سوتاندنی بارەگای پێنج حیزبەكە

  شەممە, 30 کانونی یەکەم 2017 10:10

یەكێك لە دیارترین سیماكانی خۆپیشاندانەكانی ئەم دواییە لە هەرێمی كوردستاندا، سوتاندنی بارەگای پێنج حیزبەكە بوو، لە خۆپیشاندانەكانی پێشوودا هەموو ناڕەزایەكان ئاڕاستەی دوو پارتە دەسەڵاتدارەكە بوو، داواكاریەكانیش بۆ گۆڕینی سیستمی حوكم و چارەسەری گەندەڵی بوو، لەبەرئەوەی لەوكاتەدا سێ‌ حیزبی گۆڕان و كۆمەڵا و یەكگرتوو لە بەرەی ئۆپۆزسیۆندابوون و هەمووشیان بەشداریەكی چالاكانەیان هەبوو لە خۆپیشاندانەكانی 17ی شوبات و سەرای ئازادی، لەبەرئەوە خەڵك هیوایەكی پێیان هەبوو كە بە پشتیوانی ئەوان بتوانن گۆڕانكاری لە سیستمی حوكمدا بكەن و لە رێگەی كۆمەڵە پاكێجێكەوە كە پێشكەش بە حكومەتیان كرد، بتوانن رێگە لە زیادبوونی گەندەڵی بگرن و لە ئاستێكدا بیوەستێنن و گەندەڵكارانیش بەسزا بگەیەنن. بەڵام لەگەڵا راگەیاندنی كابینەی هەشت دۆخەكە گۆڕا ،هەریەك لە حیزبەكانی ئۆپۆزسیۆن هەڵپەی ئەوەیان بوو كە بەشداری لە حكومەتدا بكەن و هەریەكەیان هەوڵی دەدا كە پشكی شێریان بەربكەوێت، حیزبەكانی ئۆپۆزسیۆن لەیەكتر جیابوونەوە پاكێج و هەموو شتێكیان لەبیركردو هەریەكە دەیویست پشكی زیاتری بەربكەوێت، لەكاتێكدا كە پێویست بوو ئەو سێ‌ حیزبە بە پلانێكی ستراتیجیەوە لە نێوان خۆیاندا بەشداری حكومەتیان بكردایە و بەشداریكردنەكە بۆ كۆمەڵێك ئامانجی گرنگی نیشتمانی بوایە، وەك گۆڕینی سیستمی دەسەڵات و ئەنجامدانی چاكسازی و روبەڕوبوونەوەی گەندەڵی و چەسپاندنی شەفافیەت و دادپەروەری لە دەسەڵاتدا.
پارتە ئۆپۆزسیۆنە كۆنەكان لەگەڵا هەردوو پارتی دەسەڵاتدار بۆ ماوەی زیاتر لە سێ‌ ساڵا و نیو لەپاڵا حكومەتێكی گەندەڵا و بێ‌ پلان و بەرنامەدا مانەوە، بەبەرچاویانەوە مووچەی فەرمانبەران پاشەكەوت كرا، سەروەرت و سامانی وڵات قۆرغ كراو بە هەدەر درا، دەستیانگرت بەسەر هەموو داهاتی نەوت و خاڵە سنوریەكان، هەموو پڕۆژەكانی گەشەپێدان وەستا، زۆربەی كۆمپانیاكان ئفلاسیان كرد، بەڵام ئەم حیزبانە بێ‌ دەنگ و بێ‌ هەڵوێست درێژەیان بە بەشداریەكەیان لە حكومەتدا داو كەس نەهاتە دەرەوەو هەڵوێستێكی شیلگیرانەی رونیان نەبوو بەرامبەر بەو حكومەتە و ئاوڕێكیان لەو دۆخە ناهەموارە نەدایەوە كە بەسەر گەل و نیشتماندا هات. لەماوەی سێ‌ ساڵی بەشداری ئەو پارتە سیاسیانەدا وێنەیەك لەبەرچاوی خەڵك دروست بوو كە ئەم پارتانە هەموویان یەك ئامانجیان هەیەو بەهەمان ریتمی سیاسی كار دەكەن و كەسیان ئامادە نیە قوربانی بەرژەوەندیەكانیان بدەن لەپێناو جەماوەردا. لە بەرامبەر ئەو وێنەیەدا جەماوەر بەشێوەیەكی گشتی رق و توڕەییەكی بۆ دروست بوو بەرامبەریان و زۆرینەی هاوڵاتیان دەیانوت بەخوا ئەمانە هیچیان جیاوازیان نیە و سەگی سپی و رەش هەر سەگە. لە خۆپیشاندانەكاندا ئەو رق و توڕەییە بوە واقیع و بەرجەستەبوو، چونكە خەڵك بەتایبەتی فەرمانبەران كۆتایی بە هەموو ئارامی و دان بەخۆدا گرتنەكەیان هات و رژانە سەر شەقام و لە دروشم و هاوارەكانیاندا هەموانیان خستە یەك قاڵب و لە زۆر شوێن هەموو حیزبەكانیان سوتاند، تەنانەت ئەو حیزبانەش كە ماوەیەكە زۆر خۆیان وا دەردەخەن كە پشتیوانی لە داوا رەواكانی خەڵك دەكەن و دژی حكومەتی گەندەڵی هەرێمن، لەو هێرش و سوتاندنە رزگاریان نەبوو.
كەواتە سوتاندنی بارەگای پێنج حیزبەكە پەیامێك بوو لە خەڵكەوە بۆ پارتە سیاسیەكان، كە ئیتر ئێمە ئەو جۆرە فۆڕمەمان لەكاری سیاسی پێ‌ رەوا نیە و بەو ئالیەت و گوتارەوە هەمووتان چوونە ریزی پارتە سیاسیە تەقلیدیەكان و پێویستە كوردستان بەرەو كرانەوەو گۆڕانكاری و چاكسازی بڕوات بە هەموو ئەو حیزبانەشەوە كە داوای چاكسازی و گۆڕانكاری دەكەن. چونكە ئەو حیزبانە دوو جۆرن یان حیزبێكن عاشق بە دەسەڵات و هەموو رێگەیەك دەگرنە بەر بۆ گەیشتن بە دەسەڵات هەر لە رێكەوتنی ستراتیجی لەگەڵا دوو پارتە دەسەڵاتدارەكە هەتا پەیوەندی نهێنی و پاراستنی بەرژەوەندیەكان و وەرگرتنی رشوەو دەیان شتی تر، یان بێ‌ دەنگن لە ئاست دەیان گەندەڵی و پەردەپۆشكردنی هەتا پۆستێكی باشتریان پێ‌ بدرێت.
چاوی پارتەكانی دەرەوەی دەسەڵات لە كوردستاندا لە سەر بەدەستهێنانی كورسیە نەك بینینی نەهامەتیەكانی خەڵك‌و بەرژەوەندیەكانی باڵای نیشتمان و هەوڵدان بۆ چارەسەریان. لە بەرامبەر ئەمانەدا ئەو پارتانەن كە لە دەسەڵاتدان و چارەنووسی گشتی هەرێمەكەیان بەدەستە، ئەمانە پێیان دەوترێت شێتی دەسەڵات، ئەمانە بەجۆرێك خۆشەویستی دەسەڵات و مانەوە لەسەر كورسیەكانیان چۆتە دڵیانەوە گەیشتوونە ئاستی شێت بوون. لەم ئاستەشدا ئیتر عەقڵا لەكار دەوەستێت و گوێگرتن نامێنێت بۆ كەسانی روناكبیر و دڵسۆز و ئەكادیمی و رَكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی و لایەنە سیاسیەكان، لەبەرئەوە لە جیاتی گەڕانەوە بۆ هێزی لۆژیك، پەنا بۆ بەكارهێنانی لۆژیكی هێز دەبەن . وا دەبینن هەموو بەرژەوەندیەكانی گەل و نیشتمان لەسەر دەستی ئەمان دەپارێزرێت و هەر داوایەك لەدوای ئەمەوە هەبێت پیلان و ئاژاوەگێڕی و دەستی دوژمنانە، ئەم هەستەش لەلای دەسەڵاتداران بەهۆی ئەو گروپە بەرژەوەندیخوازانەوە بۆیان دروست دەكرێت لە پیاوانی كار و سەربازی و میدیاكار و رۆژنامەنووس و ئەكادیمیا ،كە زیاتر هانیان دەدەن بۆ سوربوون لەسەر مانەوەو دژایەتیكردنی هەموو ئەوانەی داوای چاكسازی و گۆڕانكاری دەكەن. لە ئەنجامی ئەمەشدا لە دەرەوەی عەقڵا هێزی بازوو بەكار دەهێنن و بەو رێگە چارە ئەمنیەش رێگە خۆشدەكەن بۆ ئەشكەنجە و ئازاری گەنجان و خۆپیشاندەران و رشتنی خوێنی گەلەكەیان.
دواجار گەل بە شێوەیەكی گشتی بە شوێن فریادڕەسێكی نوێدا دەگەڕێت. لەناو هەریەك لەو پارتە سیاسیە تەقلیدیانەشدا كۆمەڵێك دەنگی ناڕازی هەن،كە چالاك و هوشیارن و هەموو ئەو راستیانەش دەزانن ،نیگەرانن لە ئاست دۆخەكەو زۆربەشیان دەیانەوێت هەنگاو بنێن بەرەو نوێبوونەوەو گۆڕانكاری بۆئەوەی لەم قۆناغە هەستیارەدا گەل بەبێ‌ رابەرایەتی نەمێنێتەوە، ئەگەر ئەو كەسایەتیانە لەم كاتەدا بە هەڵوێستێكی نوێوە ئەو پارتە تەقلیدیانە بەجێ‌ بهێڵن و بتوانن بە بەرنامەیەكی نوێوە بێنەوە ناو خەڵك بە پلانێكی نوێوە كارێكی سیاسی نوێ بنیات بنێن، ئەگەری ئەوە هەیە كە هیوایەك بگەڕێتەوە بۆ خەڵك و پشتیوانیان لێ‌ بكەن بۆ هێنانەدی ئامانجە سیاسیەكانیان كە خۆی لە گۆڕانكاری و چاكسازی و روبەڕوبوونەوەی گەندەڵیدا دەبینێتەوە.