مەرگی سەركردەیەك، شپرزی نەتەوەیەك

قوتابی و خوێندكاری زیرەك و هۆشیار ئەو كەسەیە كە بەر لە كاتی تاقیكردنەوە و ئەزموونەكان، حسابی بۆ هەموو هەل و مەرجە ئاسایی و نائاساییەكان و حاڵەت و بارە كتوپڕەكان كردووە، لەوەش زیاتر ئامادەیی تەواوی وەرگرتووە بۆ وەڵامدانەوەی پرسیارەكان و پڕكردنەوەی بۆشاییەكان، بۆیە كاتێك پرسیارەكان دێنە بەر دەستی زیرەكانە وەڵام دەداتەوە و ناشڵەژێ‌ و دونیای لێ‌ نایەتەوە یەك، ئەوكاتەش كە بۆشاییەك لە ئەزموونەكاندا ڕووبەڕووی دەبێتەوە وشە و ڕستە و ژمارەی گونجاوی بۆ هەڵدەبژێرێ‌ تووشی دڵەڕاوكێ‌ و پەشۆكاوی نابێت، وێڕای ئەوە هیچ كات پاساوی سادە و نالۆژیكی و نابەجێ‌ ناهێنێتەوە و ناڵێ‌ من خۆم ئامادە نەكردووە بۆ وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارانە و پڕكردنەوەی ئەم جۆرە بۆشاییانە، بەڵكو لەبەر ئەوەی كەسێكی دووربین بووە و دڵنیابووە لەوەی كە بەشێك لە ئەزموون و تاقیكردنەوەكان، پڕكردنەوەی بۆشاییەكانە، بۆیە پێشوەخت پلان و بەرنامەی گونجاوی هەبووە بۆ پڕكردنەوەی ئەو بۆشاییانە و بە گونجاوترین و ڕاسترین شێوە پڕی كردوونەتەوە.
ژیان و كار و ئەركی حكومی و سیاسی و نەتەوەییش، بە هەمان شێوە ئەزموون و تاقیكردنەوەی تێدایە و بەشێك لە تاقیكردنەوەكەش بریتییە لە پڕكردنەوەی بۆشاییەكان، بۆیە پێویستە عاقڵانە و هۆشیارانە خۆ ساز بكرێت بۆ ڕووبەڕووبوونەوە و مامەڵەكردن لەگەڵ ئەو بۆشاییانە و پڕكردنەوەیان بە گونجاوترین و ڕاسترین شێوە.
چەند دەستەپاچەییە كە بە نەخۆشكەوتنی سەركردەیەك، یان دەستلەكاركێشانەوەی بەرپرس و دەسەڵاتدارێك، یان بە خۆنەپاڵاوتنەوەی لێپرسراوێك، یاخود بە مەرگی ڕەمز و سیاسەتوانێك، گەل و نەتەوە و حیزب و حكومەتەكەی تووشی شۆك و شپرزی و شڵەژان ببێت؟! چەند ناماقوڵە نەزانرێت چۆن جێگرەوە و بەدیلێكی بۆ دەستنیشان بكرێت و ڕیتمی كار و ژیانی لایەنی پەیوەندیدار ـ دەوڵەت و حكومەت و حیزب و نەتەوەكە ـ تێك نەچێت و تووشی شۆكی جەرگبڕ و گەڕانەوە بۆ چوار گۆشەی یەكەم نەبێت؟!
حكومەت و حیزب و گەل و نەتەوەیەك هێندە داماو و دەستەوسان بێت، كە بە یەكێك لەو حاڵەتانەی ئاماژەمان بۆ كردن، بكەوێتە دۆخێكی ناهەمووارەوە و تووشی شڵەژانی سیاسی و شۆكی ئیداری ببێت و حسابی بۆ حاڵەتی لەو چەشنە نەكردبێت، بەڕاستی حكومەت و حیزب و نەتەوەیەكی لاواز و بێدەسەڵات و فاشیل و ناسەركەوتووە.
گەلێك كە بەرگەی لەدەستدانی (حەقیقی و فیزیكی یان مەعنەوی) سەركردەیەكی نەگرێت، یاخود بەدیل و ئەڵتەرناتیڤی نەبێت بۆ جێگرتنەوەی سەركردە و ڕەمزەكانی، ئای كە چەند دەستەپاچە و بێ‌ بەرنامە و بێ‌ پلان و كورتبین و ناواقیعی بووە، مەگەر دەكرێ‌ هێندە خەیاڵپڵاو و ساویلكە بین كە حساب بۆ دۆخە نائاساییەكان و حەقیقەتە بەڵگەنەویست و تاڵ و نەخوازراوەكانی ژیان نەكەین؟
ئەو كاتەی گروپ و حیزبێك بترسێت لە دەرنەچوونەوەی سەركردەكەی، یان خۆنەپاڵاوتنەوەی، یاخود دەستلەكاركێشانەوە و دواجار لە نەخۆش كەوتن و مردنی، یان پەككەوتن و نەمانی تواناكانی، هیچ پلانێكی بۆ حاڵەتێكی ئاسایی لەم چەشنە نەبووبێت، چۆن دەتوانێت ناوی خۆی بنێت دەوڵەت و حكومەت یان حیزب و ڕێكخراوێكی خاوەن پەیڕەو و پڕۆگرام و دیدگایەكی ڕوون و واقیعی؟ بەتایبەت لەم سەردەمەدا كە سەردەمی بە دامەزراوەیی كردن و سەردەمی بڕیاری جەماعی و بەڕیوەبردنی جەماعییە، نەك تاكەكەسی و سەردەمی كاریزمایی، سەردەمی حوكمڕانی و باڵادەستی سیستەمە نەك كەسەكان.
بەڕاستی من سەرم سوڕ دەمێنێ‌ لەم نەهج و عەقڵیەتە سیاسی و حیزبی و حكومی و نەتەوەییەی كە ڕۆڵەكانی ئەم گەل و نەتەوەی ئێمەی لەسەر پەروەردە و گۆشكراوە، وادەزانین هیچ سەركردە و بەرپرسێكمان بەدیل و جێگرەوەی نییە و هیچ كەسێك ناتوانێت لەو باشتر و سەركەوتووتر بێت، ئەم حاڵەتە نالۆژیكییە ناچارمان دەكات كە پێداچوونەوەیەكی جددی بكەین بە عەقڵیەتی سیاسی و نەتەوەیی و حیزبی و ئیداریماندا و هەڵوێستەیەك بكەین لەسەر ئەو جۆرە پەروەردە سەقەتەی كە پێشتر گرتوومانەتەبەر، چ وەك تاك و خێزان و چ وەك دەستە و گروپ و ڕێكخراو، چ وەك حیزب و دامەزراوەكانی دەوڵەت و حكومەتداری.