لەنێوان (ڕۆشنبیر) و (سیاسیی) دا

  هەینی, 15 کانونی یەکەم 2017 18:24

 


پێناسە تەقلیدییەكەی ڕۆشنبیر دەڵێت ، ئەو كەسەیەشتێك لە هەموو شتێك بزانێت ، و لە شتێكیش هەموو شت بزانێت، بەڵام لە ئێستادا و لە پاش ڕوخانی بلۆكی شەرقی و داڕمانی سوڤیەت لەلایەك ، شەپۆلەكانی عەولەمە و پێشكەوتنی خێرای زانست و تەكنۆلۆژیا لەلایەكی دیكەوە گۆڕانكاری قوڵ لە دنیابینی و ڕۆڵ و ئەرك و سنوری بەرپرسیارێتی ڕۆشنبیر و تەنانەت چەمكی ڕۆشنبیریشدا دروست بووە ، ئێستا سەردەمی پسپۆڕییە (اختصاص) ، تەنانەت لەناو هەر بوار و كایەیەكدا هێنانی پسپۆڕی كافی نیە ، بەڵكو دەبێت لەسەر لقێك ، تەوەرێك ، بەشێكی دیاریكراو لە پسپۆڕییە گشتیەكە ، پسپۆڕی ورد بەدەست بهێنیت ئینجا قسە و تێزەكانت لەو بابەت و ڕشتەیەدا حساب بۆكراو دەبێت و بە گرنگ سەیر دەكرێت .


كەواتە پێویستە چوارچێوەیەك بۆ (ڕۆشنبیر) دابنرێت و ئەو ڕۆڵ و مانا ڕەها و فراوانەی لێ بسەنرێتەوە و پسپۆڕی دیاری بكرێت كە ئایا ڕۆشنبیری چ بوارێكە ( سیاسی ، ئاینی ، فیكری ، كۆمەلایەتی ...هتد) تا لەهەموو شتێك قسەنەكات و نەبێتە دەمڕاست و كوێخای كۆمەڵگە ، و نەبێتە مایەی ژاوەژاو لە كۆمەڵگەدا و فەزای ڕۆشنبیری پڕ نەكات لە قسە و نوسینی بێ سەر و بەر و بێ بنەما .


پێویستە تێ بگەین كە (ڕۆشنبیر) سیفەت و وەزیفە و نازناوێك نیە و بدرێ بە كەسەكان ، بۆیە زۆر ئاساییە كەسێك لە كاتێكی دیاریكراودا ڕۆشنبیر بێت ، بەڵام لە كاتێكی تر ئەو توانایە لەدەست بدات ، چونكە ڕۆشنبیر بوون حاڵەتێكی زاتی و خۆیی ئەو كەسەیە و پەیوەندی بە (هۆشیاری و ئاگایی و كاریگەری)یەوە هەیە ، مادەم ئەو سێ ڕەگەزەش قابیلی هەڵبەز و دابەز و كەمكردن و زیادكردن و تەنانەت نەمانیشە ، ڕۆشنبیریش هەر محكومە بە هەمان حاڵەت ، ناكرێت (ڕۆشنبیربوون) وەك ناسنامەی باری كەسێتی یا بڕوانامەی زانستی تەماشا بكرێت كە تا كۆتایی تەمەن ببێتە موڵك و مۆركی ئەو كەسە .


(ڕۆشنبیر) ویژدان و دەركی كۆمەڵگەیە ، ئەو شتانە دەبینێت كە كۆمەڵگە نایانبینێت ، ئەو بۆیانی باس دەكات و كۆمەڵگەی لێ ئاگادار دەكاتەوە ، ڕۆشنبیر لەگەڵ ڕەخنەگرتن دەبێت كار بكات لەسەر هەقیقەت و ڕاستیە شاراوەكان و نیشانی كۆمەڵگەی بدات و كاری جددی بكات لەسەر بڵاوكردنەوەی بەها باڵا و ئاكارە بەرزەكان ، و یارمەتیدەرێكی ڕاستەقینەی كۆمەڵگە بێت بۆ حاڵی بوونی باشتر لە دۆخی ژیانی كۆمەڵایەتی و فەرهەنگی و سیاسی و كلتوری ، كە ڕۆشنبیر بەدوای هەقیقەت و ڕاستی شتەكانەوە بوو و توانی مەعریفە بەرهەمەبهێنێت ، ئەوكات خۆبەخۆ كارێكی ئەخلاقی دەكات ، نەك هەركاتێك لە زیانی بوو دەست بەرداری هەقیقەت ببێت و قبوڵی نەكات .!
بەداخەوە لەم نیشتمانەی ئێمە زۆرێك لە (ڕۆشنبیران) لەبری ئەوەی لەگەڵ ئازارەكانی كۆمەڵگە ئاوێتە ببێت ، و باش دەركی دەرد و ئازارەكانی كۆمەڵگە بكات و ئیلهام لە موعاناتیان وەربگرێ بۆ دۆزینەوەی هۆكاری گرفتەكان و دواجار دەستنیشانكردنی ڕێگاچارە بۆیان ، لەبری ئەوەی هەستێت بە هۆشیاركردنەوەی خەڵكی بە ماف و ئەركەكانیان ، بوەتە قوربانی دۆخی سیاسی و بەتەواوی تیایدا تواوەتەوە ، ڕۆڵی بنەڕەتی خۆی لەیاد كردووە یان ڕەنگە هەر نەشزانێت چیە !!
لێرە تێكەڵەیەكی خراپ دروست بووە لە نێوان (ڕۆشنبیر) و (چالاكوانی سیاسی)، كوا ئەركی ڕۆشنبیر ئەوەیە وەك چالاكوان و شرۆڤەكاری سیاسی مامەڵە بكات !؟ ڕۆشنبیر دەبێت عەقڵ و دەركی كۆمەڵگە بێت و بیربكاتەوە ، نەك ئەركی ئەوەبێت فشار بخاتە سەر دەسەڵات و كارەكانی كورت بكاتەوە لە ڕەخنەی سیاسی و لۆمەی حیزبەكان ، هەروەها نابێت بە ڕەهایی قسە بكات و لەلایەك بەویستی خۆی پیرۆزی ببەخشێت ، و لەلایەكی دیكەوە ڕق و بوغز بچێنێت ، بەڵكو دەبێت لە ڕێژەیی بوونی شتەكان باش حاڵی بێت .


ئاخر چۆن دەبێت (ڕۆشنبیر) خۆی لە عابای ئایدۆلۆژیایەكی دیاریكراو بئاڵێنێت ، و هەموو قسە و سەرنجەكانی لەو گۆشەنیگا ودنیابینیە تەسكەوە وێنا بكات !؟ دەبێت مەحەك و دەسكەلای ئەو بۆ شرۆڤەی دۆخ و بابەتەكان (هەقیقەت و ڕاستی) بێت ، و نابێت لەگەڵ پیاوانی حیزب و دەوڵەتمەدارەكان و سیاسیەكان هاوڕێیەتی و پێكەوەییەكی وەهایان هەبێت كە جێكەوت لەسەر ڕا و ڕەخنەكانی دابنێت ، ئەمە مانای ئەوە نیە كە ئەو مافە لە كەسی ڕۆشنبیر زەوت بكرێت بەوەی كە نەتوانێت هەواداری و ئینتمای سیاسی و مەزهەبی و ئاینی هەبێت ، بەڵكو مەبەست ئەوەیە دنیابینی و ڕوانگەی بیركردنەوەی قەتیس نەكات و فراوانتر و فرە ڕەهەندتر بیر بكاتەوە و لە ژیان بڕوانێت.
پێموایە لەم مەملەكەتەیا خودی (ڕۆشنبیر) وەك چەمك و كایە ، كەوتۆتە قیرانێكی قوڵەوە و لە نێوان ڕۆشنبیری حەقیقی و ڕۆشنبیری حیزبی و تەزویر و چالاكوانی سیاسیدا گیری خواردووە .
ئەو تێكەڵبوونەی نێوان ئەو دوو توێژە (ڕۆشنبیر و سیاسیی) بۆیە ناباو و ناسازە ، چونكە لە دوو دنیا و دوو فەزای تەواو دوور لەیەكدا كار دەكەن ، ڕۆشنبیر لە دنیا و فەزایەكی تا ڕادەیەك كراوە و بێ سنوردا بیردەكاتەوە و دەنوسێت و دەدوێ ، بەڵام فەزای سیاسیەكان سنوردار و فرەڕەهنەد و هەستیارترە .
كەسی سیاسی زیاتر بیر لە هەڵبژاردنی داهاتوو و ژمارەی كورسی و پۆست و ئیمتیازات دەكاتەوە ، بەڵام ڕۆشنبیری جددی بیر لە هەقیقەت و ڕاستی ، و نەوە و جیلی داهاتوو دەكاتەوە.
ڕۆشنبیر هەقیقەت و چاكەی گشتی دەكاتە مەحەك و دەسكەلای بیركردنەوە و ئامرازی كاركردنی خۆی ، بەڵام زۆربەی سیاسیەكان(بەرژوەندی) مەناتی بیركردنەوە و مۆتیڤی خیتاب و كردارەكانیانە .
ئەگەر شرۆڤەی بابەت و دۆخی (سیاسی) بە كەرەستە و ئامراز و پێودانگی سەقافی بكرێت بێگومان دەرەنجامی هەڵە و سەیرمان چنگ دەكەوێت و قسەكان واقعی و عەقلانی دەرناچن ، هەر لەبەر ئەوەشە هەمیشە جیاوازییەكی گەورە دەبینین لە نێوان قسە و تێروانین و شرۆڤەی ڕۆشنبیرێك لەگەڵ سیاسیەك لەسەر هەمان بابەت و دۆخ ..!
ناكرێت ڕۆشنبیرێك یان نوسەرێك و ڕۆژنامەنوسێك كە خاوەنی دنیایەكی پڕ لە خەیاڵە و بە نوسینێك كە سروشتێكی ئەدەبی هەیە بیەوێت تەحلیلی بابەتێكی سیاسی یان دۆخێكی دیاریكراو بكات و بە ڕاستیشی بزانێت .
زۆرێك لەو ڕۆشنبیرانەی كە ڕۆڵی چالاكوانی سیاسی و كەسی سیاسیی دەبینن ، كاریگەری ئەوتۆیان بەسەر كۆمەڵگەوە نیە ، ئەصڵەن خاوەن قسەی جددی و هەڵوێستی شایستە نین چونكە جگە لەوەی مەنتیق و پێودانگ و كەرەستە و پێوەرەكانیان بەكەڵكی شرۆڤەی بابەت و دۆخی سیاسی نایە ، هەروەها زیاتر بۆ پەیداكردنی پارە و زامنكردنی بژێوی ئەو كارە دەكەن نەك لەبەر ئەو ئامانجە گەورانە بێت كە ئاماژەمان پێدا لەسەرەوە ، هەنێكیان مەبەستیان ئەوەیە سەرنجی دەوروبەر بۆ خۆیان ڕابكێشن ، هەربۆیەش زیاتر لەسەر حەقلی سیاسی كاردەكەن چونكە زۆرترین گوێبیست و بینەری هەیە ، بەوە خۆی دەسەلمێنێت و دەڵێت منیش هەم ، بەبێ ئەوەی هیچ فیكرەیەكی دروست و نوێ و ڕێگاچارەیەكی پێ بێت بەردەوام حەز دەكات لە میدیاكانەوە دەركەوێت .
هەیانە وەك فاڵگرەوە پێشبینی و شرۆڤە سەقەتەكانیان دەڵێن ، هەنێكیان ناتوانن تەجاوزی شەڕە قسەی سووك و ناوزڕاندن بكەن لەكاتی قسەكردن و نوسیندا ، تیایاندایە (فەیس بووكە) سەرچاوەی بیركردنەوە و وەرگرتنی زانیاریەكانیەتی و بەساڵ نەك كتێبێك بەڵكو نامیلكەیەكیش ناخوێنێتەوە ، هەر لەسەرەتاوە لەبەر بێ بڕوانامەیی و بۆ پڕكردنەوەی شعور بەكەمی خۆیان خستوە بەسەر ئەو كایەدا .
ڕۆشنبیری جددیشمان هەیە بەڵام هەنێك لەوانیش بەهۆی ئاڵۆزی و نا ڕوونیانەوە ، لەبەر ئەو زمانە قورس و ڕەقەی كە پێی دەنوسن و دەئاخفن ، كە زۆرجار ووشەگەلی فەلسەفی ووشك و لاتینی و بیانی تێكشكاوی وەها تێكەڵ بە نوسینەكانیان دەكەن كە خۆیان و نوخبەیەكی كەم نەبێت لێی حاڵی نابن ، كەوەهاش بوو ئیتر چاوەڕێ ناكرێت بەو نوسینە گۆڕانكاری گەورە لە كۆمەڵگەدا دروست ببێت ، ئاخر قەرارە تۆ دەلیل و ڕێنماییكەری كۆمەڵگە بیت ، ئیتر چۆن دەبێت خەڵكی لە نوسین و قسەكانت حاڵی نەبن .!!؟
بۆیە زەرورەتێكی هەنووكەییە ، كە ڕۆشنبیر و ڕوناكبیر لەم مەملەكەتەی ئێمە بەر لەوەی هیچ ڕەخنەیەك بگرن ، هیچ شرۆڤەیەك بكەن ، و بەر لەوەی باسی سیاسەت و حیزب و دەوڵەت و حكومەت بكەن و بیدەنە بەر نەشتەری ڕەخنەكانیان ، پێویستە گرنگیدان و قسە و تێفكرینەكانی چڕبكاتەوە لەسەر خودی خۆی ، و عەقڵ و هزری شیتەڵ و پاكلەمە بكات ، چونكە هیچ پێشڤەچوون و گەشەسەندنێك ڕونادات ئەگەر عەقڵێكی سەلیم و تەندروست پێشی نەكەوتبێت ، بەڵگەنەویستیشە كە عەقڵ كز و لاواز بوو ئیتر هەموو شتەكانی دیكە لە سكە لادەدەن و تووشی لادان و ئاڵۆزی و شپرزەیی دێن .

راستگۆ محەمەد

ڕاستگۆ محەمەد عەلی
لەدایكبووی 1983 – هەڵەبجەی شەهید
دەرچووی كۆلێژی یاسا – زانكۆی سلێمانی (2006)
دانیشتووی شاری هەولێر
خاوەن چەندین بابەت و وتار و لێكۆڵینەوە لە ڕۆژنامە و گۆڤار و سایتەكانی هەرێمی كوردستان