باڵەخانەی خوسراوا خرایە لیستی شوێنەوارە دێرینەكان
كوردی عربي English

هه‌واڵ وه‌رزش وتــار دیدار و چاوپێكه‌وتن فۆتۆگه‌له‌ری ڤیدیۆگه‌له‌ری ده‌رباره‌ی ئێمه‌
x

باڵەخانەی خوسراوا خرایە لیستی شوێنەوارە دێرینەكان

 

 

باڵەخانەی خوسراوا یەكێك لە باڵەخانە بێ وێنەو مێژووییەكانی شاری سنەیە كە لە ساڵی (1802) ی میلادی لەلایەن (ئەمانولڵا خانی ئەردەڵان) والی و دەسەڵاتداری كوردستانەوە دروستكراوە.

سنە كۆمەڵێك باڵەخانەی مێژوویی لەوانە، باڵەخانەی ئاسەف، موشیردیوان، وەكێڵ، سالار سەعیدو خەسراوای بە نەژیارڤانی بێ وێنەوە هەیە كە بە درێژایی مێژوو لە سەردەمی سەفەوییەو قاجاڕو پاڵەوییەوە دروستكراون و ئەمڕۆكە وەكوو شوێنی جوانی مێژوویی و گەشتیاری ناوبانگیان دەركردووە.

باڵەخانەی خەسراوا یەكێك لە بینا مێژووییەكانی سنەیە كە مێژووی دروستكردنی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی (1802)لە ڕووبەری (6) هەزار مەتری چوارگۆشە كە ئێستا بەهۆی مێژوویی بوونی مۆڵەتی بەكارهێنانی وەكوو كۆشك مۆڵەتی بۆ وەرگیراوەو بە ئامادەبوونی وەزیری میراتی فەرهەنگی كرایەوە.

باخ عیمارەتی خوسراوا جودا لە دوو بەشی سەرەكی واتا كۆشكی پاشایی بە دەركەی چوونە ژوورەوەی كۆڵەكەدار لە بەشی ڕۆژئاوایی و بینای ڕۆژهەڵاتی بەرەو حەوشەی عیمارەت و كەشی دەرەوە، چەند باڵەخانەیەكی دیكە وەكوو حەمام، ژووری قاپچییەكان واتا دەركەوان و خزمەتكارانی هەیە.

جوانكارییەكانی نەژیارڤانی ئەو بینایە بریتین لە گەچبڕ، خشتەكاری، نەخشی جوان و حەوزی خاچی لە ناو عیمارەتە.

جوانترین ڕێگە بۆ گەییشتن بەو عیمارەتە مێژووییە پەڕینەوە لە ڕێگەیەكە كە لە سەرەتایەوە پەیكەرەی مەستوورە ئەردەڵان، یەكەم خانمە مێژوونووسی جیهان دانراوە.

كاتێك لە كۆڵەنەكە كە كورتیش نییە دەپەڕیتەوە، پیش ئەوەی كە بگەیتە بەر دەركەی چوونە ژوورەوەی بیانەكە، حەوزێكی لاكێش دەبینیت كە ئاوەكەی لە ئاوە خوڕێنەكانی ئاویەرەوە سەرچاوە دەگرێت كە كاتێك لەلای حەوزەكەو لەژێر سێبەری دارەكانی بەر عیمارەت دادەنیشیت، هەستێكی ناوازەو شادی دەداتێ.

دوای پەڕینەوە لە دەركەی گەورەی دارینە، دەگەییتە هەشتی بینە مێژووییەكە، كەشێكی داخراو كە لە زۆربەی بینا مێژووییەكانی سنە دەبینرێت.

بە پەڕینەوە لە كەشی داخراوی هەشتی، دەگەییتە كەشێكی ئاوەڵاو زۆر جوان و دڵڕفێن، هەر دەڵێی هەشتییەكانیان داخراو دروستكراوە تا جوانی حەوشەكان دوو ئەوەندە زۆیان بنوێنن.

عیمارەتی خەسراوا بە شێوەیەك دروستكراوە كە حەوشەكەی لە ناوەڕاستەوە بێت و بەرچاوگەیەكی جوان بخولقێنێت.

حەوشەكە بە حەوزێكی خاچی كە ڕووناكی ئاوو هاتوچۆی ماسییەكان و بێچووە سۆنەكان سەمفۆنیای ژیان لە گوێی مرۆڤ دەژەنێت.

بەگوێرەی ئەوەی كە لە ڕابردووانەوە گێڕادراوەتەوە، دروستكراوە هۆڵی میوانداری ئەو بینا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی زەندی سەیرانگای هاوینەی خەسرەوخانی یەكەمی ئەردەڵان.

سەردەمانێك كەپێی دەوترێت غوڵام گەردیش لە سەردەمی قاجاڕ زیاد كراوەتە عیمارەتەكە، شوێنێك كە بە بۆ بەڕێوەبردنی كۆبوونەوەی فەرمی و خۆجەیی بەكاردەهێنرا.

كڵاو فەرەنگی عیمارەتیش بۆ میوانداری كردن لە میوانانی بیانی بەكاردەهێنراو لە درێژایی مێژوویدا میوانداری فەرهەنگ و وڵاتانی جیاواز بووە.

عیمارەتی خەسراوا بەناوبانگرترین بینای پارێزگاری كە وەكوو بنكەی دەسەڵاتدارانی ئەردەلان بەكار هاتووە.

دوای پەڕینەوە لە پلیكانی بینای كۆشكی عیمارەت كە لێژاییەكی توندیشی هەیە لە نهۆمی سێهەمی عیمارەتەكە حەوزێكی جوان لە ناوەڕاستی ژوورەكە خۆی دەنوێنێت، حەوزێك كە بە چاوی گریان بەناوبانگە.

بۆ گەییشتن بە ژووری خەسرەوخان و هاوژینەكەی (15) پلیكانی پێچاوپێج دەچێتە سەرەوە، ژوورێك كە لەو كاتانەدا تەنیا مەستوورەی ئەردەڵان مافی چوونە ژوورەوەی هەبووە.

دەركەی مەستوورەی ئەردەڵان كورت بووە بە شێوەیەك كە كەسێك نەیدەتوانی بە شێوەی ئاسایی بچێتە ژوورەوە، ئەوەش لەبەر پێگەی ئەو خانمە شاعیرە بووە.

ئەو بینا مێژووییە كە بە ژمارەی (1491) لە ڕیزی شوێنەواری نیشتمانی ئێران تۆمار كراوە لە سەردەمی ژیانی خۆی دوو ڕووداوی میژوویی، یەكێك زەماوەندی (حوسنی جەهان) تەنیا كچی (فەتح عەلی) شای قاجاڕ لەگەڵ خەسرەو خان و ژیانی مەستوورەی ئەردەڵان وەكوو یەكەم ژنی مێژوونووسی جیهان و لە گەورە شاعیرانی كوردستان بووە.

عیمارەتی خەسراوا تا پێش لە تەشەنە سەندنی كۆرۆنا لە وەرزە جیاجیاكانی ساڵ و بەتایبەتی نەورۆزو هاوین میوانداری گەشتیاران لە شوێنە جیاجیاكانەوە بووە.

 

 

عیمارەتی خەسراوا؛کۆشک مۆزەیەکی مێژوویی لە شاری سنە

 

عیمارەتی خەسراوا؛کۆشک مۆزەیەکی مێژوویی لە شاری سنە

 

عیمارەتی خەسراوا؛کۆشک مۆزەیەکی مێژوویی لە شاری سنە

 

عیمارەتی خەسراوا؛کۆشک مۆزەیەکی مێژوویی لە شاری سنە

هه‌واڵی گرنگ