تەوژمی ئیسلامی و هەناسەی هەستانەوە ، هەنگاوێك بۆ بوون بە تەوژمی نیشتیمانی

تەوژمی ئیسلامی كوردستان، بە هەموو لایەن و ڕەوتە جیاوازەكانیەوە، یەكێكە لە پێویستییە گرنگەكانی ژینگە و واقیعی كۆمەڵایەتی و فەرهەنگی و ئایینی و سیاسی كوردستان، بەدڵنیاییەوە كە بەهێزی و مەحكەمی ئەم تەوژمەش هێز دەبەخشێتە كوردستان و حەتمەن كە لاوازی و شپرزی و پەرواتەوازەییشی لاوازی و بێ‌ هێزی دەرەنجامەكەی دەبێت.

عەیامێكە باس و خواستی (یەكخستنی تەوژمی ئیسلامی) بە چەندین شێواز و لە ڕەهەندی جیاوازەوە قسە و باسی لێدەكرێ‌، بەتایبەت لەم یەك دوو ساڵەی دواییدا باس و خواست و هەوڵەكانی یەكخستنی تواناكانی ئەم تەوژمە گەرمتر و زیاتر لە جاران قسەی لەبارەوە دەكرێ‌ و تا ڕادەیەكیش مشتومڕی جددی بەشوێن خۆیدا هێناوە، واش دەبینرێ‌ كە لە لایەكەوە پاساوەكانی دووری و جیایی لە كار و خەبات زۆر كەمتر بوونەتەوە و لە لایەكی دیكەشەوە پاڵنەر و پاساوەكانی پێكەوەیی و یەكخستنی ئەم تەوژمە زۆرتر بوون، بۆیە دەبینین ڕێژەیەكی باش لە ئاستی باڵا و لەناو قاعیدەی جەماوەری هەموو ڕەوت و لایەنەكانی ئەم تەوژمە ئیسلامییەدا بە پەرۆشەوە چاوەڕوانی ئەم یەكخستنەی نێو ماڵی تەوژمی ئیسلامی دەكەن، ئەگەرچی دەشزانن كە بەبێ‌ كۆسپ و لەمپەر نابێت و كارێكی زۆر ئاسانیش نییە، بەڵام زەرورەتی واقیعەكە و چاوەڕوانییەكە لە ئاستێكدایە كە دەبێ‌ هەموو ئەو كۆسپ و ئاریشە و لەمپەرانە تێپەڕێنرێن و گەورەتر و فراوانتر بیر بكرێتەوە و زەرورەتی قۆناغەكە زۆر بە جددی لەپێش چاو بگیرێ‌.
بەندە لەو بڕوایەدام كە نابێ‌ بە هیچ شێوەیەك ئەم هەوڵی یەكخستنی تەوژمە ئیسلامییە تەنیا بە یەكخستنی سیاسی هەژمار بكرێت و تەنیا پاساوە سیاسییەكان لەپێش چاو بگیرێن، پێویستە ئەم پاساوە بەشێكی زۆر كەم و بچوك بێت و قوڵتر و ستراتیژی تر و فراوانتر و دووربینانەتر لەوە بیر بكرێتەوە و هەوڵی بۆ بدرێت، چونكە ئەگەر تەنیا لە گۆشەنیگای سیاسی و بە دید و تێڕوانینێكی ئایدۆلۆژیانە بیری لێ‌ بكرێتەوە، ئەم یەكخستنە بۆ هەندێ‌ بە قازانج و بۆ هەندێكیش بە زیان دەبینرێ‌ و ئەوكاتە شەڕ و ململانێی بەرژەوەندییەكان دێتە ئاراوە و هەوڵەكە لەبار دەبات.
هەروەها ناشبێ‌ وابزانین یەكخستنی هێزە ئیسلامییە سیاسییەكان و ڕەوت و كەسایەتییە ئیسلامییەكانی دەرەوەی لایەنە سیاسییەكان تەنیا لە پێناو زیادكردنی ژمارە و ڕێژەی دەنگ و كورسییە و هەنگاوێكی تەكتیكییە، كە ئەگەر بەشێكیشی لەبەر ئەو هۆیە بێت حاڵەتێكی سروشتی و نۆرمەڵە، بەڵام خواست و زەرورەتەكە لە ژمارە و ڕێژەی دەنگ و كورسی زیاتر و گەورەترە، ئیدی پاش ئەو هەموو ساڵە پێویستە ئەو قۆناغ و بیركردنەوەیەمان تێپەڕاندبێت كە هەموو شتێك لە ڕووی چەندێتی و ژمارە و ڕێژەوە هەڵسەنگێنین، پێویستمان بە پێوەری چۆنایەتی و ڕادەی كاریگەری و ئاستی جێكەوتی هەڵوێست و هەنگاوەكانە لەناو كۆمەڵگەكەمان و دەرەوەشدا.
بۆچوونی موتەوازیعانەی بەندە وایە كە تەنانەت ئەگەر (100%) دڵنیاشبم یەكخستنی تەوژمی ئیسلامی نەك تەنیا كورسی بەڵكو دەنگێكیش زیاد ناكات بۆ لایەنە ئیسلامییەكان، ئەوا هەر بە پێویستی دەزانم و پشتیوانیشی لێدەكەم مادام باسەكە باسی تەوژمی ئیسلامی بێت نەك تەنیا لایەنە سیاسییەكان، بەڵام ئەگەر هەوڵی یەكخستنەكە تەنیا لەپێناو پاساوە سیاسییەكەدا بوایە ئەوە بەدڵنیاییەوە بۆچوونم وانەدەبوو، چونكە ئەگەر جەماوەر و كۆمەڵگەی كوردستانی وابزانن بۆ لایەنی سیاسی و حوكمڕانی پێویستیان بە تەوژمی ئیسلامی نییە و لە ئاستی چاوەڕوانییەكانی خۆیاندا نەیانبینن لەبەر چەندین فاكتەری خودی و بابەتی، ئەوا ئەو جەماوەرە دڵنیان كە بۆ پاراستن و گەشەپێدانی لایەنی فیكری و فەرهەنگی و كلتووری و كۆمەڵایەتی و ئەخلاقی و دینی پێویستییەكی حەیاتی و تەواویان بەو تەوژمە هەیە بۆ پاراستنیان لە زۆر دەرد و ئاریشەی كۆمەڵایەتی و فەرهەنگی و ئەخلاقی و ئایینی.
یەكێك لە پاساوە گرنگ و هەنووكەییەكانی پەسەندكردن و كاركردن بۆ سەرخستنی ئەم هەوڵی (یەكخستنی تەوژمی ئیسلامی)یە، بەگەڕخستن و پتەوكردن و برەودانە بە گیانی یەكترقبوڵكردن و پێكەوە ژیان و جێبوونەوەی ڕا و بۆچوونە فیكری و مەنهەجییە جیاوازەكان لە بازنەیەكی گەورەتر و فراوانتردا، بە چەشنێك كە هەمووان پێگە و ڕۆڵ و كاریگەری خۆیان ببیننەوە و واهەست بكەن كە بەشێكی گرنگ و كاریگەرن لەو پێكهاتەیەی كە پێی دەوترێ‌ (تەوژمی ئیسلامی)، ئەمەش بۆ ئەوەیە ببێتە تەوژمێكی نیشتیمانی فراوان و هەڵگری خەم و خواستی هەموو هاونیشتیمانیان بێت و هەر هاووڵاتییەك هەستبكات لەناو ئەم تەوژمەدا شوێنی دەبێتەوە، واتە تەوژمەكە ببێتە تەوژمی خزمەت بە خاك و خەڵك لە ڕێگەی باش و جوان مومارەسەكردنی ئایینی ئیسلام و جوان تێگەیشتن لە دینداری، كە دەبێت دینێك مومارەسە بكرێ‌ خزمەت بە ژینی خەڵك بكات.
دواتر و بۆ خەمڵینی زیاتری ئەم هەوڵەش، پێویستە هەموو وزە و توانا و هەوڵەكان چڕ بكرێنەوە بۆ ئیسڵاحی فیكری و فیكری دینی و ئیسڵاحی كۆمەڵایەتی و سیاسی و هتد... بۆ ئەمەش ئیسڵاحی فیكری دینی و مەنهەجییەتی فیقهی تەنزیل و دابەزاندنی دەقە دینییەكان بكرێتە دەسپێك و لەوێوە هەنگاوی یەكەم هەڵگیرێت و جورئەتی زیاتر بە خەرج بدرێ‌ لەم بوارەدا.
دواجار ماوەتەوە بڵێم كە قسەكردن و ڕا و بۆچوونم لەسەر ڕەهەندە سیاسییەكەی ئەم بابەتە شتێكی دیكەیە، چونكە بە بچوكتر لەم بازنەیەی دەزانم كە لێرە دەرم بڕیوە، دەبێ‌ ئەوەشمان لا ڕوون بێت كە (یەكخستنی تەوژمی ئیسلامی) بە مانای یەكبوونی فیكری و سیاسی و یەكگرتن یاخود توانەوەی فیكری و سیاسی نییە، بەڵكو بە مانای جێكردنەوەی هەموو توانا و ئاراستە جیاوازەكانی تەوژمی ئیسلامییە لە نێو بازنەیەكی فراوانتر و بەرینتردا، واتە دەكرێ‌ بۆچوونە فیكری و سیاسییە جیاوازەكانیش بمێنن، بەڵام مەوداكانی نێوانیان لە پرس و بابەتە فیكری و مەنهەجی و سیاسییەكاندا كەمتر و كاڵتر بكرێنەوە و خاڵە هاوبەشەكان زیاتر و تۆختر و ڕەنگدارتر بكەنەوە.
دەشزانم كە ئەم هەوڵەش بۆ یەكخستنی تەوژمی ئیسلامی، بەبێ‌ گرفت و كەموكورتی و حاڵەتی نەرێنی و تەنانەت نەخوازراویش نابێت و نامەوێ‌ میسالییانەش بیر بكەمەوە، بەڵام چڕكردنەوەی هەوڵ و توانای هەموو لایەن و ڕەوت و ڕێكخراو و كەسایەتییە ئیسلامییەكان بۆ ئەم پرسە بە پێویست دەزانم، ئەركێكە و لەسەر شانی هەمووانە و هیچ كەسی لێ‌ تەریك نییە و پێویستە هەمووان شەریك و بەشداری ئەم هەوڵ و پرسە ستراتیژی و چارەنووسسازە بن، تا ئەم هەناسەی هەستانەوەیە بكەنە وێستگەی بووژانەوە و چوونە نێو قۆناغێكی دیكە، كە ببنە مایەی دڵخۆشكردنی ئیسلامخوازان و ئیسڵاحخوازان و یاریزانێكی كاریگەری نێو گۆڕەپانەكە و وەڵامگۆی خواست و پرسیار و داخوازییەكانی كۆمەڵگەی كوردستان و هاووڵاتییەكانی، بەمەش تین و تەوژمێكی باش بدەن بە پرۆسەی ئیسڵاح و چاكسازی فیكری و فیكری دینی و سیاسی و كۆمەڵایەتی لە كوردستاندا.