یا ژ بودجێ گرنگتر بەحس بکەن!
كوردی عربي English

هه‌واڵ وه‌رزش وتــار دیدار و چاوپێكه‌وتن فۆتۆگه‌له‌ری ڤیدیۆگه‌له‌ری ده‌رباره‌ی ئێمه‌
x

یا ژ بودجێ گرنگتر بەحس بکەن!


جاسم محمد شرنەخى


پشتى زێدەتر ژ سێ هەیڤێن گەنگەشە و قەرقەشێ دناڤبەرا فراکسیونێن سیاسى دا، بودجەیا عیراقێ یا ساڵا 2021 ل رۆژا 31 ئادارێ ژلایێ پەرلەمانێ فیدرالڤە هاتە پەسەندکرن، قەبارێ وێ (130) ترلیون دینارن و دبنە: 89 مليار و 650 ملیون دولار و پشکا هەرێمێ ژى تێدا هاتە دیارکرن، ب ئاوایەکێ د بەرژەوەندیا خەلکێ کوردستانێ دایە و رێژەیا وێ دبتە (12.67%) و ماددەیا ژمارە (11) یا تیابەت ب پشکا هەرێما کوردستانێڤە هاتە پەسەند، ئەوا ژ چوار بەند و پێنج بڕگەیێن درێژ و ڕۆهن پێکهاتى.

ژ وانا تەکەست ل سەر پێداچوون و کونترولکرنا لیستا میلاکێ فەرمانبەرێن کوردستانێ یێن ڕاستەقینە ب شێوەیەکێ زەڵال دویرى فێلبازیان هاتە کرن و ڕادەستکرنا 460 هزار بەرمیلێن پترۆلێ ڕۆژانە ژ هەرێمێ بۆ بەغدا، ئەوژى بڕگەیەکە ژ ماددەیێ ناڤبڕى و بەندێ چوارێ یێ دویماهیێ (و وەکى دبێژن یا تیر ل بنێدا دمینت)، ل سەر حکومەتا هەرێمێ سەپاندیە دڤێت مۆچەیێن فەرمانبەرێن کورد بهێنەدان، بەریا دەرئێخستنا هەر فەرمان و ئاڕاستەیەکا مەزاختنێ ژ بودجێ بۆ هەر بیاڤەکێ هەبتن.

بۆ هەمیان یا دیارە، ئەڤ تەکەستنکرنا مافێ ڕەوایی فەرمانبەران و هەوڵا قورتالکرن و رزگارکرنا وان، ژ شێرێ زولم و زۆریا پاشکەفتکرن (واتە نەهبکرن) و دیسان کێمکرن و ژێ بڕێنێ فەزل و قارەمانی ڤەدگەڕت ژبۆ پەرلەمانتارێن بازێن ئوپۆزسیونێ یێن هەڤپەیمانا هیوا، هەر چەندە ئێک ژ ئەندامێن وێ (د.موسەننا ئەمین) د پۆستەکێ خوەیێ ئەلکترونیدا ل نیڤا شەڤا بووریدا ئاماژە ژى ب وێ چەندێ کر، لێ ب دیتنا من کەسێ چاڤ و ئەقل و وژدان هەبت، هەوجەى چ بەڵگا و تەکەستا نینە دا بزانت ئەڤ کارێ ژ هەژى قەت نوینەرێن دەستەهەڵاتا هەرێمێ نە کرینە و چ جاران ژى ناکن!

چونکى ژوان ژى نا هێتە قەبوولکرن بچن دەستێن حکومەتا هەرێمێ ژ وێ سیاسەتا چەپکرنا قەبارەیێن زەبەلاحێن دەها ملیارێن دولاران ژ قویتێ فەرمانبەرێن خوەلى ب سەر قەید و زنجیر بکن، ئەگەر حکومەتا مە ڤیابا وێ زولمێ ڕاوەستینت هەوجە نەبوو بەغدا و پەرلەمانێ فیدرال، تشتەکێ هۆسا ل سەر فەرز بکت.

ژلایەکێ دیترفە: رێکخستنا بەڵاڤکرنا ماف و داهات و دەستهەڵاتان دناڤبەرا لایەنێن ملمانەیا سیاسى ئەو – گۆرەى پڕەنسیپێن زانستێ سیاسەتێ- گیانێ کارێ سیاسیێ سەرکەفتییە و بنیاتێ موکومێ هەڤسەنگى و بەڵانسا پەیوەندیێن سیاسیێن دروستن، و د یاسایا بودجەیا ئەڤ ساڵەدا، پتر ژ هەمى ساڵێن بوورین بناغە ژ بۆ پەیڕەوکرنا سیستەمەکێ ژ بۆ سیاسەتکرنێ و پەیوەندیێن عەقلانە دناڤبەرا هەرێمێ و بەغدادا هاتە دانان.

لێ هەر چ حالێ هەبت، ئەڤ خاڵێن ئەرینیێن ئاماژەیەکا بلەز پێ هاتیەدان، هەمی ل سەرەکێ و تشتەکێ دیترێ زۆرێ گرنگ ل سەرێ دیترە، ئەو ژى پێگیریا حکومەتا هەرێمێ یە ب ڕێکەفتن و بەند و بڕگەیێن یاسایا بودجێ ڤە، نەخاسمە ماددێ (11)ێ.
بەلێ پابەندى گرنگە، نە وەکى ئەزموونا تەحلا چەند سالەکان سیاسەتا شڕاتى و حێلە و حەوالە و تشقەلا بهێتە کرن، تایبەت د نە پاپەندیا ڕادەستکرنا پشکا هەرێمی ژ پترۆلێ، ئەوا چەندین جاران دناڤبەرا سەنتەر و هەولێرێدا رێکەفتن ل سەر هاتیە مورکرن و تەنها ببوو حوبرێ ل سەر کاغەزان!
دڤێت ڤێ جارێ ب هەر کارتێکرنەکا هەبت، ڕێک ل دۆبارەبوونا وێ سیاسەتا گاڵتەیا (مەهزەلە) بهێتە گرتن.
نابت جڤاکێ کوردستانى سستاهى و بێ خەمیێ زێدەتر نیشان بدت، هەمبەر گەف و مەترسیێن دژى بەرژەوەندیێن بلند و نزمێن گەلێ کورد، ئەو مەترسیێن ژیان ل کوردستانیا تەنگاڤ و ڕەش کرین و کێشە گەهشتى نانبرینێ، وەکى دبێژن چەقۆ گەهشتى هەستى و مەزنترین قەیرانا سیاسی و ئابۆرى پەیداکرى، د خرابترین ئاستێ خوەدا ل سەرانسەرى جیهانێ!

دڤێت پێگیریا حکومەتا مە ل بەرچاڤێن مە هەمیان بت، نە ژبەر چاڤێن عەرەبا ژ شیعە و سونە مەزهەبانە، بەلکو ژ بەر مە ب خوەیە، هەلبەت یێن ژ ئەگەرێ نە پێگیریێ خوسارەت بن، تەنها و تەنها هاوڵاتیێن کورد و وەڵاتێ مەیە، ژبەرکو ناڤ و ڕویێ ئەزموونا کوردستانێ ژى ب ئەگەرێ فەشەلا سیاسی و ئابۆرى هاتبوو شێلیکرن.

یا دیارە ئەگەر ئەم پابەند نە بین دڤیت باش بزانین: هەتا قەرنێ قیامەتێ لایەنێن زلهێزێن نێڤدەولەتى وى تشتێ جادە ل ناڤەند و ژێریا عیراقێ ڕەت دکن، ئەو لایەنێن جیهانى ناهێن بۆ خاترا حوکومەتا کوردستانێ ل سەر دفنا حکومەتا فیدرال و لایەنێن سیاسیێن عیراقى فەرزبکن!

ئەو رۆژە چوو یانژى گەلەک بۆ نەمایە یا خەلک بهێن بۆ حکومەتا مە فەرمانێن گران ل سەر عەرەبان فەرز بکن، ئەگەر بۆ نموونە: پترۆل نە هێتە ڕادەستکرن، گومان نینە سەنتەر دێ ڤێ جارێ پتر ژ کەڤلێ مللەتێ کورد ڤەکت، مینا وى کەسێ ل سەر دارێ دونیایێ چێلەک هەى و ئەو حەیوانە ب گرانى نەساخبووى، خوەدیێ وێ ڕابوو – وەکو خیر - سێ رۆژى گرتین بەس خودا چێلا وى بۆ وى بهێلت، لێ دویماهیێ هەر چێل مر، وى دەمى ئەو کەسە ژ خرابیا خۆ ڕابوو و گۆت: مادەم هۆ چێبوو، سۆزبت پێش وان ڕوژیێت من گرتین ئەز سێ ڕۆژان ژ هەیڤا ڕەمەزانێ بکوژم هههههه.

هه‌واڵی گرنگ