمانان.لە روانگەی راپۆرتەكەوە حكومەتی بەریتانیا دەیەوێت دەرگایەك بەڕووی ئیسلامیە سیاسیە میانڕەوەكاندا بكاتەوە بۆ دژایەتی تیرۆر، هەر لە راپۆرتەكەدا جەخت لەسەر ئەوە كراوەتەوە كە لەنێو ئیسلامی سیاسی دا ئەوانەی كە خۆیان ناساندووە بە دیموكراسیخواز پێویستە رێگەیان پێ‌ بدرێت كە بەشداری لە هەڵبژاردنەكاندا بكەن و پێویستە حكومەت پردی پەیوەندیان لەگەڵدا بەهێز بكات، ئەوانە لە دەسەڵاتدا بن یان ئۆپۆزسیۆن بن).
حكومەتی بەریتانیا بەم هەنگاوی دەیەوێت لەژێر ئەو ترس و وەهمەدا بێتە دەرەوە كە هەموو ئیسلامیەكان بخاتە قاڵبی تیرۆر و بە بەرهەمهێنەری تیرۆر وەسفی بكات، لە راپۆرتی (كریسبین بلاتی)دا رەخنەی توند لە راپۆرتەكەی (جون جینكنز) دەگرێت و دەڵێت ئەم پیاوە سەفیری پێشووی بەیتانیابووە لە عەرەبستانی سعودی، بەڵام راپۆرتەكەی زانستی و بێ‌ لایەن نیە، چونكە ئەو بەڵگانەی لەسەر تیرۆریست بوونی ئیخوان باسی دەكات، سەرەتا بۆ خودی عەرەبستانی راستە، چونكە دەوڵەتی سعودی دەوڵەتێكی ئیسلامیە، كار بە ئەحكامی شەریعەت دەكات و دادگاكان كەلەژێر قەڵەمڕەوی پیاوە ئاینیەكاندان ،فەرمانی زۆر مەترسیدار بەناوی دینەوە دەردەكەن وەك مل پەڕاندن و دەست بڕین لە گۆڕەپانێكی گشتی داو هەروەها ئەو پیاوە ئاینیانە كارمەندی دەوڵەتن و مافی تەكفیركردنی مسوڵمانانی تریشیان هەیە، ئەمە راستە بۆ ئێرانیش لەكاتێكدا كە ئێستا هەموو وڵاتە رۆژئاواییەكان كێبڕكێیانە بۆ كردنەوەی سەفارەت لە تاران، لە راپۆرتەكەدا دەپرسێت ئایا هۆكاری چیە رۆژئاواییەكان بێ‌ دەنگن لە ئاست پێشێلكردنی بنەماكانی دیموكراتی و بەهاكانی لیبراڵیەت لە سعودیە و ئێران، بەڵام كە باس دێتە سەر ئیخوان دەیكەن بە هەرا، لە راپۆرتەكەدا دەڵێت ئیسلامیە سیاسیەكان لە ئێستادا نە هێزیان هەیەو نە لە دەسەڵاتدان و نە چەكدارن، پاشان دەڵێت لیژنەكە یەك بەڵگەی دەست نەكەوتووە كە ئیخوان پشتیوانی لە داعش یان قاعیدە كردبێت بەڵكو زیاتر لە 40000 كەسیان لە زینداندایەو لەم دۆخە ناهەموارەشدا بانگەشەی بەكارهێنانی توندوتیژی ناكەن، بڵاوكردنەوەی ئەم راپۆرتە بەڵگەی ئەوەیە كە بەریتانیا گەیشتۆتە ئەو راستیەی كە بۆ لەناوبردنی بیری توندڕەوی پێویستیان بە هاوكاری میانڕەوەكان هەیە، ئیخوانیش وەك گەورەترین باڵی میانڕەوی،كە لە زیاتر لە 70 ووڵاتی دنیادا رێكخستنی هەیە ، ئەگەر زیاتر بچَتە ناو هاوپەیمانێتیە نێودەوڵەتیەكە بۆ روبەڕوبوونەوەی داعش و فیكری توندڕەوی دەرگایەكی باش بەڕووی خۆیدا دەكاتەوەو لە ئەو گەمارۆو فشارەش رزگاری دەبێت كە ئێستا روبەڕووی بۆتەوەو بەمەش وێنەیەكی نوێ‌ بۆ ئیسلام و مسوڵمانان دروست دەبێت، كە لەلایەن گەلانی مسوڵمان و رۆژئاواییەكانیش جێگەی رەزامەندی و دەست خۆشیە.