ڕەوتی ئیسلامی و ئەركەكانی ئایندەی

ڕەوتی ئیسلامی میانڕەو ئەو بەشە سەرەكیەیە لە حاڵەتی ئیسلامی هاوچەرخ كەبە ئیسلامی سیاسیش ناوزەد دەكرێت ، ئەم ڕەوتە بڕوای بەپڕۆسەی دیموكراتی و دەوڵەتی مەدەنی هەیە و ئامادەیە لەڕێگای بەشداریكردنی كارا لەهەڵبژاردنە گشتیەكاندا بەشداری پڕۆسەی سیاسی بكات و پڕۆژەی خۆی بۆ چاكسازی و گۆڕانكاری بە ئامانج بگەیەنێت .

ئەم ڕەوتە بەشێكی زیندوو و كاریگەرە لەپێكهاتەی كۆمەڵایەتی و سیاسی گەلانی موسڵمان لە سەرتاسەری وڵاتانی ئیسلامیداو خاوەنی مێژویەكی دەیان ساڵەیە لە خەبات و قوربانیدان لە پێناو ئازادی و دادپەروەری و جێگیركردنی دیموكراسیەتدا، هەوڵەكان ئێستا بۆ بەدەستهێنانی شەرعیەتی مومارەسەكردنی كاری سیاسی و گەیشتن بە دەسەڵات، بۆ هەستی ئامانجی سەرەوە بووە هەر لەو بوارەدا ڕۆڵی كاریگەریشی هەبوو لەسەرخستنی شوڕش و ڕاپەڕینەكانی بەهاری عەرەبیدا دژ بە ڕژێمە گەندەڵ و دكتاتۆرەكانی ناوچەكە، بەڵام مەخابن ئەوە بوو لە لایەن هێزە دژو نەیارەكانی چاكسازی و دیمۆكراسی لەسەر ئاستی ناوخۆ و هەرێمایەتی و نێودەوڵەتی، ڕووبەڕووی دژایەتی گەورە و دژوار بویەوە كە بوە هۆی شكستهێنان بە شۆڕشەكان و دورخستنەوەی ڕەوتە ئیسلامیەكە لە دەسەڵات ، بەتایبەتی لە میسر كە مەڵبەندی سەرەكی ڕەوتی ئیسلامی سیاسیە لەناوچەكەدا.. دەرئەنجام حاڵەتێكی نائاسایی و ناسەقامگیر ڕووی كردۆتە وڵاتانی ناوچەكە بەگشتی بە هۆی پێكدادانی توند لە نێوان جەماوەرو لایەنە گۆڕانخواز و چاكسازیخوازەكان لە لایەك و دەسەڵاتە ستەمكارەكان و دەستێوەردانی هەرێمایەتی و نێودەوڵەتی لە لایەكی ترەوە..

بێگومان ئەم حاڵەتە نائاسایی و ناسەقامگیرەی كە ناوچەكەی پێدا تێدەپەڕێت، تاسەر نابێت و درەنگ یان زوو كۆتابی دێت و بە دڵنیایی گۆڕانكاری بە سەر هاوكێشە سیایەكاندا دێت.. چونكە جەماوەری ئەم وڵاتانە بەگشتی و نەوەی نوێ بەتایبەتی بێدارو هۆشیار بونەتەوە و تامەزرۆی ئازادی و دادپەروەرین و سەرەنجام هێزە ئیسلامیە ئیصلاحخوازو گۆڕانخوازەكان بە پشتیوانی جەماوەر سەركەوتن بە دەست دەهێنن و لە هەموو حاڵەتێكدا دیارە ڕەوتی ئیسلامی میانڕەو بەشێكی كاراو سەرەكی دەبێت لەنەخشەی سیاسی ئایندەی وڵاتانی ناوچەكە، چونكە بەبێ بەشداری ڕاستەقینەی ئەم ڕەوتە لەپڕۆسەی سیاسیدا حاڵەتی سەقامگیری سیاسی هەرگیز نایەتە دی.

ئەوەی كە پەیوەستە بەخودی ڕەوتە ئیسلامیەكەوە بۆ ئەوەی لەم دۆخە دژوارو چەقبەستووە دەربچێت و شكست و ڕوداوە كارەساتبارەكانی ڕابوردوو دوبارە نەبنەوەو لە ئایندەدا بتوانێت ڕۆڵی كاریگەرو بنیاتنەرانەی چاوەڕوانكراوی هەبێت ، پێویستی بە خۆداچونەوەی ڕیشەیی هەیەو گەرەكە ئاڕاستەی قیبلەنمای خۆی ڕاست بكاتەوەو گۆڕانكاری جیددی لە دیدگا و ستراتیژیەتی خۆیدا ئەنجام بدات لە سەر ئاستی ناوخۆی ڕەوتەكە و چۆنێتی مامەڵەكردنی لەگەڵ دەرەوەی خۆَیدا .. لێرەدا بەكورتی ئاماژە بەچەند خاڵێكی سەرەكی لەو بارەیەوە دەكەین:

یەكەم/ ڕەوتی ئیسلامی پێویستە جارێكی تر پێناسەی خۆی ڕاستبكاتەوە چونكە پێش ئەوەی تەنها ئەوەی تەنها بزافێكی سیاسی بێت و ئامانجەكەی دەسەڵات بێت، بزافێكی گۆڕانخواز و چاكسازیخوازە و ئامانجەكەی كۆمەڵگەیەو تەوەرەكەی مرۆڤە، چونكە ڕەوتی ئیسلامی لەبنەڕەتدا پڕۆژەی هەستانەوەو چاكسازی كۆمەڵگە موسڵمانەكانە، كاری ڕێكخراوەیی و دەسەڵات هۆكارن بۆ بەئەنجام گەیاندنی پڕۆژە ئیصلاحیەكەی نەك بە پێچەوانەوە، هۆكاری ئەم راستیە ئەوەیە كە ململانێی نێوان هێزە سیاسیەكان لە یاریگای دیموكراسیدا تەنها ڕواڵەتی شەڕەكەیە، ئەگینا شەڕی ڕاستەقینە ئەوەیە كە لە جیهانی ئەفكارو پەیوەندیە كۆمەڵایەتیەكاندا دەگۆزەرێت كە مەرجەعیەت و ژێرخانی مەعریفی و مەعنەوی هەر سیستەمێكی سیاسیە، لەڕوانگەی ئیسلامەوە دیارە ئەولەویەت بۆ ئەم لایەنە گرنگەیە..

دووەم/ ڕەوتی ئیسلامی پێویستە پڕۆسەیەكی خۆ نوێكردنەوەیی ناوخۆیی هەمەلایەنە ئەنجام بدات و مامەڵەی دروست لەگەڵ پێشكەوتن و پەرەسەندنەكانی سەردەمدا بكات ، بەڵكو پێویستە رۆڵی پیشەنگ و ڕێبەرایەتی ببینێت یەكێك: لەو شتە سەرەكیانەی ئەم قۆناغە بریتیە لە بەدامەزراوەیی كردنی بوارە سەرەكیەكانی كارو ئەركی ڕەوتەكە ، بەتایبەتی هەردوو بواری سەرەكی بانگەواز و سیاسەت لەسەر بنەمای جیاكردنەوەی وەزیفی و پسپۆڕێتی ومۆسساتی تایبەتمەند بەهەردوو بوارەكە بەلەبەر چاوگرتنی پەیوەندی تەواوكاری نێوان هەردوو پڕۆسەكە كەوەك پەیوەندی نێوان گیان و جەستەیە، چونكە سیاسەتی دروست و دادپەروەرانە، گومانی تێدانیە كە پارێزگاری لە پڕۆسەی بانگەواز و چاكسازی كۆمەڵایەتی دەكات، هەروەك بانگەوازی دروست و میانڕەوانەش پارێزگاری لەتاك و كۆمەڵگە دەكات و لە ڕوانگەی ئیسلامەوە هەردوو پڕۆسەكە هاوكار و تەواوكاری یەكترن.

سێیەم/ گۆڕینی فەلسەفەی ململانێكان لەگەڵ دەرەوەی خۆیدا بەشێوەیەك كەتەنها كورت نەكرێتەوە لە شەڕو ململانێی نێوان كوفر و ئیمان یان هەق و باتڵ دا.. چونكە ئەم حاڵەتە دەبێتە هۆكارێك بۆ لەدەستدانی هاوسۆزی و پشتیوانی جیهانی و شەڕەكە وەك شەڕی ئاینی و تائیفی وێنا دەكرێت، دیارە گەلانی جیهان بێزارن لە شەڕی ئاینی و دەرهاوێشتە نەخوازراوەكانی.. لەو سۆنگەیەوە پێویستە لەسەر لایەنەكانی ڕەوتی ئیسلامی كە پەیامی خۆیان بەشێوەیەك ئاڕاستە بكەن كە شەڕەكە شەڕی نێوان ستەمكارو ستەملێكراوە و ئەمان لەپێناو ئازادی و دادپەروەریدا خەبات دەكەن و بەرگریكاری ڕاستەقینەی دیموكراتیەتی لە وڵاتانی خۆیاندا. بۆیە پێویستە ڕەوتی ئیسلامی زیاتر بكرێتەوە بەسەر دەرەوەی خۆیدا و دیالۆگ لەگەڵ هەموولایەك بكات لەسەر ئاستی وڵاتانی ناوچەكە بەگشتی و وڵاتانی ڕۆژئاوا بەتایبەتی و بۆئەوەی هەموولایەك دڵنیا بكاتەوە لەڕێبازی میانڕەوانە و ئاشتیخوازانەی خۆی، هاوكات لەگەڵ هێز و لایەنە گۆَڕانخواز و چاكسازیخوازەكاندا پێكەوە كاری هاوبەش بكەن لە پێناو جێگیركردنی پایەكانی دیموكراتی و هێنانە كایەی سیستەمی سیاسی دادپەروەر و حوكمی ڕەشید كە گەلانی ناوچەكە لەسایەیدا بحەسێنەوە و كۆتایی بەم نەهامەتی و ئاڵۆزی و ناسەقامگیریە بهێنڕێت كە دەیان ساڵە یەخەی گەلانی ئەم وڵاتانەی گرتووە.