گالیسكەی ناسا لەسەر هەسارەی مەریخ نیشتەوە
كوردی عربي English

هه‌واڵ وه‌رزش وتــار دیدار و چاوپێكه‌وتن فۆتۆگه‌له‌ری ڤیدیۆگه‌له‌ری ده‌رباره‌ی ئێمه‌
x

گالیسكەی ناسا لەسەر هەسارەی مەریخ نیشتەوە

 

 

گالیسكەی گەڕۆكی پێرسەڤیرەنس (Perseverance) ی بێ مرۆڤ كە لەهاوینی پار هەڵدرا بەرەو هەسارەی مەریخ گەیشت بە خولگەیەك بەدەوری هەسارەكەو لەسەر ڕووەكەی نیشتەوە.

ئەم گەشتەی ئەمجارەی ناسا بۆ هەسارەی مەریخ گرنگترین گەشت و پشكنینە تاوەكو ئێستا ئەنجام بدرێت و كاری چەندەها ساڵە، كەشتی و گالیسكەی گەڕۆكی پێرسەڤیرەنس (Perseverance) كە نیشتەوە چەند ساڵێكە ئامادە دەكرێت لەلایەن ناسا.

كەشتی و گالیسكەی پێرسەڤیرەنس بەنەرمی نیشێنرایەوە لەسەر هەسارەی مەریخ، ئەمەش واتە لەقۆناغی كۆتایی نیشتنەوەكەی تەنیا بەهێزی پاڵنەرەكانی نیشتەوە.

پێرسەڤیرەنس لەناوچەیەكی هەسارەی مەریخ نیشتەوە كە پێی دەوترێت (Jezero.Crater) واتە (كەندی جێزێرۆ)، ئەم شوێنە پاشماوەی دەریاچەیەكە كە پێش پتر لە سێ ملیار ساڵ ئاوی ڕۆیشتووی لێبووەو لەدۆخێكی گونجاودا بووە بۆ دروستبوونی ژیان.

نیشتنەوەی نەرم لەسەر ڕووی مەریخ كە لە كاتی گەیشتنی كەشتیەكە نزیكەی چوار خولەكی تیشكی دوور دەبێت لە ئێمە بە كارە هەرە قورس و وردەكان دادەنرێت كە لەم سەردەمەدا مرۆڤ بتوانێت ئەنجامی بدات.

كەشتیەكە یەك بەشەو بارستاییەكەی هەندێك لە هەزار كیلۆگرام زیاترە، هەر هەمووی گەڕۆك دەبێت لەسەر ڕووی هەسارەكە، گرنگی زۆری ئەم گەشت و كەشتیە ئەوەیە كە تاقیگەیەكی زۆر پێشكەوتووی لەگەڵدایە دەتوانێت نمونەی بەردو گڵی هەسارەكە لە قوڵایی (9) مەتر هەڵبكەنێت و پشكنینیشیان بۆ بكات، دواتر نمونەكان لە سندوقێكی داخراودا هەڵدەگرێت بۆ ئەوەی لە گەشتێكی داهاتوو كە دوای چەند ساڵێك ئەنجام دەدرێت بهێنرێنەوە سەر زەوی.

لەگەڵ ئەوەی تا ئێستا هیچ ئاسەوارێكی بوونی ژیانی سەرەتایی لەسەر ڕووی هەسارەی مەریخ بەدی ناكرێت، بەڵام جارێ نازانین لە چینەكانی ژێرەوە ژیانی سەرەتایی یەكخانەیی هەیە یان نا، یان پێشتر دروستبووەو هەبووە یان نا، ئەم پشكنینە زۆر زۆر گرنگە، بۆ ئەوەیە دڵنیایی بكرێتەوە لە بوون یان نەبوونی ژیانی سەرەتایی لە چینەكانی ژێرەوەی هەسارەكە.

لەگەڵ ئەم گالیسكەیەش ناسا هەلیكۆپتەرێكی زۆر بچووكیشی ناردوەو لەوێ تاقی دەكرێتەوە، فڕینی ئەم هەلیكۆپتەرە دەبێتە یەكەم فڕین لەنێو بەرگە هەوای هەسارەیەكی تر جگە لە زەوی، بەرگە هەوای هەسارەی مەریخ نزیكەی (100) ئەوەندە تەنكترە لە بەرگە هەوای هەسارەی زەوی، ئەم تاقیكردنەوەیە بۆ ئەوەیە بزانرێت بەرگە هەوای مەریخ چەندە گونجاوە بۆ فڕینی فڕۆكەو هەلیكۆپتەر، ئامانجەكەش ئەوەیە كاتێك كەشتیەوانەكانی ناسا یەكەم گەشت دەكەن بۆ هەسارەكە دوای نزیكەی (15) ساڵ ئەو كاتە بتوانن لەوێ بە هەلیكۆپتەرێكی بچووك كاری فڕین ئەنجام بدەن لەو ماوەیەی كە لەوێدا دەمێننەوە..!

جگە لەم پشكنینەش گالیسكەی پێرسەڤیرەنس كۆمەڵێك تاقیكردنەوەی گرنگی تریش ئەنجامدەدات، لەوانە ئامادەكردنی گازی ئۆكسجین لە گازی دووەم ئۆكسیدی كاربۆن كە پێكهاتەی سەرەكی بەرگە هەوای هەسارەكەیە، هەروەها تاقیكردەوە دەكات لەسەر هەندێك جۆر لە كەرەستە كە بۆ دروستكردنی بەرگی كەشتیەوانان بەكاردەهێنرێت لەگەشتەكانی داهاتوو بۆ سەر هەسارەكە، پێرسەڤیرەنس ئەوەندەی كاردەكات لەسەر هەسارەی مەریخ تەواوی وزەی پێویستی بۆ كاركردن و جوڵەو پەیوەندیكردن لەڕێگەی بڕێك لە ماددەی تیشكدەری پلۆتۆنیۆم دەست دەكەوێت، بەهۆی وزەی ناوكی پلۆتۆنیۆم بەردەوام وزەی كارەبای پێویست دروست دەكات بۆ ئەنجامدانی هەموو كارەكانی، پێشبینی دەكرێت وزەی پلۆتۆنیۆمەكە بۆ نزیكەی (14) ساڵ بەردەوام بێت، هەروەها پێرسەڤیرەنس (23) كامێرای دیجیتاڵی زۆر پێشكەوتوو و وردی پێوەیە، هەندێكیان مایكرۆسكۆپین، واتە وێنەی زۆر گەورەكراوی وردیلەكانی بەردو گڵی سەر هەسارەی مەریخ دەچركێنێت، جگە لەوەی ئەو كاتانەی كەشتیەكە ڕووی لە گۆی زەویە دەتوانێت بۆیەكەم جار ڕاستەوخۆ دەنگی سەر ڕووی هەسارەكە لەڕێگەی مایكرۆفۆنێك بگوازێتەوە، بەردەوامیش پەیوەندی بە بنكەی پەیوەندیكردنەوە دەكات كە لەنێو سەنتەرێكی ناسایە لە كالیفۆڕنیا، بەڵام بەشی زۆری ئەو داتایانەی كۆیدەكاتەوەو دەینێرێتەوە بۆ ناسا لەڕێگەی مانگی دەستكردی (MRO) دەبێت كە بەردەوام بە دەوری هەسارەی مەریخدا دەسوڕێتەوە.

(لوقمان حەوێز – تێكساس)

هه‌واڵی گرنگ