راپەڕینی دووەم ..رۆڵی هاووڵاتی وەك سەنتەر

گەڕانەوەی ساڵڕۆژی راپەڕین، پێویستی بەوە هەیە كە نوسەران و ئەكادیمی و زانكۆكان و سەنتەرەكانی لێكۆڵینەوەی ستراتیجی نووسین و توێژینەوەو مێزگرد و دیبەیت و كۆڕبەندی جۆربەجۆری لەبارەوە ببەستن، چونكە راپەڕین وەرچەرخانێكی مێژووییە بۆ كورد و لەهەمانكاتدا تێكەڵە بە كۆمەڵێك گۆڕانكاری كە روودەكاتە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەتایبەتیش ئەو سیستمە نوێیە جیهانیەی كە پاش نزیكەی سێ‌ چارەكە سەدە دێت و دەستكاری ستراتیجیەت و پلان و نەخشەی سیاسی ناوچەكە دەكاتەوە، راپەڕین بۆ كورد ماناو مەدلولی سیاسی و كۆمەڵایەتی و مێژوویی خۆی هەیە، كورد دەخاتە قۆناغێكەوە كە لە مێژووی هاوچەرخیدا بێ‌ وێنەیە و هاوشێوەی ئەزموونەكانی كۆماری مەهاباد و مەلیك مەحمود و ئەوانیش نیە، بەڵكو لە زەمەن و سیاقێكی مێژوویی تردایە و دەرچوونە بەرەو ئایندەیەك كە جیاوازە لەوەی لەپێشتردا بینراوە، بەڵام ئەوەی گرفتە لێرەدا ئەو كاراكتەرە سیاسیانەن كە رۆڵی تیادا دەبینن، كە ناتوانن دۆخەكە وەك خۆی ببینن و بیكەنە سەرەتایەك بۆ بنیاتنان و گەشەپێدان و هەستانەوەو كردنەوەی گیانێكی نوێ‌ بە بەری كوردایەتی و خەبات و شۆڕش و بەرخۆداندا، راپەڕین وەك بەرپرسیارێتیەكی جەماوەری سەركەوتوو بو كە جەماوەری كوردستان بە رۆح و ئامانجە سادە و پاكەكەی خۆی هەروەك سەدان ساڵی رابردوو بە قوربانیدان و خوێن و فیداكاری توانی مۆڵگەكانی بەعس تێك بدات و كۆتایی بەداگیركاری جوگرافی و خاك بهێنێت.
بەڵام دیوەكەی تری كە كۆتایی هێنان بوو بە بەعسیزم وەك فیكر و ئایدیا و كولتور، ئەوە ئەركی نوخبەی سیاسی و رۆشنبیر و ئەكادیمی بوو كە ئەو رۆڵە ببینێت و لە رێگەی پلانێكی نوێوە هەوڵ بدات بە یەكجاری كۆتایی بەو كولتورە بهێنێت كە بۆماوەی زیاتر لە سی ساڵا كاری كردبوو لەسەر نەست و بیركردنەوەو ئەخلاقی مرۆڤی كورد، هەتا لە كوردبوون دایان ببڕێت و ئەوە تیایاندا سەوز بكات كە بەعسیزم دەیویست، راستە پێگەكان و سەربازگە و دەزگا ئەمنیەكان كۆتاییهان هات، بەڵام ئەو بوغز و رق و گەل فرۆشی و خاك فرۆشیەی بەعس لە ناخی مرۆڤی كورددا ناشتبووی وشكی نەكرد، بەڵكو بینیمان لەدوای راپەڕین بە شێوەیەكی تر سەوز بوەو چەكەرەی كردو گەشەی كردەوە، راپەڕین ئەوەی پێوتین كە رزگار بوون تەنها لەوەدا نیە كە دوژمنێكی دەرەكی وەك عەرەب لە ماڵەكەی خۆتدا بكەیتە دەرەوە، بەڵكو لەگەڵیدا دەبێت عەقڵا و پەروەردە و كلتوریش پاك بكەیتەوەو كلتور و بیركردنەوەو عەقڵیەتێكی نوێ‌ لە جێگەیدا بنیات بنێیت، راستە جەماوەری كورد لە دەرگاوە بەعس و مۆڵگە و پیاوەكانیان كردە دەرەوە، بەڵام لە پەنجەرەوە نەنگی و پیسیەكان جارێكی تر هاتنەوە ژورەوە، چونكە ئەو ئەزموونەی لەدوای راپەڕین دروست كرا ئەگەر لەسەر ئەم بنەمایەبوایە ئێستا ئەزموونی سیاسی كورد و دیموكراسی و دادگەری كۆمەڵایەتی و بازنەی ئازادیەكانی تاك و كۆمەڵا لە ئاستێكی زۆر گەشەكردوودا دەبوون.
راستە لە هەرێمی كوردستاندا بەعس نەما و كورد خۆی كاروبارەكانی سیاسی و ئابوری و كۆمەڵایەتی گرتە دەست، بەڵام لە چوارچێوەی ئەم فەزا نوێیەدا توانیمان چی بەرهەم بهێنین؟ تاچەند توانیمان ئەزموونە سیاسیەكە بكەینە جێگەی هیوای خەڵك؟ تاچەند ئەم ئەزموونە هاونیشتیمانیانی خۆشبەخت و بەختەوەر كرد؟ تاچەند توانیمان گەشە بە دیموكراسی و دامەزراوەكان بدەین؟ تاچەند سەرچاوە سرشتیەكانی وەك نەوت و گاز و بەرهەمەكانی تر لەپێناو گەشەپێدانی كوردستان و خۆشگوزەرانی هاوڵاتیاندا بەكارهات؟ كەواتە راپەڕین ئەوەی پێوتین كە تەنها ئەوەی ئێمە ئەزموونێكی كوردیمان هەبێت و بەرپرسی كورد رابەرایەتی بكەن، ئەمە بەس نیە، بەڵكو هەنگاوێكی تری ماوە ئەویش تەواوكردنی ئەو بازنە بەتاڵەیە كە هەموان چاویان لەسەریەتی و وەڵامدانەوەیە بە ئەو پرسیارانەی پێشوو كە كردمان.
كەواتە راپەڕین، ئەڵقەیەكی ونبووی تێدایە و تەواو نەكراوە، پێویستە لە هەنگاوی دووەمدا ئەو زنجیرە ونبووە بدۆزینەوە، ئەویش لە ئەم پرسیارەوە دەگەینە گەڕان بە شوێن وەڵامەكەیدا، 28 ساڵە كورد لە هەرێمی كوردستان سەربەخۆیە، بانگەشەی هەرێمی فیدراڵی سیاسی كوردستان دەكات، دەیان هەڵبژاردنی ئەنجامداوەو سەرئەنجام چەندان پارتی سیاسی جۆراوجۆر گەیشتوونە دەسەڵات و وەزارەت و یەكەی ئیداری جۆربەجۆیان وەرگرتووە، دووپارتی كوردی بە بەردەوامی لە دەسەڵاتدا ماونەتەوە، بەڵام ئایا هیچ یەك لەم پارتانە توانیویانە پابەندبن بە بنەماكانی دیموكراسی؟، یان لە رێگەی ئەو دەسەڵاتانەی كە لە حكومەتدا هەیانبووە توانیویانە خواستەكانی جەماوەر بهێننەدی،؟ یان ئایا هاوڵاتی كورد ئاستی هۆشیاری ئەوەندە بەرزبووە، كە گەندەڵكاران سزا بدات و خۆی وەك دەسەڵاتی یەكەم فەزایەك دروست بكات بۆ ئاڵوگۆڕی دەسەڵات؟
كەواتە لێرەوە دەبێت بچینە سەر زنجیرە ونبوەكەی راپەڕین كە ئەویش بریتیە لە پەراوێزخستنی رۆَڵی هاوڵاتی و رێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی لە گۆڕانكاری و بنیاتنان و گەشەپێدانی وڵاتدا.
لە هەموو كۆمەڵگە دیموكراسی و پێشكەوتووەكاندا هاوڵاتی سەنتەری گۆڕانكاری و گەشەپێدانە، چونكە هەموو پارت و رێكخراوێك بەوانەش كە لە دەسەڵاتدان پێویستیان بە زۆرینەیەكی خەڵك هەیە كە پشتیوانیان لێ‌ بكەن، ئەگەر ئەو زۆرینەیە كۆمەڵە تاكێكی هۆشیار بن و ئاگاداربن بە بنەمای مافەكانی هاوڵاتی بوون و بزانن بەرپرسیارێتی حكومەت بەرامبەر بە تاك چیە؟ ئەو كەمینەی كە لە دەسەڵاتدان بەرەو ئاڕاستەیەكی ئیجابی هەنگاو دەنێن، ئەگەر واش نەبن پێَچەوانەكەی دێتەدی، گرنگترین فەزایەك لە سیستمی سیاسیدا كە ئاڕاستەی دەسەڵات دیاری دەكات فەزای گشتیە، ئەگەر ئەمە لەژێر هەژموونی دەسەڵات و پارتەكانیدا بێت، ئەوا كۆمەڵگە ئاراستەی مێگەل بوون وەردەگرێت، بەڵام ئەگەر فەزای گشتی لەژێر دەسەڵاتی هاوڵاتیدا بێت و هەموو بوارەكانی گەنجان و ئافرەتان و سەندیكاكان و میدیا و ژینگە و تەندروستی و گەشەپێدان و پەروەردە و قوتابیان و هتد لەم رێگەیەوە بجوڵێنرێن و چاودێری دەسەڵات بكەن، ئەوكاتە وەك گۆچانێك وادەبن بەسەریەوە كە ناتوانێت هەنگاو بنێیت بەرەو ستەمكاری و گەندەڵی، چونكە دەتوانن بە جۆرەها شێواز ئەو حكومەتە تووشی شەلەل بكەن و كۆتایی بە تەمەنی بهێنن هەروەك لە زۆر شوێنی پێشكەوتوو جیهان ئەنجامی دەدەن بەتایبەتی لە ئەو وڵاتانەدا كە دیموكراسی تیایدا بەرقەرارە، لەبەرئەوە دەبێت لە رێگەی پلانێكی ستراتیجیەوە نوخبەی ئەكادیمی و رۆشنبیری و نووسەر و میدیاكاران و رێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی پلانێك دابنێن بۆ تەواوكردنی ئەو ئەڵقە ونبوەی راپەڕین و كاربكەن لەپێناو دروستكردنی ئەو هاوڵاتیە هۆشیارەی كە بە هەستێكی نیشتیمانیەوە كار بكات، كە تەنها ئامانجی خزمەت و گەشەپێدان و خۆشگوزەرانی هاوڵاتیانی كوردستان بێت.