نامەیەك لە ئەمینداری گشتی یەكێتی جیهانیی زانایانی موسڵمانان بۆ ژیرمەندانی جیهان
كوردی عربي English

هه‌واڵ وه‌رزش وتــار دیدار و چاوپێكه‌وتن فۆتۆگه‌له‌ری ڤیدیۆگه‌له‌ری ده‌رباره‌ی ئێمه‌
x

نامەیەك لە ئەمینداری گشتی یەكێتی جیهانیی زانایانی موسڵمانان بۆ ژیرمەندانی جیهان

نامەیەك لە ئەمینداری گشتی یەكێتی جیهانیی زانایانی موسڵمانان پرۆفیسۆر عەلی قەرەداغییەوە بۆ ژیرمەندانی جیهان:

بسم الله الرحمن الرحیم (تَعالَوْا إلى كَلِمةٍٍ سَواءٍ بَينَنَا وَبَينَكُم) آل عمران 64 ، وەرن بەدەم پرەنسیپە مرۆیی و رەوشتییە هاوبەشەكانەوە، وەرن بۆ گفتوگۆ و رەتكردنەوەی دەمارگیریی و رقلێبوونەوەو سوكایەتیكردن بە هەر كەسێكیتر.

سەرۆكی فەرەنسا ماكرۆن و گەلی شارستانیی وڵاتی فەرەنسا، سەرۆكانی جیهان، سیاسەتەمەدار و بیرمەندان و راگەیەندكاران، سڵاوێكی جوان وچاك و پڕ لە ئاشتیتان لەسەر بێت...

پێمخۆشە بە ناوی خۆم و بەناوی یەكێتی جیهانیی زانایانی موسڵمان ئەم (10) دە راستییە بخەمە بەرچاوتان:

1- سەرجەم تاوانەكان –لەنێویشیاندا تیرۆر- هیچ ئاینێكیان نیە، رەوا نیەو نابێت بدرێنە پاڵ ئاینە ئاسمانییەكان، چونكە ئاینەكان بۆ ئەوە هاتوون ئاسایش و ئارامیی گشتگیر دەستەبەر بكەن.

2- نابێت هەڵسوكەوتی كەسانێكی تاوانبار كە لە هەندێ‌ لە خەڵكانی دیندارەوە دەردەچن گشتاندنیان بۆ بكرێ‌، بدرێن بەسەر هەموو پەیڕەوانی ئەو ئاینەدا، چونكە یەكێك لە رێسا ئاینی و سروشتییەكان ئەوەیە كە (لا تَزِرُ وازِرەٌ وِزرَ أُخْری) الانعام 164، ئەم ئایەتە بەم مانایە پێنج جار لە قورئاندا دووبارە بووەتەوە.

3- بەڵگەنەویستە ئیسلام پێش چواردە سەدە رایگەیاندووە كە مرۆڤ لە ئاین و لە بیروباوەڕیدا ئازادە، ئەم راستییە لە چەندین ئایەتی قورئانی پیرۆزدا هاتووە، لەوانە خوای گەورە دەفەرموێ‌: (فَمَنْ شَاءَ فَلْيؤمِنْ وَمنْ شَاءَ فَليَكفُر) الكهف 29، هەروەها دەفەرموێ‌ (لا إكْرَاه فی الدِّیِن) البقرە 256، تەنانەت ئازادیی ناوبردووە بە رووناكیی، خەفەكردن و سەركوتكردنی ناوبردووە بە تاریكی و كۆت و بەندكردن، خوای گەورە وەسفی پێغەمبەرەكەی "صلى الله عليه وسلم" دەكات بە (وَيَضَعُ عَنْهم إصْرَهُم والأغلالَ التي كَانت عَليْهم) الأعراف 157 واتە: هەرجۆرە ئەركێكی زەحمەت و قورسی لەسەرشانیان هەڵگرتووە، هەر كۆت و بەندێ‌ كە بەسەریاندا سەپێنراوە نەیهێشتووە، چونكە ئاینی ئیسلام بەدڵنیایی ئاینی كەرامەت و رێز و پارێزەری مافەكانی مرۆڤە، ئیسلام یەكەمینە لە دانانی دەستوری مافەكانی هاوڵاتیبوونی جولەكە و كەسانیتریش لە دانیشتوانی مەدینە، كە ئەویش بەناوی (دەستوری مەدینە)یە.

4- تكاتان لێدەكەین وەرن لێمان تێبگەن، لە ئاینەكەمان تێبگەن، شارەزاو ئاشنا ببن و جیاوازی بخەن لە نێوان ئەو ئازادییانەدا كە مافی هەمووانە، لەوانەش مافی رەخنەگرتن و ئاراستەكردنی رەخنە، وە نێوان بێڕێزی و سوكایەتیكردن و لاقرتیكردن بە پیرۆزییە ئاینییەكان. كەواتە بڵاوكردنەوەی وێنەی بێڕێزیی خودی سوكایەتیكردن و بێڕێزییە چونكە راستەقینە نین، دەست هەڵبەستن، رەخنەی زانستی نین. ناچنە ریزی ئازادییەكانەوە.

5- قورئانی پیرۆز پڕە لەو باس و خواسانە كە بێباوەڕان و هاوەڵگەران دەربارەی خوای باڵادەست و پێغەمبەران وتوویانەو كردوویانە. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا هەر باسەكەیانی هێناوەو لە گفتوگۆیەكی هێمنانەو ئامانجداردا مشتومڕی لەسەر كردوون، ئەمەش بە ئاستێكە كە فەرمانی بە پێغەمبەر "صلى الله عليه وسلم" كردووە بەوانە بڵێ‌ كە راجیاواز و ناكۆكن لەگەڵیدا، پێیان بفەرموێ‌: (وإنَّا أوْ إياكم لعلى هُدىً أوفي ضلالٍ مُبين * قُلْ لا تُسألونَ عمَّا أجرمنا ولا نُسأل عمَّا تَعملوُن) سبأ 24-25 ، ئا بەمشێوازە مەزنە گفتوگۆی لەگەڵ بێباوەڕاندا كردووە، حوكمی نەداون كە لەسەر ناڕەوان، بەڵكو بانگیكردوون تا بگەنە راستی و حەقیقەت، ئینجا با لایەنی بەرانبەریش بە چاوی تاوانبار سەیری موسڵمانان بكات هەر داوای گفتوگۆیان لێدەكات، وێڕای هەموو ئەو هەڵوێستەی ئەوان هەر لایەنی بەرانبەری بە شتێك وەسف نەكردووە كە رێز و كەرامەتیان زامدار بكات.

6- گومانی تێدانیە كێشەی ئەمڕۆ لەوەدا نیە كە ئێمە ململانێمان لەگەڵ بەهاكانی ئازادیی كۆماریدا هەبێت، كێشەمان لەگەڵ هاندانی بێڕێزیی و لاقرتیكردن و بەكەم سەیركردنە دژ بە پیرۆزێكی زۆر زۆر مەزنی موسڵمانان.

7- لەڕاستیدا كێشە هزرییەكان بە هزرێكی قووڵ و تێگەیشتنێكی ورد و شێوازێكی پێشكەوتوو، بە كرداری ئامانجداری هێمن و لە كەش و هەوایەكی ئارامدا چارەسەر دەبن، بەدڵنیایی كە بە وروژانی هەستەكان و گوتاریی جەماوەریی چارەسەرنابن، چونكە ئەوەندەی تر گڕ بەردەدەنە سۆزی و هەستی مرۆڤەكان ئەوكات خزمەت بە تیرۆری راستڕەو دەكەن، هەروەها خزمەت بەو تیرۆرە دەكات كە بە ناڕەوا و بە بێبنەما دەدرێتە پاڵ ئیسلام.

8- هەمووان باش دەزانن ئەو ژمارەیە لە مسوڵمانان كە بە دەستی قاعیدەو داعش كوژراون و لێیشیان سوتاندوون چەندین ئەوەندە زۆرترن لەو غەیرە موسڵمانانە كە بوونەتە قوربانی، بەڵكو زۆر كەس گومان دەبەن كە چەندین دەزگای هەواڵگریی و بیانی و هەرێمیی بەشدارن لە دروستكردنیاندا، تەواوی دامەزراوەو یەكێتییە فەرمی و نا فەرمییەكان لە زانایان و موسڵمانان، لە ناو جیهانی ئیسلامیی و لەناو ئەوروپا و وڵاتانی تریشدا ناڕەزایەتی خۆیان دەربڕیوە بە تاوانەكانیان، بە جەنگی هزریی و كرداریی بەرەنگاریان بوونەتەوە، كەواتە بۆ دەبێت ئیسلام و سەراپای موسڵمانان تۆمەتبار بكرێن بە تیرۆر؟!!

9- بەدڵنیایی پێغەمبەری مەزن موحەممەد "صلى الله عليه وسلم" كە هەندێ‌ كەس دەیانەوێت بێڕێزی بەرانبەری بكەن، هەندێكیتریش هانی ئەو بێڕێزییە دەدەن، ئەوا بە هەموو واتایەكی راستگۆیانە ئەو مەزنە پێغەمبەری زانستە، فەرماندانیش بە خوێندنەوەیەكی گشتگیرانە بۆ گەردوون و مرۆڤ و پەڕاوەكان لە یەكەم ئایەتی قورئاندا هاتووە كە دەفەرموێ‌ (اِقرَأ بِاسْمِ ربِّكَ الذَّي خَلَقَ) العلق 1 ،، بەڕاستی ئەو مەزنە پێغەمبەری بەزەییە بۆ جیهانیان، خاوەنی رەوشتێكی مەزنە، تەنانەت بە دانپێدانانی زۆرێك لە كەسە بەویژدانە فەرنسییەكان و هیتریش، ئەوەتا مایكل هارت ناوی (موحەممەد)ی لە سەری سەرەوەی لیستی سەد مەزنەكەی جیهاندا داناوە) ئەو پێغەمبەرە "صلى الله عليه وسلم" كە نزیكەی دوو ملیار كەس لە جیهاندا باوەڕیان پێی هەیە، كەواتە چ بەرژەوەندییەك لە بڵاوكردنەوەی وێنەی بێڕێزیی و سوك سەیركردن و بێشەرمیدا هەیە؟؟!!! چ بەرژەوەندییەك هەیە لە وروژاندنی سۆز و هەستی گەنجان و خەڵكی گشتی لە جیهاندا دژ بە فەرەنسا؟؟ ئەی بۆ رێز لە یاسای ساڵی 1905ز ناگیرێ‌ كە دەڵێ‌: نابێت سیاسەت دەست بكێشێتە ناو ئاین؟ ئەی بۆچی لەنێو بەهاكانی كۆماری فەرەنسادا گومان لەسەر رووداوی هۆڵۆكۆست دروست نابێت؟ لە كاتێكدا كە ئێمە دژ بە سوتاندنی هەر كەسێكین؟ بۆچی بێڕێزیی كردن دژ بە رەنگ و بە رەگەز تاوانە، بەڵام بێڕێزیی بەرانبەر بە ئاین و هێما كاریزماكانی بە تاوان دانانرێ‌، یان بۆ ئەو دووفاقییە قەدەغە ناكرێ‌؟ گومانی تێدانیە كە رەواجدان بە رقلێبوونەوەو دەمارگیریی و زیندووكردنەوەو فووپێداكردنی كە دووبەرەكی و لێكدووركەوتنەوە دەنێتەوە ناچێتە بازنەی ئازادی كەسێتییەوە، چونكە ئاسەواری مەترسیداری لەسەر هەمووان هەیە، كەواتە كاتێك ئازادی دەگاتە سنورێك كە ئازادیی و مافی كەسانیتر پێشێل دەكات ئیتر دەبێت لەو سنورەدا بوەستێنرێ‌، كەرامەت و هەستەكانی زامدار دەكات و مافی بەرانبەر زەوت دەكات، لە ئیسلامیشدا هەستێك نیە بەرادەی هەستی خۆشویستنی موسڵمانان بۆ پێغەمبەرەكەیان موحەممەد "صلى الله عليه وسلم"بەهێز بێت، بەڵكو بەرانبەر بە هەموو پێغەمبەران، موسڵمانان پێغەمبەریان لە خودی خۆیان خۆشتر دەوێت، بەهەمانشێوە موسڵمانان هەموو پێغەمبەرانیان خۆشدەوێ‌ لەسەرووی هەمووشیانەوە ئیبراهیم و موسا و عیسا -سڵاوی خوای گەورەیان لەسەر بێت-، هیچ جیاوازییەك لەنێوانیاندا ناكەن، خوای گەورە دەفەرموێ‌ (آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنزِلَ إليهِ مِن ربِّه والمؤمنون كُلٌ آمنَ باللهِ وَملائكِتَهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بينَ أحدٍ مِنْ رُسُلِهِ) البقرة 285.

10- ئێمە داوای گفتوگۆ دەكەین، پاشان داوای گفتوگۆیەكی بونیاتنەر دەكەین، ئینجا داوای گفتوگۆی ژیرمەندان و دانایان دەكەین، ئەویش بە گوتەی حەكیمانەو دانایانەو و بە باشترین شێوە، ئەمەش تاكە رێگاچارەیە بۆ چارەسەركردنی هەموو كێشە ئاینی و هزریی و مرۆییەكان. ئەگەرنا ئەوا ئەوەی لە بەرانبەر گفتوگۆوەیە، وێرانكاریی و كاولكاریی و ململانێ و دووبەرەكیی دێتەگۆڕێ‌، شەڕیش خۆی مەڵاسداوە كە دەرئەنجام وادەكات هەر هەمووان زیانمەند و دۆڕاوبن تیایدا، هەموومان لەبەرچاوماندایە كە ئەوروپا لە ماوەی نیوەی یەكەمی سەدەی بیستەمدا خۆی خستەناو دوو جەنگی جیهانییەوە، دەیان ملیۆن لە مرۆڤەكان بوونە قوربانی، ئەوروپا وێران بوو، هەموویشی بەهۆی ستەم و شۆفینیزم و نازیزم و ململانێ‌ ماددییەكانەوە. دڵنیابن كە ئیسلام ئاینی بەزەییە بۆ جیهانیان، ئاینی ئارامی و ئاسایشە، هەرگیز رەوا نیە وەسفبكرێ‌ بە شۆفینیزم و تیرۆر، چونكە ئەوە گوتەیەكی ناڕەواو دەمهەڵبەستە، هەركەس كەمێك شارەزا بێت بە قورئان دەزانێت كە ئەو تۆمەتە لە رووی زانستییەوە ریسوایەو بێبنەمایە، ئیسلام ئاینی سروشتی پاكە (التي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا) الروم 30. لەبەرئەوە وێڕای ئەو هەموو هەڕەشانە كە بەرۆكیان گرتووە هەر بەردەوام لە بڵاوبوونەوەدایە.

لە كۆتاییدا پێمخۆشە جەخت بكەم لەسەر ئەم چەند خاڵەی خوارەوە:

* ئێمەی موسڵمان ناتوانین مەسیحییەت و عەلمانییەت بەوە دابنێین كە هۆكاری پشتەوەی توندڕەویی ئەو دوو ئافرەتە بن كە دوو ئافرەتی موسڵمانیان لەژێر بورجی ئیڤڵ دا زامدار كرد، هاوكات دەیانقیڕاند و جنێویان بە عەرەب دەدا، بەهەمانشێوەش رەتیدەكەینەوە ئیسلام بەوە دابنرێ‌ كە لە پشتەوەی ئەو تاوانەوە بێت ئەو گەنجە هەرزەكارە دژ بە مامۆستاكەی Jean-Michel Blanqu ئەنجامیدا.

* هەرچەندە ئەمە پاساو نیە بۆ تیرۆر، بەڵام پێویستە لێكۆڵینەوە لە هۆكارەكانی بكرێ‌، چونكە زۆرجار دەوڵەتانی ئەندام لە رێكخراوی ئاسایش و هاریكاری لە ئەوروپا ناڕەزاییان دەربڕیوە بەرانبەر بە هەموو شێوەكانی تیرۆر و رووكارەكانی، لە دژی وەستاونەتەوە ئەویش لە رێگای دامەزراوەو و یاسای نێودەوڵەتی بۆ مافەكانی مرۆڤ و لە بازنەی رێزگرتن لە پابەندبوون بە رێكخراوەی ئاسایش و هاریكاری ئەوروپا، هەر لە مانگی كانونی یەكەمی ساڵی 2001ز وە دەوڵەتە بەشداربووەكان دانیان بەوەداناوە كە ناكرێ‌ كارەكەی تەنها پشتبەستن بێت بە پرۆسەی سەربازیی و ئاسایشیی بۆ سنوردانان بەپێی توانا لە هەڕەشەكانی تیرۆر لەسەر مەودایەكی دوور، هەربۆیە بە پشتبەستن بە پلانی بوخارست بۆ رێكخراوی ئاسایش و هاریكاری ئەوروپا لەپێناو بەگژداچوونەوەی تیرۆردا، هەموو دەوڵەتان جەختیان لەوە كردەوە كە پێویستە چارەسەر دابنرێ‌ بۆ (سەرجەم فاكتەرە كۆمەڵایەتی و ئابووری و سیاسییەكان، لەنێویشیاندا حەز و مەیلی جیابوونەوەو توندڕەویی)، كە زەمینەی لەبار خۆشدەكەن بۆ رێكخراوە تیرۆریستییەكان بۆ مەبەستی جەمسەرگیریی و (بەدەستهێنانی پشتگیریی و هاوكاری).

* جارێكیتر دووپاتیدەكەینەوە ئەو ئاراستەو بۆچوونە كە ئیسلام دەبەستێتەوە بە قەیرانێك لە قەیرانەكانەوە و وەسفكردنی ئاینی ئیسلام یان هەر ئاینێكی ئاسمانی تر بەوەی كە تیرۆریستە، ئەوا ئەم كارە ناشیرینكردنی ئەو ئاینەیە، سیاسەتێكی خراپەو دەبێتە هۆی پشتگیریكردن لە توندڕەوان لەناو كۆمەڵگادا. لەڕاستیدا ترساندنی خەڵكی لە مزگەوتەكان و بەپەلە داخستنیان كێشەكە چارەسەر ناكات... لێپێچینەوە لە پیاوی موسڵمان لەسەر ریش و لە ئافرەتی موسڵمان لەسەر باڵاپۆشیی، هەروەها لەدەستدانی هاوتایی كۆمەڵایەتی و باڵادەستبوونی پێوەری دوالیزمەو دووفاقی نابنە هۆی چارەسەركردنی كێشەكە...

* ئێمە لەگەڵتاندا بەدوای چارەسەری كێشەكاندا دەگەڕێین، قسەی راشكاو و راست و رەوانیشمان لەسەر ئاینەكەمان بونیاتنراوە، كە بانگەشە بۆ خۆشویستنی هەر چاكەیەك بۆ سەراپای مرۆڤایەتی دەكات، ئێمە لە بەرانبەر روودانی هەر تاوانێكەوە كە روودەدات، ئیتر بەرانبەر موسڵمان بكرێ‌ یان غەیرە موسڵمان هەر یەك هەڵوێستی نەگۆڕمان هەیە، پێغەمبەرمان "صلى الله عليه وسلم" ژیانی خۆی لە خەباتی بەرگریكردن لەپێناو مافە سەرەكییەكانی مرۆڤایەتی بەسەربرد...، ئەوەی كە راستییە دەبێ‌ هەمووان داكۆكی لەسەربكەین و لەپێناویدا بكۆشین ئەوەیە كە دەبێ‌ مرۆڤ ئازاد بێت لە هەڵبژاردنی باوەڕی ئاینی خۆیدا، هیچ مرۆڤێك ناچارنەكرێ‌ لەسەر گۆڕینی ئاینەكەی، هەر مرۆڤێكیش بۆی هەیە باوەڕی ئاینی خۆی بگۆڕێ‌ بۆ هەر باوەڕێكی تر كە خۆی بیەوێ‌. هەڵوێستمان نەگۆڕە كە هەموو دەستدرێژییە دڕندەییەكان رەتدەكەینەوە، هەر جۆرە كردەیەكی كوشتن بە قێزەون دەزانین، ئیتر ئاینی تاوانبار یان قوربانییەكە هەر ئاینێك ببێ‌، من داوا لە موسڵمانان دەكەم دان بەخۆیاندا بگرن، ژیرانە هەڵسوكەوت لەگەڵ رووداوەكاندا بكەن، تاوانی تاوانباران و دەستدرێژیكردن لەسەر ئەو دوو ئافرەتە موسڵمانە نەبەسترێتەوە بە تانەدان و لەكەداركردنی هیچ ئاینێك، چونكە ئەمە چارەسەر نیە بەڵكو زیاتر دەبێتە هۆی دروستبوونی كەش و هەوای گرژی لە نێوان تاكەكانی كۆمەڵگای فەرەنسیدا، دەبێتە هۆی زیاتركردنی رقلێبوونەوەو دەمارگیریی.

سەرۆك ماكرۆن: ئەو قسانەی ئەمڕۆ لە كەناڵی ئەلجەزیرە كردت، ئەگەر لە یەكەم گوتارتدا بتكردایە ئەوا رەنگدانەوەی جۆراوجۆری دەبوو، ئێمەش هیواخوازین لێت كە داوای لێبوردن بكەیت و پۆزش بۆ پێغەمبەرەكەمان و بۆ موسڵمانان بێنیتەوە. ئەمەش هەڵوێستێكی جوامێرانەو ئازایەتییە بۆ بەڕێزتان تۆمار دەكرێ‌.

لە كۆتاییدا دەڵێین ئێمە لەوپەڕی ئامادەباشیداین بۆ قووڵكردنەوەی گیانی لێبوردەیی و ئاشتەوایی لە نێوان موسڵمانانی فەرەنسا و نێوان ئەوانیتردا...خۆشحاڵ دەبین گفتوگۆیەكی بونیاتنەر لە نێوان موسڵمانان و حكومەتی فەرەنسادا دەست پێبكات، بە مەبەستی گەیشتن بە قووڵكردنەوەی ئاشتەوایی خانەوادەیی و كۆمەڵگایی كە بە خۆشی و ئاسودەیی دەگەڕێتەوە سەر گەلی فەرەنسی.

لەڕاستیدا ناكرێ‌ مافە شایستە گەورەكان دوابخرێن، ئێستە ئەركی سەرشانی ژیرمەندانی كۆمەڵگای نێودەوڵەتیی و حەكیمانیەتی لە سیاسەتمەداران و رۆشنبیران و راگەیەندكاران و رابەرە ئاینییەكان و كەسانی كارا و چالاك لە دامەزراوەكانی كۆمەڵگای مەدەنی، بچنە ژێر بەرپرسێتی و هەوڵبدەن بۆ داڕشتنی پلانی كردەیی و كارا بۆ بوارەكانی پەروەردە، رۆشنبیریی، ئاینیی، سیاسی، كۆمەڵایەتیی، ئابووریی و ئاسایشیی، هاوكات سنور دابنێن بۆ هەرجۆرە توندڕەوییەك لە هەر لایەنێكەوە رووبدات...

پ. د. عەلی محێ الدین قەرەداغی

ئەمینداری گشتی یەكێتی جیهانیی زانایانی موسڵمان

سەرۆكی رابیتەی خێرخوازی

هه‌واڵی گرنگ