ئەمریكا وەك چاودێرێكی بێ باك لە سوریادا

  دوو شەممە, 23 نیسان 2018 10:12

سەرەڕای ئەوەی كە ئەم جارەشیان ووڵاتانی ئەمەریكاو بەریتانیاو فەرەنسا هێرشێكی موشەكی توندیان كردە سەر سوریا بەڵام هەموو لایەكیان جەختیان لەوە كردۆتەوە كە هێرشەكان سنوردارن و تەنها بۆ ئەوەیە كە ڕژێم جارێكی تر نەتوانێت بە چەكی كیمیای هێرش بكاتە سەر هاوڵاتیانی مەدەنی لە شارەكانی ژێر دەسەڵاتی ئۆپۆزسیۆندا .
دوبارە بوونەوەی ئەم هێرشانە بە چەكی كیمیایی شتێكی تازە نیە ،بەڵكو لە ساڵی 2013 دا بۆ جاری یەكەم ڕژێمی سوریا چەكی كیمیای لە شاری غوتەی دیمەشق بەكار هێناوە، هەر ئەو كاتە لەسەر دەمی ئۆبامادا ئەو سیاسیەتانەی كە گیرایە بەر بۆ ڕووبەڕووبونەوە لە بەكارهێنانی چەكی كیمیایدا ،ئاماژە بوو بۆ ئەوەی كە سیاسەتێكی یەكلا كەرەوە نیە بۆ ڕووخاندنی ڕژێمی سوریا، بەڵكو هەڵوێستەكان تەنها بۆ ڕای گشتیەو خۆ پاك كردنەوەی ئەمەریكایە بەرامبەر بە تاوانەكان، ڕژێمی سوریاش هەستی بە راستی ئەم سیاسەتە كردبوو بۆیە دوو دڵ نەبوو لە بەكار هێنانی هەر جۆرە چەكێك دژ بە هاووڵاتیانی مەدەنی و ئۆپۆزسیۆن، جەوهەری ئەم سیاسەتەی ئەمەریكاش بۆ ئەوە دەگەڕایەوە كە ئیسرائیل كە هاوپەیمانێكی ستراتیجی ئەمەریكایە، بەشدار بوو لە داڕشتنی ئەو سیاسەتەدا، چونكە هەتا ئەو كاتە ئیسرائیل دوو دڵ بوو لە هەر دەسەڵاتێكی نوێ كە لە دیمەشقدا دەست بەكاربێت و شوناسێكی دیاری كراوی نەبێت، پێشتریش لە میسرو تونسدا گۆڕانكاری لە دەسەڵاتدا ڕووی دابوو، بەڵام بە سودی بەرژەوەندیەكانی ئیسرائیل و ئەمەریكا نەبوو، لەبەر ئەوە ئەمەریكاش بەهەمان دید و تێڕوانین مامەڵەی لەگەڵ گۆڕانكاریكانی سوریادا دەكرد، چونكە ساڵی 2013 باشترین كات بوو ئەگەر ئەمەریكا بیویستایە ڕژێمەكەی ئەسەد بڕوخێنێت، ئەو كاتە ووڵاتانی كەنداوو زۆر لە ڕۆژئاواییەكان لەگەڵ ڕوخانی ڕژێمدا بوون و ئۆپۆزسیۆنیش لە ئەو پەڕی چالاكیدا بوو، هەر ڕۆژە ناوچەیەكی لەدەست هێزەكانی ڕژێم ڕزگار دەكرد، ئێران و ڕوسیاش لە هاوكێشەكەدا نەبون و زۆر بە ئاسانی دەیتوانی دەسەڵاتێكی نوێ لە دیمەشقدا بنیات بنێت، بەڵام سەرهەڵدانی داعش لە 2013 دا تەواوی ستراتیژیەتی ئەمەریكاو ڕۆژئاواییەكانی گۆڕیی و بۆ ئەم مەبەستەش هاوپەیمانیەتێكی نێودەوڵەتی بەرفرراوانیان دروست كرد بۆ روبەڕوبونەوەی داعش، كە ئەمەش وایكرد لەژێر سایەی ئەم دۆخە نوێیەدا ڕژێمی سوریا بە هاوكاری ئێران و روسیا بە سیاسەتێكی نوێ مامەڵە لەگەڵ دۆخەكەدا بكەن و هاوكاریەكانیان بۆ ڕژێمی سوریا پەرە پێ بدەن لە ڕوی سیاسی و سەربازی و ئابوری یەوە ،كە ئەمەش سەرەتای هەڵسانەوەی دەسەڵات بوو لە دیمەشق لەم كاتەشدا بەهۆی سەرقاڵ بوونی ئەمەریكا بەشەڕی داعش و چاو پۆشی لە هەموو ئەو تاوانانە كرد كە ڕژێمی سوریا دژ بە گەلەكەی ئەنجامی دەدا، هەر لەو كاتەوە مامەڵەی ئەمەریكا لەگەڵ ئۆپۆزسیۆندا زۆر بە هێزو شلگیرانە نەبووە ،بەڵكو تەنها بۆ ئەوە بووە كە وەك هێزێك دژ بە ڕژێم بمێننەوە، بەشێك لە بەرپرسانی ئۆپۆزسیۆنی سوریا وای لەقەڵەم دەدەن كە هێرشەكانی ئەم دواییە كاریگەریەكی ئەو تۆی نابێ لەسەر توانا سەربازیەكانی ڕژێم و بەم شێوەیەش هەرگیز سوریا پاشەكشە لە ئەنجامدانی تاوانەكانی ناكات دژ بە گەلی سوریا ،چونكە پرسیارەكە ئەوەیە ئایا بۆچی ئەمەریكاو فەرەنساو بەریتانیا دێنە سەر خەت بۆ ڕوبەڕو بونەوە دژ بە بەكارهێنانی چەكی كیمیایی ،كە لە ڕووداوەكەی ئەم دوایەدا تەنها سەد كەس كوژراوە؟ بەڵام بێ دەنگن لە ئاست كوژرانی سەدان هەزار كەس كە بەهێرشی سەربازی و چەكی تەقلیدی و موشەكە لەناو بەرەكان ئەنجام دەدەرێت، هەندێك لە توێژەرەوانی بواری سیاسی وای لەقەڵەم دەدەن كە بەكارهێنانی ئەم جارەی ئەمەریكا بۆ هێز لە دژی ڕژێمی سوریا لە دیوێكیەوە تەنها بۆ ئەوەیە دەنگۆیەكی میدیای گەورە دروست بكات لەسەر ئەوەی كە ئەمەریكا وەك زلهێزێكی گەورە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا ئێستاش بوونی هەیە و هیچ هێزێك نیە بتوانێت ڕێگە لە ئەنجامدانی سیاسیەتەكانی بگرێت بەتایبەتیش لەم كاتەدا كە ڕوسیا لە گۆڕەپانی سوریادا بەیارمەتی ئێران دەیەوێت پێگەی ئەمەریكا لاواز بكات، لەلایەكی تریشەوە سەرۆك كۆماری ئێستای ئەمەریكا بەدەست چەند كێشەیەكی ناوخۆییەوە گیری خواردوەو دەیەوێت بەم ڕوداوانە پشتیوانیەكی بەرفراوانی ڕای گشتی ئەمەریكاو دامەزراوەكانی حكومەت بۆ خۆی مسۆگەر بكات .
لەكاتێكدا كە ڕژێمی سوریا و ڕوسیاو ئێرانیش دەزانن كە هێرشەكان شتی تریان لە پشتەوەیە و مەبەستیان رووخاندنی ڕژێم نیە ،لەبەر ئەوە هەر یەكەیان تەنها بە هەڵوێستی سیاسی كاردانەوەیان هەبوو كە هەڵوێستی هەمووشیان پشتیوانی بوو لە ڕژێمی سوریا وەك هاوپەیمانێكی ستراتیژی، لەبەر ئەوە ئەگەر گوێ لە لێدوانەكانی حكومەتی سوریاش بگرین لە دوای بۆردومانەكەوە خۆی وەك دەوڵەتێكی بەهێز نمایش دەكات كە توانیویەتی بەرگەی هێرشی ووڵاتە زل هێزەكان بگرێت و ئەمەشی بەسەركەوتنی گەورە بۆ دەسەڵاتەكەی ئەسەد لەقەڵەم دا، بەم جۆرە دەتوانین بگەینە ئەو ڕاستیەی كە هەتا ئێستاش ئاسۆیەكی چارەسەر لە ئارادا نیە و ئەمەریكاو ووڵاتە ئەوروپیەكانیش پلانێكی ئەو تۆیان نیە بۆ ڕووخانی ڕژێمی سوریا و بەهۆی ململانێكانی ڕوسیا و ئەمەریكاو ئێران وتوركیا ،تەنها گەلی سوریا دەبنە قوربانی و بۆ ئایندەش ئاسۆیەكی ڕۆشن نیە .