چۆن چۆلەكە ئەمریكای داگیركرد .. ؟
كوردی عربي English

هه‌واڵ وه‌رزش وتــار دیدار و چاوپێكه‌وتن فۆتۆگه‌له‌ری ڤیدیۆگه‌له‌ری ده‌رباره‌ی ئێمه‌
x

چۆن چۆلەكە ئەمریكای داگیركرد .. ؟

 

 

چۆن چۆلەكەی ماڵی لە ئەوروپا گەیشت بە ئەمریكاو بەو شێوەیە زۆربوون و بڵاوبوونەوە ..؟

تەنیا چەند پۆلێك چۆلەكە كە بەدەستی مرۆڤ لە ئەوروپا هێنران بۆ ئەمریكا بەر لە نزیكەی (170) ساڵ ئێستا بوون بە پتر لە (540) ملیۆن چۆلەكەو لە هەموو ویلایەتەكانی ئەمریكاو هەردوو كیشوەری ئەمریكا بڵاوبوونەتەوە...

چۆلەكەی ماڵی بە باڵندەكەی جیهانی كۆن دادەنرێت، لەبنەڕەتدا لە زۆربەی ناوچەكانی ئاسیاو ئەوروپاو ئەفریقیا هەیە، كاتێك (كریستۆفەر كۆڵۆمبس) كیشوەری ئەمریكای دۆزیەوە لە ساڵی (1492) گەلێك باڵندەو ئاژەڵ كە ئەمڕۆ لەئەمریكا هەن ئەو كاتە لەوێ نەبوون لەوانەش چۆلەكەی ماڵی ...

چۆلەكەی ماڵی چۆن وە بۆچی گەیشت بە ئەمریكا ..؟

مرۆڤ بوونەوەرێكی بێ وێنەو بێ هاوتایە لەنێو هەموو زیندەوەرو بوونەوەرەكانی تر لەسەر ڕووی زەوی، كاریگەری ترسناكی لەسەر هەموو سیستەمی ژینگەیی لە سەرانسەری جیهان دروستكردووە، نەوەك تەنیا لەڕێگەی پیسكردن و وێرانكردنی ژینگە بەڵكو بە دەست تێوەردانیشی لەسروشت و گۆڕینی شیرازە سروشتیەكان لەنێو زیندەوەراندا، ئەم چیڕۆكەش باشترین بەڵگە ...

لەناوەڕاستی پەنجاكانی سەدەی نۆزدەهەم واتە بەر لە نزیكەی (170) ساڵ، جۆرە كرمێك لەسەر زۆربەی درەختەكانی شاری نیویۆرك بڵاوبوونەوە، چەند ساڵێك بوو هیچ چارەسەرێكی ئەوتۆیان نەدۆزیەوە بۆ لەناوبردنیان، كەسێكیش هەبوو لە شاری نیویۆرك بەناوی (یوجین شێفڵین) كە دەرمانساز بوو، بەڵام خولیای بەخێوكردنی باڵندەشی هەبوو، ئەو كەسە پێشنیارێكی كرد بۆ بەرپرسانی شاری نیویۆرك كە چەند پۆلێك چۆلەكەی خۆماڵی لە ئەوروپاوە بهێنن بۆ شاری نیویۆرك و بەڕەڵا بكرێن بەمەبەستی لەناوبردنی ئەو جۆرە كرمە، پێشنیارەكە جێبەجێكرا، دوای چەند ساڵێكی كەم ئەو جۆرە كرمە نەما، بەڵام چۆلەكەكان زۆر بەخێرایی زۆربوون و وردە وردە بەهەموو ناوچەكانی ویلایەتی نیویۆرك و نیوجێرسی و ویلایەتەكانی باكوری ڕۆژهەڵاتی ئەمریكا بڵاوبوونەوە، لەناوەڕاستی سەدەی بیستەمیش واتە دوای نزیكەی سەد ساڵ بەهەموو پانتاییەكانی باكوری ئەمریكاو بەشێكیش لە باشوری ئەمریكا بڵاوبوونەوە، تەنیا لە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا لە ئێستادا ژمارەیان مەزەندە دەكرێت بە پتر لە (540) ملیۆن چۆلەكەو هەر لەزۆربوونیشن ..!

هۆكاری ئەو زۆربوونە خێرایەش دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی دوژمنێكی سروشتی و هەروەها زۆری خۆراك ...

چۆلەكەی ماڵی لە ئێستادا بە زیندەوەرێكی داگیركەر واتە (Invasive) دادەنرێت لەئەمریكا، بۆتە دڕندە بۆ گەلێك جۆر لە پەپولەكان و هەندێك جۆر گوڵ و بەروبوومە كشتوكاڵیەكان، هەروەها لەو ماوەیەدا هێلانەی كۆمەڵێك جۆر لە بولبولی بچووكیشان داگیر دەكردو هەندێك لەوانە ئێستا زۆر بەكەمی دەبینرێن و مەزەندەی ئەوە دەكرێت بەرەو لەناوچوون بچن ...

لە ڕاستیدا ڕیشۆڵەكانیش بەدەستی مرۆڤ هێنران لە ئەوروپا بۆ ئەمریكاو ئێستا ئەوانیش بوون بە باڵندەیەكی داگیركەرو ژمارەیان گەیشتووە بە سەدەها ملیۆن ڕیشۆڵە، ساڵانە بڕی پتر لە یەك ملیار دۆلار زیان دەگەیەنن بە بەروبومە كشتوكاڵیەكان، كاتێكیش كە بەپۆلی گەورە دەفڕن لە نزیك فڕۆكەخانەكان مەترسیەكی زۆر دروستدەكەن لەسەر فڕۆكەكان، لە ساڵی (1960) بوونە هۆی كەوتنەخوارەوەی فڕۆكەیەك و كوژرانی هەموو سەرنشینەكان كە ژمارەیان (62) كەس بوو ..!

(لوقمان حەوێز – تێكساس)

هه‌واڵی گرنگ