بەبۆنەی رۆژی عاشورا و مانگی موحەرەم

  چوار شەممە, 19 ئەیلول 2018 07:04

ئەمینداری گشتی یەكێـی جیهانی زانایانی مسوڵمان داوا لەهەموو ئوممەتی ئیسلامی بەسەركردەو گەلەكانیەوە دەكات كە كۆتایی بەشەرو كوشتار و ململانێكان بهێنن و بەخۆیاندا بچنەوە و ئەنجومەنی دانایان دروست بكەن بۆ ئاشتەواییەكی سەرتاسەری و كۆتایی هێنان بەنەهامەتیەكان هەروەها داوا لەمسوڵمانان دەكات كە رۆژانی 9 و 10ی موحەرەم بەرۆژو بن و لەم مانگەدا كردەوەی چاكەی زۆرتر ئەنجام بدەن.
مانگی عاشورا مانگێكی زۆر گەورە و بەڕێزەو دوو رۆژی زۆر گەورەشی تێدایە كەرۆژانی 9 و 10ی ئەم مانگەیە كە دادەنرێت بەرۆژی سەركەوتنی باوەرٍدارانی ستمەلێكراوی چەوساوە بەدەسەر دەستدرێژكاران و ستەمكاراندا، بەم بۆنەیەوە داوا لەگەلانی مسوڵمان دەكەین كە:
1- هاتنی ئەم مانگە دەكەینە هەلێك بۆ ئەوەی داوا لە ئوممەتی ئیسلامی بكەین بەسەركردەو گەلەكانیان وزانایان و روناكبیران و سیاسیەكان كەبەخۆیاندا بچنەوە و بزانن ئێستا ئێمەی مسوڵمانان لەچ بارودۆخێكی خراپداین لە دووبەرەكی و پارچەبون و دواكەتوی و هەژاری و نەفامی ئەمەش پێویستی بەبەخۆداچونەوەیەكی گشتگیر هەیە، بۆ ئەوەی بزانین كە ناتەواویەكانمان لەكوێدان.
ئەم مانگە یەكێكە لەو چوار مانگەی كە خوای گەورە شەرو كوشتاری تێدا حەرام كردوە تەنانەت لەگەڵ نامسوڵمانانیشدا. وەك خوای گەورە دەفەرموێت : (إِنَّ عِدَّەَ الشُّهُوڕ عِندَ اللَّهِ اپْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِی كِتَابِ اللَّهِ ێوْمَ خَڵقَ السَّمَاۆاتِ ۆالْأَرْچَ مِنْهَا أَرْبَعَەٌ حُرُمٌ ژَلِكَ الدِّینُ الْقَیِّمُ فَڵا تَڤْلِمُوا فِیهِنَّ أَنفُسَكُمْ ) ( التوبە : 36))
هەروەها ئیبن عباس دەربارەی ئەم ئایەتە دەڵێت لەم شتانەدا ( ستەم لەخۆتان مەكەن) كەمەبەستی هەمویەتی پاشان تایبەتمەندی دەكاتەوە بەو چوار مانگەی كەبەحەرام ناوبراوەو حەرام ئەنجامدان تیایاندا تاوانی گەورەیەو ئەنجامدانی كردەوەی چاكەش تیایاندا پاداشتی گەورەی هەیە، قەتادە لەم بارەیەوە دەڵێت (ستەم كردن لەمانگە حەرامەكاندا گەورەترین تاوانە لەچاو مانگەكانی تردا) هەرچەند ستەمكاری لەهەموو حاڵەتێكدا تاوانی گەورەیە.
لەكاتێكدا كە ئیسلام چوار مانگ دیاری دەكات كەنابێت شەڕ تیایدا ئەنجام بدرێت گەورەترین بەڵگەیە لەسەر ئەوەی كە دەیەوێت بوار بۆ ئاشتەوایی برەخسێنێت لەرێگەی راگرتنی شەڕ و كوشتار وەك فەرمانێكی شەرعی لەمانگەكانی (ژی القعدە وژی الحجە) موحەرەم ( كە سێ مانگی بەدوای یەكدان) و رەجەب.
لەكاتێكدا ئەگەر وەستاندنی شەڕ واجب بێت لەم مانگانەدا تەنانەت لەگەڵ نامسوڵمانانیشدا، كەواتە وەستاندنی شەڕ لەناوماڵی مسوڵاناندا زۆر پێویستترەو درێژەدان بەشەڕو شكاندنی تاوانەكەی گەورەترە چونكە پێویستە پەیوەندی نێوان مسوڵمانان لەسەر برایەتی ئیمانی دابمەزرێت وەك خوای گەورە دەفەرموێت (إِنَّمَا الْمُۆْمِنُونَ إِخْۆەٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَۆیْكُمْ ) ( الحجرات : 10)
دەقە شەرعیەكان یەك ریزی مسوڵمانانیان كردوە بە فەرزێكی شەرعی و گەرەترین پێویستیە بۆ مانەوەی ئەم ئوممەتە وەك ئوممەتێكی بەڕێزو شكۆدار ، چونكە بەبێ یەكێتی و یەكڕیزی ئێمە دەبینە ئوممەتێكی شكست خواردوو بێ سەنگ و بێ ناوەرۆك وەك خوای گەورە دەفەرموێت : (ۆأَگِیعُوا اللَّهَ ۆرَسُوڵهُ ۆڵا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا ۆتَژْهَبَ ڕیحُكُمْ ۆاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِڕینَ )(الانفال : 469
بۆ ئەم مەبەستە پێویستمان بەوەیە كە ئەنجومەنێك لەدانایانی دڵسۆز دروست بكەین كەیەكسەر و راستەوخۆ دەست بكات بەئاشتەوای لەنێوان مسوڵماناندا .
هەر كەسێكی دانا و خاوەن عەقڵ لەئێستادا سەیری ناكۆكیەكانی نێوان گەلانی مسوڵمان و وڵاتانی عەرەبی و كەندا و و دەوڵەتانی ئیسلامی بكات دەبینێت كە هەموو ناكۆكیەكان لەبەرژەوەندی خۆماندا نیەو خزمەت بەدەرەوەی خۆمان دەكات و هەندێكیش لەو ناكۆكیانە هیچ بنەمایەكیان نیەو بەشێویەكی وەهمی دروست كراون. لەبەرئەوە ئێمە داواتان لێ دەكەین كەلەبەرخوا كۆ ببنەوە و ئاشتەوایی بكەن و لەبیری بەرژەوەندی گشتیدا بن، چونكە ئێمە هەمومان بەرپرسیارین لەبەردەم خوای گەورەدا وەك دەفەموێت (ۆقِفُوهُمْ إِنَّهُم مَّسْئُولُونَ) (الصافات : 24)
دووەم: ئەم مانگە بكەینە هەلێك بۆ عیبادەت و نزیك بونەوە لەخوای گەورە بەئەنجامدانی كردەوەی چاك و رۆژو وەك پێغەمبەری خوا دەفەرموێت (باشترین رۆژ و لەدوای رەمەزان رۆژووی مانگی موحەرەمە)
سێیەم: لە ئەم مانگەدا رۆژی عاشورا هەیە كە پێغەمبەری خوا بەرۆژێكی گەورە ناوی دەبات هەروەك لەو فەرمودەیەدا كە موسلیم گێراویەتیەوە، ئیمام ئەحمەدیش باسی دەكات دەفەرموێت (ئەو رۆژەیە كە كەشتیەكەی نوح لەسەر شاخی جودی وەستاو نوح پێغەمبەر بۆ سوپاس كردنی خوا ئەو رۆژە بەرۆژوو بوو ) لەبەرئەوە پێغەمبەری خوا فەرمانی كردوە كە ئێمەش بۆ سوپاس گوزاری خوا لەسەر رزگار كردنی باوكە گەورەی دووهەممان (نوح پێغەمبەر) سەلامی خوای لەسەر بێت و رزگار بونی یەكێكی تر لە پێغەمبەرە مەزن و گەورەكان كە پێشەوامان موسا و هارون و گەلەكەی بووبە رۆژووبین، تەنانەت ئیبن و عەباس دەڵێت (كەلە سەحیحی بوخاری(1867) دەڵێت: نەمبینیوە پێغەمبەری خوا هیچ رۆژێك ئەوەندە بەگەورە باس بكات و رێزی بدات بەسەر رۆژەكانی تردا ،وەك ئەوەی باسی بەرۆژوو بونی رۆژی عاشورای دەكرد.
لەكتێبەكانی ژیاننامەو فەرمودەدا باس كراوە لەكاتێكدا كە پێغەمبەری خوا كۆچی كرد بۆ مەدینە بینی كە جولەكەكان رۆژی عاشورا بەرۆژوو دەبوون، ئەویش پرسیاری لێ كردن كە هۆی بەرۆژوو بونیان بۆچی دەگەرێتەوە؟ وتیان ئەمە ئەو رۆژەیە كە خوای گەورە موسا و شوێن كەوتوانی رزگار كردو فیرعەون و شوێن كەوتوانیشی لەئاودا خنكاند، ئەو رۆژە حەزرەتی موسا ( سەلامی خوای لێ بێت) بۆ سوپاس كردنی خوا بەرۆژوو بوو، لەبەر ئەوە ئێمەش بەرۆژوو دەبین، پێغەمبەری خواش فەرموی من زۆر لەموسا نزیكترم لەئێوە بڕیاریدا خۆی بەرۆژوو بێت و فەرمانیشی بەمسوڵمانان كرد كەبەرۆژوو بن، هەروەها عائیشە ( رەزای خوای لێ بێت) دەڵێت : قورەیشیەكان لەسەردەمی نەفامیدا رۆژی عاشورا بەرۆژوو دەبون كاتێك كە پێغەمبەر كۆچی كرد بۆ مەدینە خۆی بەرۆژوو دەبوو فەرمانیشی بەمسوڵمانان دەكرد كە بەرۆژوو بن، بەڵام كاتێك كەرۆژووی مانگی رەمەزان فەرز كرا رۆژی عاشورای واز لێ هێناو هەر كەسێك حەزی بكردایە بەرۆژوو دەبوو هەر كەسێكیش حەزی لێ نەكردایە بەرۆژوو نەدەبوو.
بەرۆژوو بونی رۆژی عاشورا سوپاس گوزاریە بۆ خواو جەخت كردنەوەیە لەسەر ئەوەی كە ئیسلام شوێن گرەوەو تەواوكەری هەموو ئاینە ئاسمانیەكانی پێش خۆیەتی و پێغەمبەری خواش دواهەمین پێغەمبەرەو دواهەمین شوێن گرەوەی پێغەمبەرانە لەرووی زانست و رەوانبێژی و بانگخوازیەوە وەك خوای گەورە دەفەرموێت (إِنَّ أَوْڵی النَّاسِ بِإِبْرَاهِیمَ ڵلَّژِینَ اتَّبَعُوهُ ۆهَژَا النَّبِیُّ ۆالَّژِینَ ێ‌مَنُوا ) ( ێ‌ل عمران : 68)
خوای گەورە ئەم ئوممەتە سەركەتوو بكات بۆ هەر شتێك كەمایەیی خێرو چاكە و گەورەبون و یەكڕیزی و ئاشتەوای هەمە لایەنەو خۆشەویستی و دروست بونی پردی پەیوەندیە لەنێوان تاكەكان و چارەسەری هەموو گرفت و ئاڵۆزیەكانە...ئامین.