ناسەقامگیری و شەرعیەتی سیاسی

مولود مراد

سەقامگیری نەك هەر بۆ كۆمەلگە و دەولەت و سیستمی سیاسی پیویستیەكی حەیاتیه بەلكو مەرجی ژیان و مانەوەی هەموو بوون و بوونەوەر و ژیان و گیانداران و مرۆڤیشه. بئ سەقامگیری نەنیشتمان و نەكۆمەلگه ژیانی كۆمەلایەتی مانابەخشنابن، میژوو و كەلتور و شارستانیەت گریدراوی ژیانی سەقامگیرن.

سەقامگیری وەك ئامانجێكی ژیان كۆمەلیك هۆكاری جۆراوجۆر و فاكتەری جیاواز دەبنه مایەی دەستەبەركردن وپاراستن و بەردەوامبوونی.

ئەوەندەی پەیوەندی بە دەسەلات و سیستمی سیاسیەوه هەیه، سەقامگیریی و ئۆقرەیی كۆمەلگه پەیوەندیەكی بنەرەتی و گرێدراوی بەچەمكی شەرعیەتەوه هەیه، بەجۆریك سەقامگیریی كۆمەلگه و دامەزراوەكانی و ژیانی گشتی، وابەستەی هەبوونی شەرعیەتی دەسەلات وسیستمی سیاسی

شەرعیەت : ئەو دۆخەیە كەهاووڵاتیانی چوارچێوەی دەسەڵاتێكی سیاسی ڕایان وابێت كەكارو چالاكی دەسەڵاتە سیاسی لەبەڕێكردن و ئیدارەدانی ئەركە گشتیەكانیداهەماهەنگ و گونجاوە لەگەڵ خواست و بەهاو پرەنسیپە ئەخلاقی و كۆمەڵاتیەكانی ئەواندا، یان ڕایان وابێت ئەوەی دەسەڵاتی سیاسی ئەنجامی ئەدات كۆك وتەبایە لەگەڵ عەدالەت و ئەوەی ئەم دەسەڵاتە ئەنجامیدەدات وێنەی ئەوەیە كەمومكنەوەك هاووێنەكانی، واتە وەك ئەو حكومەت و سیستمەسیاسیانەی هەمان دۆخیان هەیە.

ئەم جۆرە شەرعیەتە بەجیا لەشەرعیەتی یاسایی و دەستوریی لەسەر تەوەرەی هەستی و باوەڕو قەناعەتی زۆرینەی هاووڵاتیان ڕاگیراوە بەوەی كەدەسەڵاتی سیاسی وبكەران و نوخبەی حوكمڕان كارایی - فعالیە- وتوانایان لەسەر ئیدارەی كاروباری گشتی ووڵات هاوجووتە لەگەڵ بەهاكانی ژیانی ئەوان ، لەگەڵ عەدالەت لەگەڵ قیە مە ئەخلاقیەكانیان..

ئەم هەستەی هاووڵاتی كەسەرچاوەیەكی ناپێوانەیی ڕەمزیی شەرعیەتە فاكتەری سەرەكی سەقامگیریی پەیوەندی نێوان حوكمڕانانی ووڵات و هاووڵاتیانە، واتە ڕایەڵەی سەرەكی پەیوەندی باش و سەقامگیری نێوان حاكم و مەحكومە،لێرەشەوە سەقامگیری كۆمەڵگە دەستەبەردەبێت و سەرلەبەری و پابەندی ئارەزومەندانەی هاووڵاتیانی بۆفەرمان و بڕیارەكانی دەسەڵاتی سیاسی بەدوادادێت
ئەو دەسەڵاتەی بەم مانایە واتە ڕالێبوون وهەستكردن بەعەدالەت و نوێنەرایەتی ڕای جەماوەردەكات، توانای بەردەوامی ومانەوەوگەشەكردن و پێشكەوتنی هەیە ، توانی بونیادنانی ئاشتی كۆمەڵایەتی وپێكەوە ژیانی هەیە، توانایی ئایندەگەریی و ڕەخساندنی هەلی ئایندەیەكی گەشی بۆنەوەی ئێستاو داهاتووی ووڵات هەیە، وەها دەسەڵاتێكه دەتوانێت ئەو سەری تونێلی ژیانی هاووڵاتیان بەدی بكات ولێوەی دیار بێت.

بەپێچەوانەوەدەسەڵاتێكی نغرۆبوو لەدەیان دەردی گەندەڵی ئیداریی وسیاسی ودارایی، كه دەبێته دەزگا و دوكانی هەڕاجی هەموو بەهایەكی ژیانی هاووڵاتیان ودەیان مافیا لەپشت هێزی چەكداری جۆراوجۆرەوە كە ئیرادەو بەرژەوەندی و حەزی ئەوانە لەسەروی هەموو یاسا و دادگا و دامەزراوەیەكەوە بوو، ئەم جۆرە دەسەڵاتە كەمترین هەستی ئینتمای هاووڵانتی بۆ خۆی و دەسەلاتەكەی لەدەست دەدات، كاتێك دڵنیابوو لەو هەستەی خۆی كەژیانی ئەو بەهاو بایەخێكی لای دەسەڵات نوخبە ی حوكمڕا نیە، بەهایەك بۆ بوونی ، وەك هاووڵاتی خاوەن ماف لەبەر چاو نەگیراو، گوتار و جولەی دەسەڵاتی بەئاڕاستەی چینە خاوەن پێگە و پلە و دەستڕۆشتووەكانە، خەمی ڕازیكردن ودەستەبەركردنی پێویستی وخواستەكانی ئەو كەمینەخاوەن نفوزە هەمەجۆرە یە، لێرە لێكترازان و دابڕانی ویژدانی و دەرونی لەنێوان هاوڵاتی و دەسەڵاتدا دەبێتە حەقیقەت، بەهیچ نرخێَك لەبەرامبەر بێ‌ نرخكردنی خۆیدا جگە لە گۆڕانی ڕیشەیی یان ڕیشە كێش كردنی دەسەڵاتی هەبوو دەستبەردار نابێت.

ئەمەش سەرچاوەی ڕ‌تكردنەوەی هەموو پرۆژە و بڕیار و ڕێكەوتنەكانی هیز و لایەنەكانی حكومەتی عێراقە لەلایەن خۆپیشاندەرانی شارە جیاجیاكانی گۆڕەپانی تەحریرو شارەكانی خواروی عێراق، باسی هەبوو ن و گریمانەی هەردەستێكی سیاسی بزوێنەریش بكرێت ئەوەش دیسانەوە ئاماژەی گەندەڵی سیاسی و ئەمنی حكومەتە، ئێوە لەكوێ‌ بوون هێزێكی وەها گەورەی شەقام بزوێن و ڕای گشتی جەماوەرجۆشدەر لەهەناوی ئەم حكومەت و دەسەڵاتەدا نووستبوو.