خەڵاتی نۆبڵ درایە 3 فیزیازان
كوردی عربي English

هه‌واڵ وه‌رزش وتــار دیدار و چاوپێكه‌وتن فۆتۆگه‌له‌ری ڤیدیۆگه‌له‌ری ده‌رباره‌ی ئێمه‌
x

خەڵاتی نۆبڵ درایە 3 فیزیازان

 

 

ئەكادیمیای زانستی سوید ڕایگەیاند، خەڵاتی نۆبڵی فیزیا بە سێ زانا بەخشراوە بۆ كاركردنیان لە یارمەتیدان بۆ تێگەیشتن لە سیستەمە فیزیاییە ئاڵۆزەكان، ئەو كارەی كە لە پێوانەكردن و پێشبینیكردنی كەش و هەوادا سەلـمێنراوە كە بەنرخ دەبێت.

لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا لە ستۆكهۆڵم، سكرتێری گشتی ئەكادیمیاكە (گوران كەی هانسن) و دەستەی سوێندخۆرانی نۆبڵ نیوەی خەڵاتی فیزیایان پێشكەش بە (سیكۆرۆ مەنابی) و (كلاوس هاسڵمان) كرد بۆ (نمونەی فیزیكی كەش و هەوای زەوی و پێوانەسازی گۆڕان و پێشبینیكردنی گەرمبوونی كەش و هەوای جیهان بە شێوەیەكی راست و دروست).

هانسن وتیشی: نیوەی تری خەڵاتەكە بەخشرایە (جیۆرجیۆ پاریسی) بۆ دۆزینەوەی كارلێكی سەرلێشێواو هەڵبەزو دابەزی و سیستەمی فیزیایی لە پێوەری ئەتۆمی بۆ پێوەرە گەردوونییەكان.

لێژنەكە وتیان : كاری مەنابی و هاسڵمان بناغەی زانینی ئێمەیان بۆ كەش و هەوای زەوی و چۆنیەتی كاریگەری مرۆڤایەتی لەسەری داڕشتووە.

مانابی لە ژاپۆن لەدایك بووەو ئێستا سەرۆكی كەشناسی زانكۆی (پرینستۆن)ە، مانابی پێشەنگی توێژینەوەكان بوو لەسەر ئەوەی كە چۆن ئاستی دووەم ئۆكسیدی كاربۆن لە هەوای ئەتمۆسفیری دەوری زەویدا بەرز دەبێتەوە بۆ پلەكانی گەرمای زیاتر لەسەر رووی زەوی.

هاسڵمان پرۆفیسۆری كەشناسی لە پەیمانگای كەشناسی (ماكس پلانك) لە هامبۆرگی ئەڵمانیا مۆدێلێكی دروستكرد، كە بارودۆخی كەشوهەواو ساردی و گەرمی كەش و هەوا پێكەوە دەبەستێتەوەو وەڵامی ئەو پرسیارەی دایەوە كە بۆچی دەكرێت پشت بە مۆدێلەكانی كەش و هەوا ببەسترێت سەرباری گۆڕانكارییەكانی كەش و هەواو دژوارییەكانی.

لە ماوەی كاركردنیدا، فیزیازان لە زانكۆی سەپێنزا لە شاری ڕۆما، (جیۆرجیۆ پاریسی) لە كەرەستە ئاڵۆزە سەرلێشێواوەكان شێوازگەلێكی سادەو سوكی دۆزیوەتەوە، ئەمەش وای كردووە بتواندرێت بە تەواوەتی تێبگەیەن لە ماددەكان و دەركەوتنی دیاردە جیاوازەكان و هەڕەمەكییەكان لە هەموو بوارەكانی زانست و بیركاریدا.

خەڵاتی دارایی (1.1) ملیۆن دۆلار دابەشكرا بەسەر سێ زاناكەدا، خەڵاتی نۆبڵ بۆ پزیشكی بەخشراو خەڵاتەكانی بواری كیمیاو ئەدەب و ئاشتی و ئابوری لەم هەفتەیەداو سەرەتای هەفتەی داهاتوو دابەش دەكرێن.

هه‌واڵی گرنگ